Qaraǵandy qarqyny

Ult Jospary uly isterge bastaıdy

Qaraǵandy qalasyndaǵy ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń óńirlik fılıalynda oblys ákimi Nurmuhambet Ábdibekovtiń qatysýymen «100 naqty qadam» Ult Josparyn júzege asyrý» taqyryby boıynsha brıfıng ótti. Oblys basshysy búgingi kúnge deıin Qaraǵandy oblysynda Ult Josparyn júzege asyrý baǵytynda atqarylǵan jumystardy saralap, bolashaqta qolǵa alynatyn is-sharalardyń jaı-japsaryn egjeı-tegjeıli baıandady. Ult Josparynyń birinshi baǵyty memlekettik apparatty keshendi túrde jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan. Bul mindetti iske asyrý úshin byltyrǵy jyl­dyń aıaǵynda «Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy memlekettik qyzmeti týraly» jańa Zań qa­byldanǵan bolatyn. Osyǵan sáıkes, memlekettik qyzmetke kirý úderisi de ózgeriske ushyra­dy. Mysaly, kásibı qyzmet tabaldyryǵyn alǵash attaýshylar úshin endi bárin de tómennen bastaý kerek. Bizdiń oblysqa keler bolsaq, bıylǵy jyldyń basynan beri 12 tómengi laýazymdy qyzmetke jalpy konkýrs jarııalandy, dedi oblys basshysy. Búgingi kúnde 83 memlekettik qyzmetker synaq merziminde júr. 57 bos qyzmet oryndaryna ishki konkýrs jarııalanyp, onyń 51 bos orynǵa arnalǵan konkýrsy aıaqtaldy. Sonyń nátıjesinde 35 adam memlekettik qyzmetke taǵaıyndalǵan. Bul jerde ish­ki konkýrstardyń bárine baı­qaýshylardyń qatysqanyn jáne olardyń bári de ádil ótkenin aıtý kerek. Qazir memlekettik qyzmetshini iriktep alý tártibine úsh satyly júıe engizilgen. Ol degenińiz – zańnamalar boıynsha synaqtan ótý, jeke qasıetti baǵalaý jáne áńgimelesý. Bıyl test synaqtaryna 684 adam qatys­sa, jeke qasıetti baǵalaý boıynsha 397 úmitker baq synady. Memlekettik qyzmetshilerdiń jańa Ádep kodeksi engizilýine baılanysty etıka máseleleri boıynsha ókiletti laýazym ta­ǵaıyndaldy, etıka boıynsha quramyna máslıhat depýtattary, qoǵamdyq birlestikter men úkimettik emes uıymdardyń, BAQ ókilderi jáne memlekettik organdar basshylary engen keńes qurylǵan. Qazirgi ýaqytta bul uıym qalypty jumys istep tur, búgingi kúnge deıin keńes óziniń eki otyrysyn ótkizip úlgerdi. Sondaı-aq, oblys basshysy búgingi tańda quqyqtyq júıeni damytýdyń barlyq qadamda­ry júzege asqanyn tilge tıek etti. Bes satyly sot júıesin úsh deńgeıli sotqa aýystyrý baǵy­tynda birqatar sharalar atqarylǵan. Oblysta jekelegen sot oryndaýshylaryna áleýmettik mańyzdy kategorııalar boıynsha, ákimshilik aıyppuldar boıynsha isterdi tapsyrý jumysy belsendi júrgizilýde. Qazirgi tańda óńirde 114 jeke sot oryndaýshysy bar. Aǵymdaǵy jyldyń basynan beri oblysymyzda jergilikti polısııa qyzmeti jumys isteı bas­tady. Qazir bul qurylymnyń quramynda 2 702 tártip saqshysy bar. Polısııa qyzmetkerlerin zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etý máselesi de erek­she nazarda. Osy maqsatta jergilikti polısııa qyzmetine 350 beınetirkeýishter alý úshin bıýd­jetten 52,5 mln. teńge qarjy bólindi. Oblystyq ishki ister depar­tamenti janynan quramy 9 adamnan turatyn konsýltatıvtik-keńesý organy qurylǵan. Oǵan halyqaralyq adam quqyqtary men zańdylyqty saqtaý bıýrosynyń Qaraǵandy fılıalynyń dırektory, qalalyq jáne aýdandyq más­lıhattardyń