«Asyl Mırastyń» kezekti qamqorlyǵy

Almatyda Búkilálemdik aýtızm máselesi týraly aqparattardy taratý kúni aıasynda Bolat О́temuratovtyń «Asyl Mıras» jeke qaıyrymdylyq qorynyń ókilderi eriktilermen jáne aýtızm dertine shaldyqqan balalardyń ata-analarymen birlese otyryp, áýege 2 myń kók tústi shar ushyrdy. Sondaı-aq, bul kúni «Asyl Mıras» jeke qaıyrymdylyq qory aýtızmi bar balalardy qoldap, «Aýtızm. Barshamyzǵa bir álem» baǵdarlamasyn júzege asyrýdaǵy alǵashqy jyly atqarylǵan jumystaryna qorytyndy jasap, esep berdi. Byltyr Almaty men Astana qalalarynda aýtızmi bar balalardy ońaltyp, al, ata-analary keńestik jáne psıhologııalyq kómek alatyn «Asyl Mıras» ortalyqtary ashylyp, óz qyzmetin bastaǵan bolatyn. Atalmysh qoǵamdyq qor basshylyqqa alǵan «Aýtızm. Barshamyzǵa bir álem» baǵdar­lamasynyń basty maqsaty – erte dıagnostıkalaý, ońaltý, ınklıýzıvti bilim berý jáne áleýmettik ıntegrasııalaý arqyly aýtızmi bar balalar men olardyń otbasylarynyń ómir sapasyn arttyrý. Búginde Qazaqstanda, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń deregi boıynsha, osyndaı dıag­nozy bar 18 jasqa deıingi 1 956 bala ómir súrýde. О́tken jyly bul san 1 456 balany quraǵan. О́kinishke qaraı, mundaı balalar men eresekter sany anaǵurlym kóbirek, óıtkeni aýtıstıkalyq spektri aýytqýynan (RAS) zardap shegetinderdiń bári birdeı durys dıagnostıkalanbaǵan. Sondyqtan, «Aýtızm. Barshamyzǵa bir álem» baǵdarlamasy min­detteriniń biri – Qazaqstanda osyǵan saı medısına jáne pedagogıka mamandaryn daıar­laý bolyp tabylady. – Qazirgi tańda atalmysh eki ortalyqta 200-den astam bala ońaltý kýrsynan ótýde, – dedi «Asyl Mıras» qaıyrymdylyq qorynyń dırektory Marat Aıtmaǵambetov. – Al, 400-den astam balaǵa tıisti dıagnozdar qoıyldy. Búginde olardyń ata-analaryna konsýltasııalyq jáne psıhologııalyq kómekter kórsetilýde. Biz «Ashyq álem» qoǵamdyq qorymen birlese jumys isteımiz. Jaqyn arada osyndaı ortalyqtardy О́skemen jáne Qyzylorda qalalarynda ashamyz. 2015 jyly ortalyq mamandary 25-ten astam aýtızm máseleleri boıynsha álemdik sarapshylar trenınginen ótken. Alǵashqy úsh jyl ishinde «Asyl Mıras» qory 1 myńnan astam otbasyna áleýmettený men ońalýǵa kómektesip, Qazaqstandaǵy 15 paıyz adam aýtızm máselesi týraly bastapqy bilim alýdy josparlap otyr. Mine, bıyl ekinshi jyl qatarynan Almatydaǵy «Dostyk Plaza» SSO janyndaǵy alańda «Asyl Mıras» jáne «Ashyq Álem» qoǵamdyq qorlary jurtshylyqtyń nazaryn kómek, qoldaý jáne ońaltýǵa muqtaj aýtızmi bar adamdarǵa aýdarý maqsatynda volonterler jáne aýtızm dertine shaldyqqan balalardyń ata-analarymen birlese otyryp, áýege 2 myń kók tústi shar ushyrdy. О́z kezeginde qordyń qamqorshylar keńe­siniń tóraǵasy, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Almaz Sharman balanyń boıyndaǵy aýtızm dertin uzaq ýaqytqa sozylatyn baqylaý barysynda ǵana dál anyqtaýǵa bolatyndyǵyn jáne bul úshin tıisti mamandar qajet ekendigin aıtty. – Ul balalar arasynda aýtızm derti qyzdarǵa qaraǵanda tórt ese jıi kezdesedi. Aýtızmniń paıda bolýy negizinen genetı­kalyq faktorlarǵa baılanysty. Qazir elimizdegi aýtızm dertine shaldyqqan ondaǵan myń bala taǵy biraz jylda eseıip, eresek ómirge qadam basady. Al olarǵa qoǵamda óz oryndaryn tabýǵa kómektesý – úlken másele. Biz osy jaǵyn oılaýymyz qajet», – dedi A.Sharman. Aıta ketelik, jyl saıyn sáýir aıyn­da álem elderinde «Kók túspen boıa» aksııasy uıymdastyrylady. Kók tús Búkil­álemdik aýtızm uıymynyń túsi ekeni bel­gili. Shara aıasynda Almaty ákimdi­gi men basqa da birqatar mekemelerdiń ǵıma­rat­tary osy kúnderi kók tústi shamdarmen sáýlelendirilgen. Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan»