Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń qaýlysy № 262

2015 jylǵy 31 jeltoqsan,  Almaty qalasy Bankaralyq klırıng júıesiniń jumys isteý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki týraly» 1995 jylǵy 30 naýryzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes, bankaralyq klırıng júıesiniń jumys isteý tártibin jetildirý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Bankaralyq klırıng júıesiniń jumys isteý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Osy qaýlynyń qosymshasyna sáıkes tizbe boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýlylarynyń kúshi joıyldy dep tanylsyn. 3. Tólem júıelerin damytý jáne basqarý departamenti (Musaev R.N.) zańnamada belgilengen tártippen: 1) Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Dosmuhambetov N.M.) birlesip osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń resmı ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin. 4. Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin. 5. Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary Ǵ.O. Pirmatovqa júktelsin. 6. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi jáne 2016 jylǵy 1 qańtardan bastap týyndaǵan qatynastarǵa qoldanylady. Ulttyq Bank Tóraǵasy D.AQYShEV Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy №262 qaýlysyna qosymsha Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń kúshi joıylǵan qaýlylarynyń tizbesi 1. «Qazaqstan bankaralyq esep aıyrysý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵy bar respýblıkalyq memlekettik kásiporynnyń klırıng júıesinde operasııalar júrgizý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 1999 jylǵy 3 shildedegi №157 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №905 tirkelgen). 2. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde № 905 tirkelgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń «Qazaqstan bankaralyq esep aıyrysý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵy bar respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń klırıng júıesinde operasııalar júrgizý erejesin bekitý týraly» 1999 jylǵy 3 shildedegi №157 qaýlysyna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2003 jylǵy 27 mamyrdaǵy №160 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №2368 tirkelgen, 2003 jylǵy 1 shildede «Egemen Qazaqstan» gazetinde №188-189 jarııalanǵan). 3. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde № 905 tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń «Qazaqstan bankaralyq esep aıyrysý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵy bar Respýblıkalyq memlekettik kásiporynnyń klırıng júıesinde operasııalar júrgizý erejesin bekitý týraly» 1999 jylǵy 3 shildedegi №157 qaýlysyna tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2003 jylǵy 27 qazandaǵy №369 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №2590 tirkelgen, 2003 jylǵy 14 jeltoqsanda «Egemen Qazaqstan» gazetinde №325 (23624) jarııalanǵan). 4. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń «Qazaqstan bankaralyq esep aıyrysý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵy bar respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń klırıng júıesinde operasııalar júrgizý erejesin bekitý týraly» 1999 jylǵy 3 shildedegi №157 qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2004 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy №193 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №3406 tirkelgen). 5. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki bólimsheleriniń arasynda fýnksııalardy bólýge baılanysty máseleler boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń keıbir normatıvtik quqyqtyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2005 jylǵy 17 qarashadaǵy №147 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №3993 tirkelgen). 6. «Qazaqstan Respýblıkasynda bankaralyq klırıngti júzege asyrý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2000 jylǵy 16 maýsymdaǵy №273 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №1212 tirkelgen). 7. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde №1212 tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń «Qazaqstan Respýblıkasynda klırıngti júzege asyrý erejesin bekitý týraly» 2000 jylǵy 16 maýsymdaǵy №273 qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2004 jylǵy 27 aqpandaǵy №27 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №2796 tirkelgen, 2004 jylǵy 6 tamyzda «Egemen Qazaqstan» gazetinde №198-199 (23834) jarııalanǵan). 8. «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń keıbir normatıvtik quqyqtyq aktilerine lısenzııalaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jáne kúshi joıyldy dep taný týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2005 jylǵy 27 tamyzdaǵy №93 qaýlysyna (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №3847 tirkelgen) Qosymshanyń 2-tarmaǵy. 9. «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń keıbir normatıvtik quqyqtyq aktilerine lısenzııalaý máseleleri boıynsha ózgerister engizý jáne kúshi joıyldy dep taný týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2007 jylǵy 28 mamyrdaǵy №57 qaýlysynyń (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №4780 tirkelgen, 2007 jylǵy 1 tamyzda «Zań gazeti» gazetinde №116 (1145) jarııalanǵan) 1-tarmaǵy. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy №262 qaýlysymen bekitilgen Bankaralyq klırıng júıesiniń jumys isteý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Bankaralyq klırıng júıesiniń jumys isteý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki týraly» 1995 jylǵy 30 naýryzdaǵy (budan ári – Ulttyq Bank týraly zań), «Aqsha tólemi men aýdarymy týraly» 1998 jylǵy 29 maýsymdaǵy (budan ári – Tólemder týraly zań) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes ázirlendi jáne operatory «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Qazaqstan bankaralyq esep aıyrysý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporny (budan ári – Ortalyq) bolyp tabylatyn bankaralyq klırıng júıesiniń (budan ári – júıe) jumys isteý tártibin belgileıdi. 2. Júıe paıdalanýshylardyń nusqaýlaryn kópjaqty klırıngteý jolymen onyń qatysýshylary (paıdalanýshylary) arasynda tólemder men aqsha aýdarymdaryn júzege asyrýǵa arnalǵan tólem júıesi bolyp tabylady. Klırıng nátıjeleri boıynsha aqsha aýdarý júıede onyń paıdalanýshylarynyń bankaralyq aqsha aýdarý júıesinde (budan ári – bankaralyq júıe) aqshany paıdalanýy arqyly júzege asyrylady. 