depýttary, Bas aqparattyq-saraptama ortalyǵy qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, oblystyq advokattar alqasynyń tóralqa tóraǵasy jáne basqalar múshe boldy. Prokýratýra salasyndaǵy basym baǵyttaǵy sharýanyń biri – 2016 jylǵa dep «Qylmystyq quqyq buzýshylyq kartasy» ınternet-portalyn jetildirý bolmaq. Iаǵnı, bolashaqta tur­ǵyndar oblystaǵy qylmystyq ahýal jáne quqyq qorǵaýshylar jumysynyń tıimdiligimen onlaın tártibi boıynsha tanysýǵa múmkindik alady. Jalpy, quqyq qorǵaý júıesin jańǵyrtý bo­ıynsha jumystar 2017 jyly da jalǵasyn tabady, dep sendirdi óńir basshysy. «100 naqty qadam» Ult Jos­paryn júzege asyrý barysynda jer qatynastary, qury­lys, elektr energetıkasy, agroónerkásiptik keshen baǵyttaryna erekshe mán beriletin bolady. Oblystyń alty óńirinde aýyl ­sharýashylyǵy maqsatyna paıdalanylatyn jer salyǵy, kóterilgen. Munyń ózi jerdi tıim­di paıdalanýǵa yntalandyrýy tıis. Jalpy aýmaǵy 286,8 myń gektar bolatyn 370 jer ýchaskesi satylymǵa shyǵarylmaqshy. Bul sharaǵa daıyndyq maqsattaryna dep bıýdjetten 25,4 mıllıon teńge qarastyrylǵan. Oblysta bul sharýa bıylǵy jyldyń shilde aıynan bastalmaqshy. Budan bólek, Nurmuhambet Ábdibekov múlik pen qarjyny jekeshelendirýdi ekonomıkany damytýdyń basty talaptarynyń biri ekenin atap ótti. Investısııa tartý maqsatynda 2016 jylǵa arnalǵan jospar bekitilgen. Onda barlyq is-shara­lar aımaqtyń ınvestısııalyq ahýalyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Sheteldik ınvestorlarmen oblysymyzda jańa ınvestısııalyq jobalar júzege asyrylýda. Má­se­­len, qytaılyq Sınhýa ener­getıkalyq korporasııasymen kómirdi tereń óńdeýge qatysty ke­lisim­shart jasalǵan. 2015 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap amerıkalyq «Haliburton» kompanııasymen barıtti kenderdi qaıta óńdeýge baǵyttalǵan «KarazhalOperating» JShS zaýyty iske qosyldy. Qazirge deıin atalmysh zaýyt 3, 100 tonna barıtti konsentrat óndirgen. Metallýrgııalyq, hımııalyq jáne azyq-túlik kásiporyndarynyń qajettiligin óteý maqsatynda belgııalyq kompanııanyń qatysýymen jo­ǵary sapaly ák óndiretin zaýyt­tyń qurylysy bastaldy. Sondaı-aq, oq shyǵaratyn zaýytty tur­ǵyzý da bastalmaq. Sonymen qatar, oblysymyzda ekonomıkalyq damýdyń bas­ty baǵyttarynyń biri retinde týrızm men aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa erekshe kóńil bóli­nýde. Mysaly, oblysta 8 aýyl­sharýashylyq kooperatıvin qurý isi qolǵa alynbaqshy. Olar negizinen et, sút, ósimdik ónimderin óndirýmen aınalysatyn bolady. Búgingi kúnniń ózinde osy kooperatıvtiń bireýi qurylyp, jumys isteı bastaǵan. Ekonomıkalyq ósimniń bir tetigi – týrızm salasy. Búginde Prıozer qalasynda Balqash kóliniń jaǵasyna oryn tepken «Balqash» emdik-saýyqtyrý kesheni jumys istep tur. «Tas Bulaq» taýdaǵy qonaq úıi aýmaǵynda «Qarqaraly» saýyqtyrý shıpajaıy da demalýshylardy qabyl alýǵa daıyn. Qazirgi tańda Qaraǵandy –Aqsý – Aıýly – Balqash – Saryshaǵan baǵytyndaǵy kúre joldy tórt jolaqty etip qaıta jańǵyrtý jónindegi jobalyq-smetalyq qujattamalar ázirlený ústinde. Eger de bul sharýalar iske asyp jatsa, onda týrızm nysandary ınfraqurylymdarynyń damýyna myqty serpin berer edi. Sondaı-aq, Qarqaraly jáne Ulytaý baǵyttaryna