Ǵylym • 24 Qańtar, 2025
Sheteldegi ǵylymı taǵylymdama: nátıjesi qandaı?
Elimizdiń bilim brendine aınalǵan «Bolashaq» baǵdarlamasynyń «500 ǵalym» jobasymen jyl saıyn kóptegen izdenýshi sheteldiń mańdaı aldy oqý oryndarynda bilim alyp, ǵylymı taǵylymdamadan ótip jatyr. Olardyń sheteldegi bilim sapary qalaı bolǵany, ne úırenip, nelerdi túıgeni jáne alǵan bilimin elge qaıtyp kelgen soń, óz salasynda qalaı paıdalanatyny talaıdy qyzyqtyratyny sózsiz. Osyǵan oraı AQSh-tyń Djordj Vashıngton ýnıversıtetinde bilim alyp jatqan Aınur Slámǵajy, Ulybrıtanııanyń «King’s College»-inde ǵylymı taǵylymdamadan ótken Beıimbet Dáribaev, Kalıfornııa ýnıversıtetinde oqyǵan Shyryn Qadylqyzy, Beılor ýnıversıtetinde oqyǵan Dostilek Dáýitbekti sózge tartqan edik.
Suhbat • 24 Qańtar, 2025
«Aqmaral» – qaısar rýhty áıel týraly shyǵarma
Jaqynda «Regal House Publishing» baspasynan amerıkalyq jazýshy Djýdıt Lınbergtiń «Aqmaral» atty romany jaryqqa shyqty. Ejelgi Ortalyq Azııa alqabynda ómir súrgen kóshpeli taıpadan shyqqan jaýynger áıeldiń taǵdyry sýrettelgen týyndy qazir AQSh-tyń kitap dúkenderinde satylyp jatyr. Oqıǵalary ózgeshe, taqyryby tyń bolǵandyqtan, atalǵan shyǵarma muhıtttyń ar jaǵyndaǵy ádebı synshylardyń da nazaryn aýdarypty. Eldiń erekshe yqylasyna bólengen shyǵarma avtorymen «Aqmaral» romany haqynda erkin suhbattasqan edik.
О́ner • 24 Qańtar, 2025
Rım Papasy rıza bolǵan qazaq mýzykanty
Mýzyka álemindegi has talanttar kóp ótpeı-aq bıik belesti baǵyndyrary anyq. Olar ulttyq mádenıetimizdi álemdik deńgeıde tanytyp, talǵamy joǵary kósheli kórermen júreginen jol tabatyny sózsiz. Sońǵy ýaqytta otandyq jas mýzykanttar álemdik sahnalarda úlken jetistikke qol jetkizip, elimizdiń mártebesin arttyryp keledi.
Pikir • 21 Qańtar, 2025
Spartandyqtardyń tapqyrlyǵy retinde jıi aıtylatyn myna bir sózdi esime alǵan saıyn bizge ár máseleni ózgeshe oılaý men túıindeýdiń aýadaı kerek ekenin túsinemin. Atalǵan ańyzdyń uzyn-yrǵasy mynadaı. Birde Makedonııa patshasy II Fılıpp grek qalasynyń turǵyndaryna bylaı dep hat jazady: «Tez arada maǵan birden baǵynyńdar. Eger áskerim senderdiń jerlerińe basyp kirse, barlyq egin, baý-baqshalaryńdy qurtady, uldaryńdy qul, qyzdaryńdy kúń etýge de daıynbyz», deıdi. Spartandyqtar oǵan bir aýyz sózben jaýap qaıtarady: «Eger...».
Bilim • 21 Qańtar, 2025
Ult ardaqtysy Mirjaqyp Dýlatulynyń týra osydan júz jyl buryn jaryq kórgen matematıka oqýlyǵy kórkem tilmen uǵynyqty jazylǵan. Oǵan dálel – atalǵan oqýlyqtaǵy keıbir mysaldar.
Tanym • 17 Qańtar, 2025
Joǵalǵan rýh. Qazaq qalaı aman qaldy?