3. Qaǵıdalarda Tólemder týraly zańda, «Elektrondyq qujat jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańba týraly» 2003 jylǵy 7 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda kózdelgen uǵymdar jáne mynadaı uǵymdar paıdalanylady: 1) aýdıtorlyq iz – júıede elektrondyq habarlardy óńdeý jónindegi oqıǵalardy júıeli tirkeý, júıe boıynsha aqparatty Ortalyq jáne júıe paıdalanýshylary saqtaıdy; 2) aýtentıfıkasııa – tólem jáne aqparattyq habarlar almasý kezinde júıe paıdalanýshylarynyń tupnusqalyǵyn rastaý úshin sharalar kesheni; 3) baǵdarlamalyq-tehnıkalyq júıe kesheni – júıeniń jumysyn qamtamasyz etetin, aqparattyq júıeden, serverden jáne júıe termınalynan, kommýnıkasııa quraldarynan (derekterdi berýden) turatyn tehnıkalyq, baǵdarlamalyq nemese basqa da quraldar; 4) basymdyq kody – júıede tólem habarlaryn óńdeý kezektiligin aıqyndaıtyn kod. Tólem habaryna basymdyq kodyn paıdalanýshy-jóneltýshi taǵaıyndaıdy; 5) debettik aýdarym – paıdalanýshy-bastama jasaýshy paıdalanýshy-benefısıar bolyp tabylatyn aqsha aýdarymy; 6) debettik tólem habary – paıdalanýshy-aqsha jóneltýshige belgili bir aqsha somasyn tóleý týraly talaptan turatyn, debettik aýdarymǵa bastama jasaıtyn tólem habary; 7) júıelik táýekel – bir nemese birneshe paıdalanýshynyń mindetterin oryndamaýynan týyndaǵan, bir nemese birneshe aqsha aýdarymy boıynsha bir nemese birneshe paıdalanýshy mindettemeleriniń oryndalmaý táýekeli; 8) júıeniń operasııalyq kúni (budan ári – operasııalyq kún) – tólem habarlaryn qabyldaý, óńdeý ári berý jáne olar boıynsha aqsha aýdarymdaryn júzege asyrý úshin júıe ashyq bolatyn ýaqyt kezeńi; 9) júıeniń paıdalanýshysy (budan ári – paıdalanýshy) – Ortalyqpen júıede qyzmetter kórsetý týraly shart jasasqan zańdy tulǵa; 10) kredıttik aýdarym – paıdalanýshy-bastama jasaýshy paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi bolyp tabylatyn aqsha aýdarymy; 11) kredıttik táýekel – qarsy agenttiń óz mindettemelerin tolyq kólemde ýaqtyly oryndamaýynyń (oryndamaýynyń) múmkin bolýymen baılanysty táýekel; 12) operasııalyq táýekel – aqparattyq júıelerdiń nemese ishki prosesterdiń kemshilikterimen, adamdardyń qatelikterimen, júıeni basqarýdaǵy, onyń ishinde syrtqy oqıǵalardyń saldarynan bolatyn irkilistermen nemese buzýshylyqtarmen baılanysty táýekel; 13) ótimdilik táýekeli – paıdalanýshy-aqsha jóneltýshiniń aqsha aýdarý jónindegi óz mindettemelerin tolyq kólemde ýaqtyly oryndamaýynyń (oryndamaýynyń) múmkin bolýymen baılanysty táýekeli; 14) paıdalanýshynyń debettik kezegi – osy paıdalanýshynyń basqa paıdalanýshyǵa qatysty aqshalaı mindettemeleri boıynsha belgili bir kúnge júıedegi oryndalmaǵan tólem habarlarynyń júıeli qatary; 15) paıdalanýshynyń kredıttik kezegi – basqa paıdalanýshylardyń osy paıdalanýshyǵa qatysty aqshalaı mindettemeleri boıynsha belgili bir kúngi júıedegi oryndalmaǵan tólem habarlarynyń júıeli qatary; 16) paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi – pozısııasynan aqsha aýdarylatyn (esepten shyǵarylatyn) paıdalanýshy; 17) paıdalanýshy-bastama jasaýshy – tólem habaryn júıege jibergen paıdalanýshy. Paıdalanýshy-bastama jasaýshy paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi nemese paıdalanýshy-benefısıar bolyp tabylady; 18) paıdalanýshy-benefısıar – pozısııasyna aqsha aýdarylatyn paıdalanýshy; 19) taza pozısııa – júıede esep aıyrysýlar paıdalanýshylardyń nusqaýlaryn klırıngteý jolymen júzege asyrylatyn jaǵdaıda barlyq paıdalanýshylardyń bir paıdalanýshynyń paıdasyna jibergen nusqaýlarynyń somasy men osy paıdalanýshynyń qalǵan paıdalanýshylar paıdasyna jibergen nusqaýlarynyń somasy arasyndaǵy aıyrmanyń máni. Taza pozısııa máni teris bolǵan kezde paıdalanýshynyń debettik taza pozısııasy, oń