qatynaıtyn joldardyń jekelegen jerlerine, budan bólek týrıstik nysandarǵa alyp baratyn taǵy da alty avto­jolǵa jóndeý jumystaryn júr­gizý qarastyrylǵan. Jalpy, 2016-2018 jyldary quny 2,4 mlrd. teńge tuatyn 6 týrıstik jo­bany iske asyrý josparda bar. Joba júzege asqan jaǵdaıda 100-den astam adam jumyspen qamtylatyn bolady. Nurmuhambet Ábdibekov áleý­mettik salalar – bilim berý men densaýlyq saqtaýǵa da erekshe toqtalyp ótti. Ol aımaqta ja­ratylystaný-matematıka baǵy­tyndaǵy ustazdardyń aǵylshyn tilinde sabaq berý biliktilikterin jetildiretin kýrstardyń únemi ótkizilip turatyndyǵyn aıtty. Densaýlyq saqtaý salasyna keler bolsaq, búgingi tańda tegin medı­sınalyq kómek kórsetýge neǵurlym kóp jeke qyzmet kór­setýshiler tartylǵan. Oblysta memleket-jekemenshik áriptestigi mehanızmi belsendi túrde damyp keledi. Aǵymdaǵy jyly aımaqta quny 1 mlrd. teńge bolatyn, mem­leket-jekemenshik áriptestigi negizinde 12 jobany júzege asyrý josparlanýda. Budan bólek 2016 jyldyń sońyna deıin 27 aýyldyq dárigerlik ambýlatorııa ashylmaqshy. Búgingi kúnniń ózinde onyń ekeýi jumys isteı bastady. Elektr energetıkasy salasynda jylý jáne elektr júıelerin kommýnaldyq menshikke alý boıynsha jumystar josparly túrde júrip jatyr. Búgingi kúnde Qaraǵandy qalasy men Qarqaraly aýdany tıisti jumystardy tyndyryp, 200 shaqyrym elektr júıesin óz balanstaryna qabyl­dap aldy. Jalpy, oblysta júr­gizilgen ınventarızasııa shara­synyń nátıjesinde 289 shaqyrym ıesiz jatqan elektr júıesi bar ekeni anyqtalǵan. Qaraǵandy oblysynda ulttar arasyndaǵy tatýlyq, birlik jáne yntymaqtastyq máselesi de erekshe nazarda. Byltyrǵy jyldyń sońynda oblys ortalyǵynda «Dostyq úıi» ashyldy. Dál sol kúni jańa ǵımarattyń qabyr­ǵasynda «Meniń Elim – Máńgilik El» taqyryby boıynsha Qazaqstan halqy Assambleıasy oblystyq fılıalynyń HVIII sessııasy ótti. Iаǵnı, oblysta etnomádenı bir­lestikterdiń qalypty jumys isteýine barynsha jaǵdaı jasalǵan. Búgingi kúnde óńirde turǵyn­dar men bılik organdary ara­syndaǵy qarym-qatynas bekı túsken. Jyl basynan beri bar­lyq deńgeıdegi ákimderdiń 435 eseptik kezdesýi ótti. Bul sharalar óńirdiń 45 myńǵa jýyq turǵynyn qamtyǵan. Jalpy, óńir basshysy óz baıan­damasynda qazirgi tańda muq­taj jandarǵa kórsetilip jatqan áleý­­­mettik kómekter, qazaq­stan­dyq birlik pen yntymaqty damytý jáne nyǵaıtý, azamattyq belsendilikti arttyrý men jastar saıasaty týraly da keńinen aıtyp ótti. «Memleket basshysynyń bes ınstıtýttyq reformasyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan «100 naqty qadam» Ult Jospary qoǵamdyq ómirimizde zor silkinis týdyrdy. Bul – «Máńgilik El» bolýdy murat etken jasampaz memleketimizdiń jarqyn bolashaǵyna alyp barar uly isterdi júzege asyrýǵa yn­talandyratyn, durys baǵyt silteıtin tarıhı qujat», dedi óńir basshysy. Sondaı-aq, brıfıng barysynda oblystyń 18 óńirinen turǵyndar onlaın rejimin­de suraq qoıdy. Olardyń 70 paıyz­­ǵa jýyǵy ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý máselesi týraly boldy. Oblys basshysy bul suraqtardyń bárine de jaýap beriletinin aıtty. Brıfıngtiń sońyna taman oblys ákimi Nurmuhambet Ábdibekov jýrnalıster tarapynan qoıylǵan túrli suraqtarǵa tolyqqandy jaýap berdi.

