Ulttyń uly tulǵasy ulyqtaldy

Ultymyzdyń jáne kúlli túrki áleminiń tarıhyndaǵy uly tulǵalardyń biri, «Alash» ult-azattyq qozǵalysynyń negizin qalaýshy ári kósemi, saıası qaıratker Álıhan Bókeıhanovtyń týǵanyna 150 jyl tolýyna oraı ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde «Álıhan Bókeıhanov jáne «Alash murasy» atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııa bolyp ótti. IýNESKO sheshimimen álem­dik deńgeıde atap ótiletin Álı­han Bókeıhanovtyń týǵa­­nyna 150 jyl tolýy qur­meti­ne arnalǵan is-shara Al­ma­ty qa­l­a­synda tusaýyn ke­sip, oǵan Mem­lekettik hatshy Gúl­shara Ábdiqalyqova, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek, Parlament Sena­ty­nyń depýtaty, Qazaqstan Jazý­­shylar odaǵynyń tór­aǵasy Nurlan Orazalın, ál-Farabı atyn­daǵy Qazaq ulttyq ýnıver­sı­teti­niń rektory Ǵalym Mutanov jáne elimizge belgili ǵa­lymdar, bi­lim men mádenıettiń kórnekti ókil­deri qatysty. Is-sharanyń shymyldyǵyn túre otyryp, Ǵ.Mutanov Álıhan Bó­keıhanovtyń azamattyq ustanymy men ómirlik maqsaty táýelsiz Qazaq memleketin qurý bolǵandyǵyna erekshe toqtaldy. Ol óz sózinde «HH ǵasyrdyń basyndaǵy qazaq tarıhyn zerttegen Oksford jáne Sorbonna ýnıversıtetteriniń professorlary Álıhan Bókeıhanov bastaǵan Alash qozǵalysynyń qaıratkerleri kúresken tarıhı kezeńge «Mádenı renessans dáýiri» degen baǵa bergenin, Álıhan Bókeıhanovtyń, Sultanmahmutsha aıtqanda, «Qazaq úshin júrek maıyn sham qylǵan» ult qaıratkeri ekendigine basa nazar aýdardy. Kezinde Álıhan Nurmuhameduly «Alǵan bilimin óz halqynyń ómirimen birlestire alǵan adam ǵana baqytty, onyń jıǵan bilimi baıandy», degen keleli oı aıtqanyn tilge tıek ete kelip, elimizdegi kóshbasshy bilim ordasy – ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti osyndaı uly toıdyń basy-qasynda bolý mártebesine ıe bolǵandyǵyn atap ótti. G.Ábdiqalyqova óziniń alǵy­sózinde kórnekti qoǵam jáne memleket qaıratkeri, ǵalym, jýrnalıst jáne etnograf Álıhan Bókeıhanov óziniń bar sanaly ǵumyryn qazaq halqynyń azattyǵy men damýyna arnaǵanyn atap ótti. «Alash» urandy ult qaıratkeriniń ult-azattyq qozǵalys basshylyǵyna kelip, ulttyq memleketti qaıta jańǵyrtý qajettiligi ıdeıasynyń negizin qalap, maqsatqa jetý joldary men negizgi mindetterdi aıqyndaǵanyn aıta otyryp, kezinde Bókeıhanovtyń qazaqtyń ult retinde saqtalyp qalýyn, onyń ári qaraı damýy men gúldenýin qamtamasyz etý maqsatyndaǵy is-áreketteri ulttyq tarıh she­jiresine altyn áriptermen jazy­latyndyǵyn basa aıtty. – Ultymyzdyń asa kórnekti tul­ǵasy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri, Alashtyń arysy Álı­han Bókeıhanovtyń ómiri men qyz­meti búgingi jáne keler óskeleń urpaqqa úlgi. Beıbit kezeńde kún keship otyrǵan urpaqtyń baqy­tyna buıyrǵan el Táýelsizdigi jo­lyn­daǵy uzaq ta taǵdyrly kúrestiń mańyzdy belesi ol – HH ǵasyrdyń basyndaǵy «Alash» qozǵalysymen tikeleı baılanysty ekeni