Álem • 20 Qyrkúıek, 2024

AQSh-taǵy prezıdent saılaýy: Kim jeńiske jetedi?

Qarasha aıynda AQSh-ta prezıdent saılaýy ótedi. Azýyn aıǵa bilegen alpaýyt memlekettiń basshysy kim bolatyny óz halqynyń ǵana emes, álem elderiniń de nazarynda tur. О́ıtkeni muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy eldiń saıası ustanymy kóptegen memleketke áser etetini belgili. Sonymen Amerıkanyń 47-prezıdenti kim bolýy múmkin? Qandaı saıasat júrgizilmek, ásirese Ortalyq Azııaǵa yqpaly qandaı bolmaq? Taıaý Shyǵystaǵy máseleni retteı ala ma?

Pikir • 11 Mamyr, 2024

Kadr qadiri

Ulybrıtanııa ýnıversıtetteriniń birinde taǵylymdamadan ótip júrgenimizge jarty jyldan asty. Jaqynda zertteý jumysymyzǵa baılanysty ózge qalaǵa jol tústi. Taban tiregen shaharda qazaqtar, onyń ishinde osy elge qonystanǵan otbasylar – bir qaýym el. Biri – dáriger, biri – muǵalim, endi biri – ǵalym. Elden jyraq ketýge túrli sebep túrtki bolǵan. Kóbi «Arqada qys jaıly bolsa, arqar aýyp nesi bar?», degenge saıady.

Álem • 26 Sáýir, 2024

Álemdi ábigerge salǵan tabıǵı apattar

Búkil álemde tabıǵı apattar órship tur. Bıyl alapat sý tasqynynan elimiz kóp zardap shekti. Mamandardyń aıtýynsha, bul – elimizde keıingi 30 jylda bolǵan eń iri tabıǵat apat. Birikken Ulttar Uıymy bul klımattyq ózgeristiń saldary ekenin aıtyp, tabıǵı apattar buryn-sońdy bolmaǵan jerler de ábigerge túsip jatqanyn málimdedi.

Qoǵam • 17 Sáýir, 2024

Qaıyrymdylyq zań aıasynda jasalýy qajet

Qazir quzyrly organdar eldegi sý tasqynymen qatar, alaıaqtarmen de kúresip jatyr. О́ıtkeni halyq basyna is túsken qıyn-qystaý ýaqyt­ty «utymdy» paıdala­nyp, «ańqaý elge aramza molda» bo­­­lyp otyrǵandar tipti ákim-qara­lar­­­dyń atynan qarjy jınaýǵa kósh­­ken. Quzyrly organ qarapa­ıym ha­­lyq­ty WhatsApp, Telegram mes­­­­send­jerleri arqyly taralyp jat­­qan jalǵan aqparatqa se­n­beý­­ge, kúmándi siltemeler boıyn­sha ótpeýge, sondaı-aq qarajat aýdar­­maýǵa shaqyrady.

Álem • 17 Naýryz, 2024

Shvesııa NATO quramyna endi

Biraz ýaqyttan beri Majarstan men Túrkııanyń kelisimin ala almaı kelgen Shvesııa NATO-ǵa resmı túrde ótti. Sońǵy bolyp Majarstan Parlamenti daýys berdi. Áskerı odaq Stokgolmnen ne almaq? Sondaı-aq Shvesııa oǵan múshe bolýdan qandaı paıda kóredi?

Álem • 04 Naýryz, 2024

Saılaý qarsańyndaǵy joldaý

15-17 naýryzda Reseıde prezıdent saılaýy ótedi. Eldiń Orta­lyq saılaý komıssııasy qańtar aıynda Vladımır Pýtındi kandı­dat retinde tirkedi. Saıası naýqan aldynda Reseı basshysy Federaldyq jınalysqa Joldaý jasady. Ol «soǵysqa qatysý­shylar úshin ıpoteka jeńildetiledi, turaqty dıspanserlik salyq shegeriledi, bıznestiń bir bóligi tekseristen bosatylyp, otbasylyq nesıe uzartylady», dep ýáde berdi.

Ekologııa • 18 Aqpan, 2024

Klımattyq saıasattaǵy quldyraý

Jahandy jaılaǵan ekologııalyq ahýalmen kúresýge álem elderiniń kúshi jetpeı jatyr. Eýropanyń klımattyq saıasaty da quldyraýdyń az-aq aldynda tur. О́ıtkeni fermerlerdiń narazylyq aksııalarynan «jalyqqan» Eýroodaq komıssııasynyń basshysy Ýrsýla fon der Lıaıen pestısıdterdi paıdalanýdy eki ese qysqartýǵa arnalǵan zań jobasyn keri qaıtaryp alyp, synǵa qaldy. Sonymen qatar sarapshylar Qazaqstanda «alty aıdan astam ýaqyt boıy janyp turǵan alaý, jer betinde metannyń eń úlken aǵymyn tirkedi» dep málimdep, muny Batys BAQ-tary jarysa jazdy.

Álem • 11 Aqpan, 2024

AQSh: Kóshi-qon daǵdarysy

Qazir AQSh-tyń ózge elderge kómek beretin shamasy joq. Keıingi birneshe aıda el shekarasynan ótken zańsyz mıgranttar sany kúrt ósip, rekordtyq kórsetkishke jetken. Sarapshylar muny «kóshi-qon daǵdarysy» dep atap, Djo Baıdenniń prezıdenttik mansabyna qaýip tóndirýi múmkindigin eskertedi. О́ıtkeni Donald Tramp Baıdendi qatań synǵa alyp, zańsyz mıgranttarǵa qarsy narazylyq ony Aq úıge qaıtarady dep úmittenip otyr. AQSh-tyń ońtústik shekarasynda ne bolyp jatyr, el ımmıgrasııa máselesin qalaı sheshpek?

Álem • 14 Qańtar, 2024

Qyzyl teńizdegi teketires

О́tken aptada AQSh pen Ulybrıtanııa hýsıt áskerı nysandaryna shabýyl jasady. Álemdik BAQ Pentagon ókiline silteme jasaı otyryp, Iemendegi 10-ǵa jýyq hýsıt nysany soqqyǵa ushyraǵanyn habarlady. Hýsıtter degen kim? Qyzyl teńizdegi keme joly nege jabyldy? Bul áreket álemdik saýdaǵa qa­laı áser etedi?

Álem • 08 Qańtar, 2024

Maýsymdyq jumystyń mashaqaty

Qazir Ulybrıtanııada sańy­raý­qulaq, oramjapyraq jáne alma jınaý maýsymy jú­rip jatyr. Keıingi eki jyl­da «Brexit» pen Ýkraına­da­ǵy qaqtyǵysqa baılanys­­ty fermerler ádettegideı ju­mys kúshin Qa­zaqstan, Qyr­ǵyzstan, In­do­nezııa, Vetnam sekil­di memleketterden tar­ta bas­ta­dy. Tumandy Al­bıonǵa kel­­gen­nen keıin ózimiz turaq­tan­ǵan qalada qandaı iri sharýa­shylyq bar eken dep qulaǵy­myzdy túrip júrdik. Nıetimiz – eki qolǵa bir kúrek iz­dep kelgen qazaqtar bolsa, jo­lyǵyp, sóılesý.