Jol qadirin júrgen biler

Memleket basshysynyń «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Jol­daýyna Qazaqstandaǵy kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy jetildirý saıasaty negizgi arqaý bolyp otyr. «Jol – shyn máninde ómirdiń ózegi, baqýatty tirliktiń qaınar kózi. Barlyq aımaqtar temirjolmen, tas jolmen, áýe jolymen ózara tyǵyz baılanysýy kerek. Astanada toǵysqan toǵyz joldyń toraby elordanyń jasampazdyq rýhyn taratatyn ómir-tamyrǵa aınalýy tıis. Aı­maqtardyń ózara baılanysyn jaqsartý eldiń ishki áleýetin arttyrady. Oblystardyń bip-bipimen saýda-sattyǵyn, ekonomıkalyq baılanystaryn nyǵaıtady. El ishinen tyń naryqtar ashady», degen bolatyn «Nurly Jol» baǵdarlamasyn jarııalaǵanda Elbasy. Memleket basshysy erekshe mańyz bergen bul asqaraly min­detterdi iske asyrýǵa toqsan joldyń torabynda ornalasqan, jer kólemi asa iri  Qaraǵandy oblysynyń basshylyǵy da erek­she mán berip, kóńil bólip otyr. Qazirgi tańda kólik-logıs­tıkalyq ınfraqurylymdy damytý maqsatyna qomaqty qarjy quıylyp, qarqyndy jumys josparǵa saı júrgizilýde. «Qaraǵandy oblysynyń kólik ınfraqurylymyn damytý aıasynda 2016 jyly 38,2 mlrd. teńge josparlanǵan. Bul rette jalpy paıdalanylatyn joldyń 510 shaqyrymy jóndeletin bolady. Tolyqtaı alǵanda jóndeý jumystarymen respýblıkalyq mańyzy bar 231 shaqyrym, ob­lystyq mańyzy bar 219 shaqy­rym, sonymen birge aýdandar men qalalarda maqsatty transfertter arqyly 32 shaqyrym avtomobıl joldary jóndeledi. Qaraǵandyda 28 shaqyrym joldy jóndeý josparlanyp otyr. Atalǵan jumystardy júrgizý barysynda shamamen 2 myń jumys orny qurylady», dedi oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń basshysy Abaı Sanaýbarov. «QazAvtoJol» ulttyq kom­­­pa­­nııasy» AQ Qaraǵandy oblystyq fılıalynyń dırektory Qanat Shaımın keltirgen derekter bo­ıynsha, qazirgi tańda 2773 shaqyrym joldyń 149,8 shaqyrymy jań­ǵyrtylyp, kúrdeli jóndeýden ótkizilýde. 2016 jyl­ǵy josparda 30,6 mlrd. teńge somasyndaǵy bıýdjet qarjysyn ıgerý qaras­tyrylǵan. Atalǵan qarjynyń 26 mlrd. teńgeden astamy joldardy qaıta jańǵyrtýǵa, shamamen 2 mlrd. teńgesi kúr­deli jóndeý jumystaryna, 1 mlrd. teńgesi ortasha jóndeý jumystaryna, al 1,4 mlrd. teńgesi avtomobıl joldaryn kútip us­taýǵa jumsalady. «Qaıta jańǵyrtýǵa sáıkes jalpy uzyndyǵy 93 shaqyrym bolatyn «Anar-Temirtaý» av­to^­­jolynyń tórt ýchaskesinde qury­lys jumystary jalǵasýda. Bul ýchaskelerdi qaıta jańǵyrtý úderisi barysynda 8 kólik jol aıryǵy men sý joldaryn, 9 kó­pir, 8 mal ótetin oryn, 9 aýyl­sharýashylyq tehnıkalary ótetin jol, 1 jer jaıaý júrginshi ótkeli, 113 sý ótki­zetin qubyr salý kóz­delgen», dedi Q.Shaımın. Basqarma basshysynyń aıtýynsha, Ortalyq – Ońtústik dáliziniń Temirtaý qalasynan Jambyl oblysynyń shekarasyna deıingi aralyqtaǵy 576 shaqyrymyndaǵy 14 ýchaske qaıta jańǵyrtylý úshin jobalyq-smetalyq qujattamasy ázirlengen, al «Bastaý – Aqtaý –Temirtaý» avtojolynyń 12-53 shaqyrymy ýchaskesinde kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizý barysynda bıyl shamamen 900 mln. teńge ıgerý josparlanǵan. Sonymen qatar, bıyl «Asta­na – Rojdestvenka – Kıevka – Temir­taý» avtomobıl jolynyń 53-74 shaqyrymy aralyǵyn kúrdeli jóndeýden ótkizip, paıda­lanýǵa berý kózdelýde.

Qamqorlyq ortalyǵy ashyldy

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jyl saıyn ótkiziletin «Mereıli otbasy» ulttyq baıqaýy­nyń kezekti bir sharasynda sábıli bolǵan analarǵa arnalǵan daǵdarys ortalyǵy júıesine qoldaý bildirý jóninde aıtqan bolatyn. Osyǵan oraı, «Ana úıi» jobasyna Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men jergilikti atqarýshy organdar qoldaý tanytýda. Eń bastysy, osyndaı úılerdiń ashylýyna elimizdiń bir top bıznesmenderi tikeleı atsalysyp, qarjylaı qoldaý jasaǵany qandaı súıinishti. Máselen, Nuráli Álıev Almaty, Qaraǵandy, Oral qalalaryndaǵy ortalyqtarǵa qamqorshy bolsa, Jezqazǵandaǵy ortalyqqa «Astana Grýpp» kompanııasynyń basshysy Nurlan Smaǵulov qamqorshy bolyp otyr. Bıznesmender bir «Ana úıin» ustaýǵa jylyna 18-25 mln. teńge mólsherinde qarjy bólýde. «Ana úıi» qoǵamdyq qory – Qazaqstan bıznesmenderiniń qaıyrymdylyq jobasy. Búginde osy qordyń shapaǵatymen ómirdiń qıyn jaǵdaıyna dýshar bolǵan jas analarǵa demeý bolatyn 25 daǵdarys ortalyǵy elimizdiń 17 qalasynda óz jumysyn bastap otyr eken. Sonyń taǵy biri taıaýda Jezqazǵan qalasynda da ashyldy. Jezqazǵandaǵy úıde 12 ananyń sábıimen turýyna barlyq jaǵdaı jasalǵan. Tıisti qyzmetkerleri bar. «Ana úıiniń» ashylýyna qala ákiminiń orynbasary Zına Aqylbekova, qamqorshy bıznesmen Nurlan Smaǵulovtyń kómekshisi Ásel Elikbaeva jáne qoǵamdyq uıym ókilderi qatysyp, izgi tilekterin bildirdi. Qordyń qamtıtyn aýmaǵyn keńeıtý elimizdegi áleýmettik jetimdik ahýalyna tikeleı baılanysty. Máselen, qazirgi tańda ata-ana qamqorlyǵynan tys qalǵan jetim balalar sany jaǵynan Qaraǵandy oblysy aldyńǵy qatarda. Ústimizdegi jyldyń 1 sáýirindegi derek bo­ıynsha, oblystyń 10 memlekettik balalar úıinde 1195 búldirshin tárbıelenýde. Onyń ishinde, 282 sábı tul jetim bolsa, 913-i ata-analarynyń meıiriminen tys qalǵan áleýmettik jetimder. Osy súreńsiz statıstıkada Jezqaz­ǵannyń da «óz úlesi» bar. Munda bóbekter úıi jáne balalar úıi jumys isteıdi. Analar úıiniń ashylýyna arnaıy kelgen Astanadaǵy «Ana úıi» qoǵamdyq qory jo­ba­­synyń basshysy Bıbigúl Mahmetova: «Jezqazǵan – bizdiń joba qamtyǵan 18-shi qala. Biz búginde úlken áleýmettik dertke ulasyp bara jatqan sábıinen bas tartý jaǵdaıyn ózgertip, jas analardyń bóbegin saqtaýyna múmkindik týǵyzbaqpyz. Bala  ana­synyń baýyrynda, osy úıde bir jylǵa deıin tura alady», deıdi. Maqsat – áleýmettik jetim­derdiń otbasynda tárbıelenýine qol jetkizý, elimizdegi tastandy balalardyń sanyn kemitý. [caption id="attachment_34521" align="aligncenter" width="600"] Slaıd 1[/caption] [caption id="attachment_34522" align="aligncenter" width="600"] Slaıd 1[/caption] JEZQAZǴAN. Betti daıyndaǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Qaraǵandy oblysy boıynsha menshikti tilshisi Qaırat ÁBILDINOV