bolǵan kezde kredıttik taza pozısııasy bolady; 20) tólem kúni – tólem habaryn oryndaý kúni; 21) elektrondyq aqparattyq habar (budan ári – aqparattyq habar) – elektrondyq sıfrlyq qoltańbasy bar, tólem habarlaryna jatpaıtyn jáne aqparattyq sıpattaǵy, onyń ishinde úzindi-kóshirmeler bar elektrondyq habar; 22) elektrondyq tólem habary (budan ári – tólem habary) – júıedegi paıdalanýshylardyń pozısııalary boıynsha aqsha aýdarymdaryn júzege asyrýǵa negiz bolatyn, elektrondyq sıfrlyq qoltańbasy bar elektrondyq habar; 23) elektrondyq habar – Ortalyq ázirlegen formattaǵy elektrondyq túrdegi aqparat jıyntyǵy. Qaǵıdalarda paıdalanylatyn táýekelder uǵymy Qaǵıdalar sheńberindegi júıege qatysty qoldanylady jáne Halyqaralyq esep aıyrysý bankiniń Tólemder men naryqtyq ınfraqurylymdar jónindegi komıteti (Bazel, Shveısarııa, 2003 jylǵy naýryz) ázirlegen tólem jáne esep aıyrysý júıelerinde paıdalanylatyn Termınder glossarııine sáıkes jazylǵan. 4. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki (budan ári – Ulttyq Bank) júıeniń jumys isteýin jáne basqarýdy uıymdastyrady jáne qamtamasyz etedi. 5. Operasııalyq jáne tehnologııalyq fýnksııalardy, sondaı-aq paıdalanýshylarmen júıede qyzmet kórsetý jáne júıeniń jumys isteýi úshin qyzmetter kórsetetin úshinshi tulǵalarmen sharttar jasasýdy Ortalyq júzege asyrady. Operasııalyq fýnksııalar klırıng nátıjeleri boıynsha júıede aqsha aýdarýdy júrgizýdi, paıdalanýshylardyń (paıdalanýshylarǵa) tólemdik jáne aqparattyq habarlaryn óńdeýdi jáne berýdi qamtıdy. Tehnologııalyq fýnksııalar júıeniń ınfraqurylymynyń jumys isteýin, júıeniń aqparattyq qaýipsizdigi jáne qyzmetiniń úzdiksizdigi sharalarynyń saqtalýyn qamtamasyz etýdi qamtıdy. 2. Júıege qatysý talaptary 6. Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №9247 tirkelgen «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki men bankter, sondaı-aq bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdar arasynda korrespondenttik qatynastardy ornatý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 3 aqpandaǵy №14 qaýlysynda (budan ári – №14 qaýly) belgilengen tártippen paıdalanýshynyń Ulttyq Bankte ashylǵan teńgedegi korrespondenttik shotynyń bolýy jáne paıdalanýshynyń bankaralyq júıege qatysýy paıdalanýshynyń mártebe alýy úshin mindetti talap bolyp tabylady. 7. Qaǵıdalardyń 6-tarmaǵynda kózdelgen talaptardy oryndaý kezinde zańdy tulǵa Ortalyqpen júıede qyzmetter kórsetý týraly shart jasaıdy. 8. Júıede qyzmetter kórsetý týraly shart jasasý úshin zańdy tulǵa Ortalyqqa mynadaı qujattar usynady: 1) júıege qosýǵa arnalǵan erkin nysandaǵy ótinish; 2) jarǵynyń kóshirmesi ne klıenttiń úlgi jarǵy negizinde qyzmetti júzege asyrý faktisin rastaıtyn qujat; 3) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» 1995 jylǵy 31 tamyzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes ýákiletti organnyń lısenzııasysyz banktik operasııalardy júzege asyrý jaǵdaılaryn qospaǵanda, bank operasııalaryn jasaýǵa berilgen lısenzııanyń kóshirmesi; 4) paıdalanýshynyń Ulttyq Bankpen teńgedegi korrespondenttik shotty ashýǵa jasalǵan korrespondenttik shot shartynyń (budan ári – korrespondenttik shot sharty) kóshirmesi. Zańdy tulǵanyń júıede qyzmetter kórsetý týraly shartty jasasý úshin usynǵan qujattary Ortalyqta árbir paıdalanýshy boıynsha jeke ashylǵan arnaıy iste saqtalady. Osy tarmaqtyń birinshi bóliginiń 2), 3) jáne 4) tarmaqshalarynda kórsetilgen