Tarıh • 29 Qarasha, 2023
Áset aqyndy fotoǵa túsirgen kim?
Qazaqtyń án ónerinde aıryqsha orny bar tulǵanyń biri – Áset Naımanbaıuly. Mýzyka ónerin zertteýshi, akademık Ahmet Jubanov 1963 jyly jaryq kórgen «Zamana bulbuldary» atty monografııasynyń 262-betine tarıhta tuńǵysh Áset Naımanbaıulynyń fotosyn jarııalaǵan eken. Odan keıin qazaq ádebıetiniń beldi ókili, balalar jazýshysy Saparǵalı Begalın «Mádenıet jáne turmys» jýrnalynyń 1977 jylǵy jeltoqsan aıyndaǵy sanyna «Ánshi Áset» atty maqalasymen birge joǵarydaǵy fotony ekinshi ret jańǵyrtyp jarııalapty. Qazirgi tańda jappaı qoldanysta júrgen Áset aqynnyń fotosynyń túp negizi osy. Bul kúnderi aqyn beınesi kompıýterlik múmkindikter arqyly óńdelip, kórkem túrlendirilip tarap júr.
Tarıh • 29 Qarasha, 2023
Arab-parsy derekterindegi qazaq tarıhy
Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynda qazaq tarıhyna qatysty Iran Islam Respýblıkasynan ákelingen mańyzdy qujattar tanystyrylymy uıymdastyrylyp, atalǵan is-shara aıasynda «Qazaq tarıhy parsy jáne arab derekteri negizinde» atty ǵylymı-tanymdyq jıyn ótti.
Tulǵa • 26 Qarasha, 2023
Kógaldaǵy hokkeıden jastar jáne eresekter arasynda KSRO-nyń 10 dúrkin chempıony, KSRO spartakıadasy men kýbogi jáne Eýropa chempıondar kýboginiń ıegeri, atalǵan sport túrinen 1977 jyldan bastap, ózi sporttan qol úzgen 1982 jylǵa deıin bes jyl KSRO quramasynyń kapıtany bolǵan marqum Saıan Shaımerdenov (1953-2002) tiri bolsa, mereıli 70 jasqa tolar edi.Bul tulǵany qazaq sportynyń jaryq juldyzy desek jarasady. Átteń, ómirden erte ozdy. Abaı atamyz aıtqandaı, «jarq etti de, joq boldy». Biraq artyna quıryqty juldyzdaı óshpes iz tastap ketti. Onyń oıyn órnegi men sheberligi jaıly ataqty bapker Edýard Aırıh 70-jyldardyń aıaǵynda «Lenınskaıa smena» gazetiniń tilshisine bergen suhbatynda: «Saıan dara týǵan talant, ǵajaıyp hokkeıshi, ol alańda bolmasa, komandanyń oıyny qıyspaıdy. Shabýyldyń bári súreńsiz kórinedi. Al Saıan alańǵa shyqsa, judyryqtaı dopty ózine magnıtshe tartady. Komandanyń ortalyq shabýyly osy jigitke senip tapsyrylǵan...» depti.
Jádiger • 21 Qarasha, 2023
Ǵylymı ortada «Úrjar hanshaıymy» degen atymen belgili arheologııalyq qundy qazynamyz osydan jıyrma jyl buryn Abaı oblysy Úrjar aýdany aýmaǵyn kókteı ótetin Taskesken – Baqty tasjolyn jóndeý kezinde kezdeısoq tabylǵan edi. Iаǵnı jańalyqtyń ashylýyn kezdeısoq jaǵdaıda týyndaǵan oqıǵanyń jemisi deýge bolady.
Rýhanııat • 21 Qarasha, 2023
Myń toǵyz júz toqsan altynshy jyldyń mamyrajaı jazy bolatyn. Ol kezde áleýmettik jeli degen atymen joq. Bar qazaq respýblıkalyq birneshe basylymnyń betine qaraımyz. Jáne qaı gazette qandaı tilshi eńbek etip jatqanyn, onyń qalam siltesi qalaı ekenin nazardan tys qaldyrmaımyz. Osy jyldary qazaq baspasóziniń qasqa nary – Marat Qabanbaev edi. О́z basym bul qalamgerdiń jazǵan-syzǵanyn qaldyrmaı oqýshy edim.
Qazaqstan • 13 Qarasha, 2023
Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Til saıasaty komıteti Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy dástúrli «Qazaqsha mázir» respýblıkalyq konkýrsyn uıymdastyrdy.
Rýhanııat • 13 Qarasha, 2023
Qazaqtyń ejelgi genetıkalyq jadysynan oryn alǵan ulttyq qasıetteriniń biri hám biregeıi at synshylyǵy. Bul týraly el ishinde nebir ańyz-áńgimeler jeterlik. Atap aıtsaq, sonyń biri – HVII ǵasyrda ómir súrgen ataqty Tolybaı synshy. Bul kisiniń synshylyǵy haqynda ǵulama atamyz Máshhúr Júsip jáne jazýshy Sáýirbek Baqbergenovtiń jazbalarynda kezdesedi.
Tarıh • 09 Qarasha, 2023
Orta ǵasyrda Ortalyq Azııada oryn alǵan tarıhı oqıǵalar tizbegi kúlli adamzattyń nazaryn áli kúnge ózine aýdarýmen keledi. Ásirese uly qaǵan Shyńǵystyń ómir tarıhyna qatysty materıaldarda kereı, naıman, qońyrat, merkit, ońǵyt (ýaq), jalaıyr taıpalary haqynda derek kóp. Sonyń biri – kereı taıpasynyń bıleýshisi Tuǵyryl han týraly málimetter.
Egemen Qazaqstan • 07 Qarasha, 2023
«Egemen Qazaqstan» muraǵatyndaǵy tarıhı derekter
Bıyl 1916 jylǵy ult-azattyq qozǵalystyń beldi ókili, Torǵaı kóterilisiniń qolbasshysy Amankeldi Imanovtyń týǵanyna 150 jyl tolý oraıynda myna bir derekke toqtalǵandy jón kórip otyrmyz. Ekinshi dúnıjúzilik soǵys júrip jatqanda «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń 18 maýsym kúngi № 121 sanynda batyr týraly maqalalar toptamasy jarııalanypty. Bul derekter 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilis tarıhyn jáne batyrdyń ómirbaıanyn zerttep júrgen adamdar úshin qajet bolary anyq.
Zerde • 01 Qarasha, 2023
Taıaýda elorda tórinde «Otandastar» qory» KeAQ uıymdastyrýymen álem qazaqtary bas qosqan forým ótti. Mártebeli jıynǵa túrkııalyq Nurahmet Gıýnesh esimdi egdelep qalǵan aǵamyz kelipti. Baǵzydan bergi bir ádetim, túrkııalyq kónekóz qazaqtardy kórsem boldy, sonaý 40-jyldary Altaıdan aýyp, Anadolyǵa barǵan alǵashqy kóshtiń baıany týraly suramaı tynbaımyn. Ár kez buryn-sońdy habarym bolǵan bir oqıǵany estımin. Bul joly da qyzyq áńgime estip tebirendim. Sonymen...
