«Mádenı Azıada» mánisi

Qazirgi zamanǵy Olımpıada qoz­ǵalysynyń negizin salýshy Per de Kýberten: «О́ner Olımpıada oıyn­daryna qatysýǵa tı­is. Mýzykasyz, óleń­siz, keremetteı keskin-sýrettermen bezendirilmegen stadıonsyz qandaı mereke bolmaq? Mýzalar Oıyndarǵa resmı bekitilýi kerek», – degen ek­en. Al polıak oıshyly Krıstof Zýhora sport pen óner arasyna názik baılanys júrgizýdiń má­nisin bylaısha túıin­depti: «Sport ónerdiń mádenı-jasampaz ále­ýe­tin tanýy tıis, ol sport­ty jalǵyzdyqqa dýshar etetin toptan alyp shy­ǵady. San myńdaǵan kórermenmen tyǵyz baı­lanys jasaý úshin ónerge sport tilimen sóıleı bilýdi úı­renýine týra keledi». Elordadaǵy Táýelsizdik sa­raı­ynda «Mádenı baǵdarlama» sheń­berinde uıymdastyrylǵan Beı­neleý óneri kórmesiniń dittegeni de osy. Iаǵnı, qurlyqtyq ja­rys­qa qa­tysýshy sportshylar men qonaq­tar­ǵa rýhanı kúsh syı­lap, ejelgi zamannan nár alatyn qazaq hal­qynyń mádenıetimen tanys­tyrý. VII Qysqy Azııa oıyndaryna arnalǵan beıneleý óneri kórmesine otanymyzdyń belgili sýretshileri – qylqalam ıeleriniń 500-ge tarta qaıtalanbas ekspozısııalyq týyn­dylary qoıylypty. Kórme 4 bólikpen aıshyq­tal­ǵan. Alǵashqysy «ǵasyrlar qoı­na­ýynan» syr sherte otyryp, qazirgi qazaq mádenıeti men onyń tarı­hynyń tuma bulaǵyn aıqyndaı túsedi, sol arqyly ejelgi ómir ty­nysymen qosa tynystaıdy. Mun­da qola dáýirinen, saq zamanynan bastalyp, Orhon qulpytastary – kóne túrki jazýlaryna deıingi ke­zeń kerýeni kóz aldyńa keledi. Mundaǵy árbir jádiger – belgili restavrator, ejelgi tarıh pen mádenıet zertteýshisi, arheolog ári zerger Qyrym Altynbekovtyń eń­begi men talmaı izdenisiniń jemisi. Kórmeniń «Dáýirler izimen» dep atalatyn bóliginen grafıka já­ne sándik-qoldanbaly óner sý­ret­shileriniń shyǵarmashylyǵymen jete tanysýǵa bolady. 60-shy jyl­dardaǵy ózgeshe estetıka men minsiz stıldi sheber shendestire bilgen S. Aıtbaev, E.Sıdorkın, I. Isabaevtyń sondaı-aq, «...kórý, taný» ustanymyn ómirlik kredosyna aınaldyrǵan M.Qısametdınovtiń eńbekteriniń syryna úńilesiz. Sol bir aldyńǵy býyn aǵalarynyń izin jalǵastyrǵan E.Ospanulynyń eń­bek­terinen zamana qubylysyna qu­laq túresiz. Buıymdardy sándeýdiń san alýan tásilin kórsete otyryp, zergerlik ónerdiń kórkemdik jáne tehnıkalyq tásilderin jetildirip júrgen S. Báshirov, N. Jırensheev syndy belgili qolóner sheber­leriniń týyndylary da bul bó­lim­niń ózegi. «Zamandas sýretshilerimizdiń kar­tınalarynan «Biz osy kimbiz?», «Biz qaıdan keldik?», «Qaıda bara jatyrmyz?» degen suraqtardy jıi estısiń. Bálkim, bul fıloso­fııa­lyq saýalǵa kórmeniń «Zamandastar joldaýy» bólimi jaýap berip qalar», – deıdi ónertanýshy Ásel О́mirshına bizben áńgimesinde. Bir baıqaǵanymyz, bul bólim A. Sy­dy­hanov, A. Esdáýlet, S. Súleı­me­nova, M. Bekeev, A. Noda, K. Haırýllın syndy sýretshilerdiń shy­ǵarmashyǵymen, sonymen qatar, E. Tólepbaı, J. Qaırambaev, B. Bá­pishev sııaqty qylqalam ıeleriniń obrazdyq-realıstik kompo­zısııa­la­rymen tanystyrady. Azıada – 2011-ge arnalǵan kór­meniń «Juldyzdy kóshpendiler» dep atalatyn aktýaldi óner bólimi – jalpy ekspozısııanyń tııanaq­taý­shy bólimi. Oǵan elimizdiń jáne sheteldiń ónerdi baǵalaı biletin qaýymyna tanymal avtorlardyń týyndylary qoıylypty. О́nerta­nýshy mamandardyń aıtýynsha, 10 aqpanǵa deıin jalǵasatyn kórme ekspozısııasy Azııa oıyndarynyń jalaýyn kótergen Qazaqstannyń ereksheligin ǵana emes, halyqtyq ónerdiń san ǵasyrlyq tylsym syryn, ózine tán stıli men qa­lybyn jáne damý baǵytyn jan-jaqty aıqyndaı túspek. Láıla EDILQYZY.