qujattardy paıdalanýshymen bankaralyq júıede qyzmetter kórsetý týraly shart jasasý kezinde onyń buǵan deıin qalyptastyrylǵan isinde olar bolǵan jaǵdaıda usyný talap etilmeıdi. Osy tarmaqtyń birinshi bóliginiń 2) jáne 3) tarmaqshalary shet memlekettiń ortalyq (ulttyq) banki, Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdent banki (Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdent-bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymy) Ortalyqpen júıede qyzmetter kórsetý týraly shartty jasasýy kezinde qoldanylmaıdy. 9. Zańdy tulǵalar Ortalyqpen júıede qyzmetter kórsetý týraly shart jasaǵannan keıin paıdalanýshy mártebesin ıelenedi. Júıede qyzmetter kórsetý týraly shartty buzý zańdy tulǵanyń paıdalanýshy mártebesin joǵaltýyna ákep soǵady. 10. Ulttyq Bank Ortalyqpen júıede qyzmetter kórsetý týraly jasasqan shart negizinde paıdalanýshy mártebesin alady. 3. Júıeniń jumys isteýiniń quqyqtyq negizi 11. Tólemder týraly zań, Qaǵıdalar, paıdalanýshylar men Ortalyq arasynda jasalǵan júıede qyzmetter kórsetý týraly sharttar júıeniń jumys isteýiniń quqyqtyq negizin quraıdy. 12. Júıedegi qyzmet kórsetý týraly shart mynalardy qamtıdy: 1) sharttyń máni; 2) paıdalanýshynyń jáne Ortalyqtyń quqyqtary men mindetteri; 3) Ortalyqtyń qyzmetterine aqy tóleý tártibi; 4) paıdalanýshy men Ortalyqtyń sharttyń talaptaryn oryndamaǵany úshin jaýapkershiligi; 5) aqparattyq qaýipsizdik jáne konfıdensıaldylyq rejiminiń saqtalýy, bank qupııasynyń saqtalýy jáne derbes derekterdi qorǵaý; 6) sharttyń talaptaryn ózgertý jáne buzý tártibi; 7) daýlardy sheshý tártibi; 8) taraptardyń kelisýi boıynsha basqa talaptar. 13. Júıede qyzmetter kórsetý týraly sharttyń jekelegen erejeleriniń qoldanylýy № 14 qaýlyda jáne (nemese) korrespondenttik shot shartynda kózdelgen negizdemeler boıynsha paıdalanýshynyń shyǵys operasııalaryn toqtatý týraly Ulttyq Banktiń habarlamasy negizinde ýaqytsha toqtatyla turady. Ulttyq Banktiń paıdalanýshynyń shyǵys operasııalaryn toqtata turý týraly habarlamasy zańdy tulǵany paıdalanýshy mártebesinen aıyrmaıdy. 4. Ortalyqtyń júıede kórsetetin qyzmetteri jáne operasııalar túrleri 14. Ortalyqtyń júıedegi paıdalanýshyǵa kórsetetin qyzmetteriniń qunyn (tarıfterin) Ulttyq Bank Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2003 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy №1271 Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblı­kasynyń Ulttyq Banki týraly erejeniń 25-tarmaǵy ekinshi bóliginiń 12) tarmaqshasyna sáıkes Ortalyqtyń kelise otyryp bekitedi. 15. Ortalyq júıede paıdalanýshyǵa: 1) tólem habarlaryn qabyldaý men óńdeý boıynsha; 2) jasalǵan operasııalar boıynsha paıdalanýshylarǵa aqparattyq habarlardy qabyldaý, óńdeý jáne usyný boıynsha; 3) júıeniń jumys isteýin qamtamasyz etýde operasııalyq jáne tehnologııalyq fýnksııalardy oryndaý boıynsha qyzmetter kórsetedi. 16. Júıe arqyly paıdalanýshylardyń tólem habarlary negizinde debettik jáne kredıttik aýdarymdar júzege asyrylady. 17. Júıede aǵymdaǵy jáne bolashaq tólem kúnderi bar tólem habarlary qoldanylady. Paıdalanýshy-bastama jasaýshy tólem habaryn Ortalyqqa berý kúnin qospaǵanda, tólem kúnin aǵymdaǵy kúnnen 3 (úsh) operasııalyq kúnge deıin belgileıdi. Bolashaq tólem kúni bar tólem habarlary tólem habarynda kórsetilgen tólem kúni bastalǵanǵa deıin júıede saqtalady. 