1934 jyly Nyıý-Iork qalasynda jaryq kórgen «Bizdiń qarapaıym zamandastarymyz» atty zertteý eńbegin qolǵa alǵanymda, tosyrqap qalǵanym ras. О́ıtkeni AQSh-tyń Iell ýnıversıtetiniń antropologi Djordj Merdok bul kitabynda tasmandyqtar, Japonııanyń soltústigindegi aınýstar, Meksıkadaǵy astekter, Perýdegi ınkastar, Ýgandadaǵy gandalar, Polııardaǵy eskımostar sııaqty tarıh sahnasynan joıylyp bara jatqan halyqtardyń tarıhy men mádenıeti, qoǵamdyq dástúri týraly sóz qozǵaıdy. Al osylardyń qataryna nege ekenin qaıdam Ortalyq Azııadan tek qazaqty qosady. AQSh ǵalymy bul zertteýi arqyly ne aıtpaq? Neni meńzemek degen sansyz oıdyń jetegimen onyń kitabyn oqyp shyqtym.
Tárbıe • 14 Qańtar, 2025
Áke jumysta. Balany kim tárbıeleıdi?
Áldebir danyshpan «Balańdy tárbıeleme, aldymen ózińdi tárbıele» dep aıtqan eken. Bul qazirgi qoǵamdy da oılandyrady. Keıde oryndy aıtylǵan bir sóz atqan oqtan da aýyr tıetini ras. Tárbıeni jalpylama dep qarastyrsaq, onyń ishindegi áke tárbıesi úlken mańyzǵa ıe. Burnaǵy qazaqtyń «kimniń balasysyń?» degeninde de ózgeshe mán jatqandaı. Budan «Kimnen tárbıe alyp jatyrsyń?» degen súbeli sózdiń máıegin ańǵaramyz.
Mıras • 01 Qańtar, 2025
Ýeslıan ýnıversıteti jáne Abaı ánderi
Iisi qazaqqa eki birdeı tulǵany, ıaǵnı aǵa sultan Qunanbaı men onyń zerdeli uly Abaıdy syılaǵan Zere ájemizdiń oıynyń qanshama ushqyr, peıiliniń qandaı keń ekenin sózben jetkizý múmkin emes te shyǵar. Biraq onyń armany men úmiti tolyǵymen oryndaldy desek qatelespespiz. Al ulyna yrymdap paıǵambar esimin qoıǵan Qunanbaıdyń esimi bul kúnde Abaımen birge atalyp, dúnıeniń tórt buryshyna jetti. Bul da áke jaýapkershiliginiń, bedeliniń bodaýynan týǵan rııasyz úmit belgisi bolmaq.
Tarıh • 06 Jeltoqsan, 2024
«Dala halyqtary» kitaby ne týraly?
Vashıngtondaǵy Katolık ýnıversıtetiniń kitaphanasynda saqtaýly turǵan brıtandyq tarıhshy, ǵalym, jazýshy Ralf Fokstiń 1925 jyly Boston jáne Nıý-Iork qalalaryndaǵy baspadan qatar shyqqan «Dala halyqtary» atty zertteý kitabyndaǵy ultymyzǵa qatysty derekter qyzyqty hám maǵynaly. Bir ǵasyr buryn jazylǵan kitapta «Qazaq bolmysy» degen arnaıy taraý bar.
Tarıh • 22 Qarasha, 2024
Elızabet Bekon kórgen Qazaqstan
Batys ǵalymdarynyń halqymyz týraly ǵylymı eńbekter jazyp, ony Amerıka syndy alpaýyt eldiń baspalarynan shyǵarýynyń mańyzy zor ekenin buǵan deıin de aıtqanbyz. Bizdiń baı tarıhymyz, tabıǵı resýrstarymyz jáne otanymyzdyń geosaıası mańyzy álemdik zertteýshilerdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp kele jatqanyna shamamen eki ǵasyrdan asty.