aqıqat. Babalar ańsap ótken, ómirlik maqsaty tutqan táýelsizdiktiń tolaıym jetis­tikteri men batyl qadamdaryn júze­ge asyryp otyrǵan búgingi Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev­tyń syndarly saıasaty aıasynda biz ótkenimizdi túgendep, óshkeni­mizdi jaǵýǵa zor múmkindik alyp otyrmyz, – dedi Gúlshara Naý­sha­qyzy óziniń quttyqtaý sózinde. Memlekettik hatshydan keıin sóz alǵan B.Baıbek baba­lar ama­na­tynyń adal saqtaý­shysy, memleket jáne qoǵam qaırat­keri Álıhan Bókeıhanovtyń týǵa­nyna 150 jyl tolýyna oraı uıymdastyrylǵan kon­feren­sııa­nyń jumysyna qala jurt­shylyǵy atynan sáttilik tiledi. – Artynda óshpes iz qaldyrǵan Bó­keıhanov tujyrymyna súıen­sek, tolyq ulttyq táýelsizdikke qol jet­kizetin jalǵyz jol – ult­tyq mádenıetti el jadynda, bol­mysynda saqtaı otyryp, jal­py qoǵamdy zaman talabyna saı ozyq órkenıetter úlgisin­de damytý bolmaq. Ata-babala­ry­myz ańsaǵan azattyqqa qol jetkiz­gen halqymyz sabyr men salıqa­ly­lyqty tý etken Elbasy saıasa­tynyń arqasynda eldik tuǵyryn nyǵaıtyp, búginde tamyryn sonaý tereń yqylymdardan tartqan «Máńgilik El» ıdeıasyna ulasty, – degen qala basshysy qazirgi tańda ult mádenıeti men el órkenıetin damytýǵa úles qosyp otyrǵan qala jurt­shylyǵy men isker toptardyń qol jetkizgen jetistikterine toqta­lyp ótti. Konferensııa jumysy «Alash» ult-azattyq qozǵalysy men eli­mizdiń táýelsizdik alýyna ól­sheý­siz úles qosqan qozǵalys kósh­bas­shy­larynyń murasyn qalyń kóp­shilikke keńinen nasıhat­tady. Azattyqty ańsaǵan babalary­myz­dyń uly muraty Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Tuńǵysh Pre­zıdenti Nursultan Nazarbaevtyń tusynda júzege asyp, syndarly saıa­­sat júrgizip otyrǵan Mem­le­ket basshysynyń usynǵan «Máń­­gi­lik El» ıdeıasy keshegi arys­­tarymyzdyń ustyny bolǵan «Alash» qozǵalysynyń negizgi us­ta­nymy – qazaq halqynyń bos­tan­dyǵymen tyǵyz úndesip jatqan­dyǵy aıtyldy. Ǵylymı-tájirıbelik kon­fe­­rensııanyń plenarlyq máji­lisinde M.Áýezov atyn­da­ǵy Ádebıet jáne óner ıns­tı­týty­nyń dırektory Ýálıhan  Qalıjanuly «Ulttyń uly tulǵasy», Bilim jáne ǵylym mı­nıstrligi janyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dı­rek­tory Hangeldi Ábjanov «Á.Bókeıhanov jáne ult­tyq tarıhty zertteý metodolo­gııasy»,  Ulttyq ǵylym akade­mııa­synyń korrespondent-múshesi,  tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Mámbet Qoıgeldi «Álı­han Bókeıhan – Qazaq ulttyq qoz­­ǵalysynyń kósemi» degen taqy­­ryptarda baıandama jasady. Táýelsizdikti kóksep ótken asyl azamattyń týǵanyna 150 jyl tolýyna oraı ótkizilgen is-sha­ra aıasynda «Alash» qozǵalysy týra­ly derekti fılm kórsetilip, Álı­han Bókeıhanov shyǵar­mashy­lyǵy men «Alash» qozǵalysy týra­ly kitap kórmesi men Muhamed­jan Seralınniń «Aıqap» jýrna­lynyń jalǵasy bolyp  sanalatyn jańǵyrǵan «Aıqap» basy­ly­mynyń tusaýkeser rásimi uıym­dastyryldy. Qanat ESKENDIR, «Egemen Qazaqstan» ALMATY