18. Ortalyqqa berilgen aǵymdaǵy nemese bolashaq valıýtalaý kúni bar tólem habaryn paıdalanýshy Ortalyqqa tólem habaryn keri qaıtarý týraly aqparattyq habardy jiberý jolymen keri qaıtarady. 19. Keri qaıtarylǵan tólem habarlary kúshi joıylǵan dep sanalady jáne olardy Ortalyq pen paıdalanýshy elektrondyq nysanda tirkeıdi. Paıdalanýshynyń tólem kúnine sáıkes keletin operasııalyq kún ótkennen keıin júıeden tólem habarlaryn keri qaıtarýyna jol berilmeıdi. 20. Paıdalanýshy-benefısıar júıeniń operasııalyq kúniniń aǵymdaǵy kúninen keminde 2 (eki) operasııalyq kúnge asatyn tólem kúnimen belgili bir paıdalanýshy-aqsha jóneltýshiniń mekenjaıyna júıege debettik tólem habaryn jiberedi. Debettik tólem habaryn qoıý týraly talap paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi men paıdalanýshy-benefısıar arasyndaǵy shartta kózdeledi. 21. Paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi men paıdalanýshy-benefısıar arasyndaǵy shartqa qol qoıylǵan kúnnen bastap 3 (úsh) jumys kúni ishinde paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi Ortalyqqa mynadaı málimetterdi jiberedi: 1) paıdalanýshy-aqsha jóneltýshiniń ataýy, onyń banktik sáıkestendirý kody; 2) paıdalanýshy-benefısıardyń ataýy, onyń banktik sáıkestendirý kody; 3) sharttyń nómiri men kúni, onyń qoldanylý merzimi; 4) benefısıardyń ataýy jáne jeke sáıkestendirý kody; 5) paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi men paıdalanýshy-benefısıar arasyndaǵy shartta taraptar kelisken ózge de málimetter. Debettik tólem habarlary Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy mınıstrligi qazynashylyq organdarynyń paıdasyna jiberilmeıdi. 22. Ortalyqqa jiberilgen, tólem kúni keminde 2 (eki) operasııalyq kún bolatyn debettik tólem habary paıdalanýshy-benefısıardyń kredıttik kezegine jáne paıdalanýshy-aqsha jóneltýshiniń debettik kezegine kelip túsedi, oǵan osy tólemdi oryndaý kúnine belgili bir aqsha somasyn tóleý týraly talap qoıylady. 23. Ortalyq debettik tólem habaryn alǵan kúnnen bastap operasııalyq kúnnen keshiktirmeı ony paıdalanýshy-aqsha jóneltýshige jiberedi. 24. Paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi Ortalyqtyń debettik tólem habaryn óńdeýine jáne ol boıynsha tólem jasaýyna kelispegen jaǵdaıda, paıdalanýshy-aqsha jóneltýshi Ortalyqqa paıdalanýshynyń debettik kezeginen debettik tólem habarynyń kúshin joıý týraly habar jiberedi. 25. Eger debettik tólem habary boıynsha tólemdi oryndaý merzimi bastalǵanǵa deıin Ortalyq paıdalanýshy-aqsha jóneltýshiniń onyń debettik kezeginen debettik tólem habarynyń kúshin joıý týraly habaryn almasa, debettik tólem habaryn Ortalyq oryndaıdy. 26. Debettik tólem habaryn keri qaıtarý ony Ortalyq oryndaǵanǵa deıin júzege asyrylady. 27. Debettik tólem habary keri qaıtarylǵannan ne kúshi joıylǵannan keıin Ortalyq bul týraly paıdalanýshy-benefısıarǵa jáne paıdalanýshy-aqsha jóneltýshige habarlaıdy. 5. Júıeniń jumys isteý jáne júıede elektrondyq habarlarmen almasý tártibi 28. Paıdalanýshylar Ortalyq ázirlegen jáne júıede qoldanylatyn almasý rásimderine jáne formattaryna (budan ári – Rásimder) sáıkes elektrondyq habarlarmen almasady. 29. Rásimderdi Ortalyq júıede qyzmetter kórsetý týraly shartta belgilengen merzimderde paıdalanýshylarǵa jiberedi. 30. Elektrondyq habarlardy berý faktisin aıqyndaý jáne olardy bergen kezde qatelerdi anyqtaý úshin júıede Ortalyq belgilegen aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý rásimderi saqtalady. 31. Ortalyq elektrondyq habarlardy aýtentıfıkasııalaý tártibin ázirleıdi. 32. Tólemdik jáne aqparattyq habarlardy, onyń ishinde tólem habarlaryn keri qaıtarý týraly aqparattyq habarlardy berý jáne qabyldaý júıede elektrondyq tásilmen Ulttyq Bank Ortalyqtyń tólem júıelerinde tólem qujattaryn qabyldaý jáne óńdeý kestesine sáıkes aıqyndaǵan operasııalyq kún ishinde júzege asyrylady. 33. Eger tólem habaryn nemese aqparattyq habardy Ortalyq operasııalyq kún aıaqtalǵannan keıin alsa, olardy Ortalyq kelesi operasııalyq kúnniń basynda aldy dep esepteledi. Ortalyq bastama jasaýshy paıdalanýshyǵa tólem habaryn ótkizbeý týraly sebebi kórsetilgen aqparattyq habardy jibere otyryp Ortalyqqa ótken operasııalyq kúnniń tólem kúnimen kelip túsken tólem habaryn oryndaýdan bas tartady. 34. Eger paıdalanýshy júıe úshin operasııalyq kún bolyp tabylatyn jumys kúni júıede operasııalardy júzege asyrmasa, Ortalyq osy paıdalanýshynyń paıdasyna kelip túsetin tólem habarlaryn qabyldaıdy, onyń taza pozısııasyn aıqyndaıdy jáne klırıng nátıjeleri boıynsha aqsha aýdarymyn júzege asyrady. 35. Ortalyq jáne paıdalanýshylar aqparattyń saqtalýyn qamtamasyz etedi jáne jiberiletin jáne alynatyn elektrondyq habarlarynyń monıtorıngin júzege asyrady. Ortalyq jáne paıdalanýshylar óńdegen barlyq elektrondyq habarlardyń Ortalyqtyń jáne paıdalanýshylardyń ishki baǵdarlamalyq júıelerinde aýdıtorlyq izi qalady. 36. Ortalyq tólem habarlaryn óńdegen kezde olardy ózgertýge jol bermeıdi. 6. Klırıng rásimi 37. Operasııalyq kún aıaqtalǵannan keıin Ortalyq aıaqtalǵan operasııalyq kúni tólem habarlaryn qabyldaýdy toqtatady, qabyldanǵan tólem habarlarynyń klırıngin júrgizedi jáne árbir paıdalanýshynyń taza pozısııasyn aıqyndaıdy. 38. Klırıng rásimi basymdyq kodtaryna sáıkes júrgiziledi. Basymdyqtyń bir kodynyń sheginde bir kezekke jatqyzylǵan tólem habarlary olardyń júıege kelip túsý tártibimen óńdeledi. 39. Basymdyq kodtaryn Ortalyq Ulttyq Bankpen kelisý boıynsha ázirleıdi. 40. Kezekte turǵan tólem habarynyń basymdyǵyn ózgertýdi paıdalanýshy-bastama jasaýshy júıege tólem habaryn keri qaıtarmaı basymdyqty ózgertý týraly aqparattyq habardy jiberý arqyly júzege asyrady. 41. Árbir paıdalanýshynyń taza pozısııasyn aıqyndaǵannan keıin Ortalyq debettik taza pozısııasy bar paıdalanýshylardan osy paıdalanýshynyń debettik taza pozısııasyna teń aqsha somasyn bankaralyq júıede rezervteıdi. 42. Klırıng nátıjeleri boıynsha aqsha aýdarý bankaralyq júıedegi júıe pozısııasy (budan ári – júıe pozısııasy) arqyly júzege asyrylady. 43. Bankaralyq júıedegi klırıng nátıjeleri boıynsha aqsha aýdarý Qaǵıdalardyń 41-tarmaǵyna sáıkes rezervtelgen aqsha somasyn paıdalana otyryp árbir paıdalanýshynyń taza pozısııasyna sáıkes júrgiziledi. Aqsha aýdarý Ortalyqtyń árbir paıdalanýshynyń taza pozısııasy somasyna aqshany esepten shyǵarý (esepteý) týraly nusqaýlary negizinde júrgiziledi. 44. Ortalyq bankaralyq júıede klırıng nátıjeleri boıynsha debettik taza pozısııasy bar paıdalanýshylardyń pozısııalary turǵysynan aqsha aýdarýdy júıe pozısııasyna júzege asyrady, odan keıin bankaralyq júıedegi júıe pozısııasynan klırıng nátıjeleri boıynsha kredıttik taza pozısııasy bar paıdalanýshylardyń pozısııalaryna aqsha aýdarýdy júzege asyrady. Klırıng nátıjeleri boıynsha aqsha aýdarý aıaqtalǵannan keıin júıeniń bankaralyq júıedegi pozısııalaryna qaldyq 0-ge (nólge) teń bolady. 7. Operasııalyq kúnniń ishinde jáne sońynda aqparattyq habarlardy usyný 45. Operasııalyq kún ishinde paıdalanýshynyń suratýy boıynsha Ortalyq paıdalanýshyǵa: 1) osy paıdalanýshynyń Ortalyqqa bergen jáne osy paıdalanýshynyń paıdasyna kelip túsken tólem habar­larynyń tizbesin qamtıtyn paıdalanýshy pozısııasynyń jaı-kúıi týraly úzindi-kóshirme túrindegi aqparattyq habar; 2) árbir tólem habaryn ótkizbeý sebepterin kórsete otyryp ótkizilmegen tólem habarlarynyń tizbesin qamtıtyn ótkizilmegen tólem habarlary týraly aqparattyq habar jiberedi. 46. Ortalyq paıdalanýshylarǵa aǵymdaǵy, sol sııaqty bolashaq tólem kúni bar tólem habarlary týraly aqparat­ty qamtıtyn aqparattyq habarlardy usynady. Paıdalanýshynyń úzindi-kóshirme túrindegi aqparattyq habardy alýǵa arnalǵan suratýynda paıdalanýshynyń úzindi-kóshirme túrindegi aqparattyq habaryn alýdy suratqan kúni kórsetiledi. 47. Ortalyq aqsha aýdarymyn aıaqtaǵannan keıin paıdalanýshyǵa úzindi-kóshirme túrinde, júıede óńdelgen tólem habarlary týraly aqparatty jáne paıdalanýshynyń klırıng nátıjeleri boıynsha taza pozısııasy týraly aqparatty qamtıtyn sońǵy aqparattyq habardy, sondaı-aq ótkizilmegen tólem habarlarynyń vedomosyn jáne osy paıdalanýshynyń paıdasyna kelip túsken jáne sońǵy aqparattyq habarda úzindi-kóshirme túrinde kórsetilgen barlyq tólem habarlaryn jiberedi. 48. Eger paıdalanýshynyń júıedegi pozısııasynyń jaı-kúıi týraly úzindi-kóshirme túrindegi aqparattyq habarynda paıdalanýshynyń Ortalyqqa bergen elektrondyq habary týraly aqparat bolmasa, paıdalanýshy bul týraly Ortalyqqa habarlaıdy jáne Ortalyqpen birlesip kelesi operasııalyq kúnnen keshiktirmeı elektrondyq habardy joǵaltý sebebin anyqtaıdy. Elektrondyq habarlardy ýaqtyly almaǵan nemese olar bolmaǵan jaǵdaıda paıdalanýshy Ortalyqqa habarlaıdy. 8. Júıedegi táýekelderdi basqarý 49. Júıeniń baǵdarlamalyq-tehnıkalyq kesheniniń jumys isteý erekshelikteri Ortalyqtyń qujattarymen belgilenedi. 50. Paıdalanýshynyń taza pozısııasyn (paıdalanýshylardyń taza pozısııalaryn) esepteý úshin bankaralyq júıede aqsha jetkiliksiz bolǵan kezde ótimdilik táýekelin, kredıttik jáne júıelik táýekelderdi basqarý maqsatynda júıe qajetti somaǵa tólem habarlarynyń kúshin joıady jáne paıdalanýshylardyń taza pozısııalaryn qaıta esepteıdi (kezekti tarqatý ádisi). 51. Ulttyq Bank operasııalyq táýekeldi basqarý úshin Ulttyq Bank týraly zańǵa sáıkes júıeniń uıymdastyrylýyn jáne jumys isteýin, paıdalanýshylardyń qyzmetin tekserýdi júzege asyrady. 52. Ulttyq Bank Ortalyqpen jáne paıdalanýshylarmen birlesip táýekelderdi basqarýdyń paıdalanylatyn ádisterine 2 (eki) jyl ishinde keminde 1 (bir) ret taldaý júrgizedi. Taldaý nátıjeleri boıynsha táýekelderdi basqarý ádisterin saqtaý nemese ózgertý týraly sheshim qabyldanady. 9. Júıeniń monıtorıngi jáne qadaǵalaý (oversaıt) 53. Ulttyq Bank júıege naqty ýaqyt rejiminde monıtorıngti jáne júıege qadaǵalaýdy (oversaıt) júzege asyrady. 54. Júıege naqty ýaqyt rejimindegi monıtorıngti Ulttyq Bank operasııalyq kún ishindegi júıe paıdalanýshylarynyń pozısııalaryn qadaǵalaý jolymen júzege asyrady. 55. Júıeni qadaǵalaý (oversaıt) Ulttyq Bank týraly zańǵa sáıkes júzege asyrylady. 56. Paıdalanýshylar ózderiniń júıedegi pozısııasynyń jaı-kúıine, onyń ishinde, Ortalyqtan úzindi-kóshirmeler alý jolymen monıtorıng júrgizedi. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 15 aqpandaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 13068 bolyp engizildi.