Ádebıet • 26 Qańtar, 2023
Qaǵaz jutyp, sııa iship júrgen stýdenttik qyzylkúreń mezetterde «Jas tolqyn» serııasymen shyqqan jınaqtar legi qolǵa túsken. Búkilge jýyǵyn múdirmeı oqyp shyqqamyz. Ishindegi bir kitap úıir ishindegi aladaı oǵash oı syılap, tebireniske túsirgen. Esimi – «Jumbaq kitap».
Ádebıet • 24 Qańtar, 2023
Poezııa degende tabıǵat pen bolmys oıǵa oralady. Máselen, ıspan aqyny Hýan Ramon Hımenesti oqı otyryp sol eldiń teńbilkók aspanyn, tutas halyqtyń sezimtal júregi men ásemdikke qumar bolmysyn kóremiz. Al Pol Verlendi oqı otyryp fransýz jurtynyń ańǵal da sańǵal aqjarma, birde aqyl kýltyn alǵa shyǵaryp, birde barlyq qaǵıdattardy shetke ysyryp tek júrek ámirine moıynsunatyn erke minezin sezinemiz.
Ádebıet • 22 Qańtar, 2023
Fransýz ádebıeti – toǵyz joldyń torabyndaǵy alyp shahar ispetti. Álemniń qaı túkpirindegi shyǵarmashylyq ıeleri bolsyn sol qaladan izdegenin tabady, súıgenin alady. Qaıbir eldiń uly aqynynyń túbin zerdelesek, fransýz mádenıetiniń qaınarynan nár alǵan bolyp shyǵady. Máselen, Pýshkın fransýz tilin ana tilindeı jetik bilip, baı qazynasymen sýsyndasa, Latyn Amerıka poezııasynyń atasy Rýben Darıo Pol Verlendi ustaz tutty. Pablo Nerýda on jeti jasynda-aq fransýz tilin úırenip, «Eýropa degenimiz Apollıner men Petrarka» dese, Irannyń jańa dáýir poezııasynyń negizin qalaýshy Nıma Iýshıdj Tegerandaǵy Sen-Lýı kolledjinde fransýz tilin meńgerip, poezııaǵa ózgeshe órnek saldy.
Tarıh • 18 Qańtar, 2023
Kúı tarıhy – el men jer, ult jady tarıhynyń bóligi. Qaıbir qordaly shyǵarma bolsyn alýan sebepten, alabóten oqıǵadan bastaý alyp, sońyna ańyz qaldyryp otyrǵan.
Ádebıet • 17 Qańtar, 2023
Ońtústikke kóktem erte keler edi. Álsin-álsin aýa dirdek qaǵyp, aqshýlan belder masatydaı qulpyryp sala beretin. Ásirese on jeti-on segiz jastaǵy bizdeı stýdent úshin kóktemniń kelýi merekemen birdeı edi. Quıqyljyǵan náýrizek qus aınalany ásem únine bólep, jan dúnıede aqúlpek úmit pen mahabbat ıirimderi birge tolqıtyn.
Suhbat • 16 Qańtar, 2023
Karın Felner: Poezııa – eshqandaı shekaraǵa qaramaıtyn ortaq til
Karın Felner – qazirgi nemis poezııasynyń jarqyn ókili. Qazaqstandaǵy Gete ınstıtýtynyń «Grand Tour Zentralasien» atty jobasy aıasynda Karın hanymmen áńgimelesýdiń sáti túsken bolatyn.
Rýhanııat • 13 Qańtar, 2023
Gerbert Spenser: «Eger adamnyń bilimi júıesiz bolsa, kóp bolǵan saıyn soǵurlym ýaıym-qaıǵysyn eselemek», degen pikir aıtty. Rasynda, bilim alý bar da, ony júıeleý, oı qorytý, ulttyq mentalıtettiń dıirmenine salyp úgitý bar. Mustafa Shoqaı «Otarshyldardyń mádenı qarýy» maqalasynda Pýshkınniń elimizge shekten tys nasıhattalyp otyrǵanyn qaýipke balaıdy. Qaıratker: «Orys halqy Pýshkınimen maqtanýǵa haqyly. Pýshkın de oǵan turatyn tulǵa. Alaıda Pýshkın muralary bizdiń halqymyzdyń tanym-túsinigine, rýhanı bolmysyna eshbir janaspaıdy. Sol sebepti onyń shyǵarmalaryn kúshtep aýdartyp, onyń esimin balıǵatqa tolmaǵan jas urpaqtyń sanasyna zorlap sińirgýge baǵyttalǵan bolshevıktik is-áreketter bizdiń halqymyzdyń basyna ornaǵan mádenı jáne ulttyq bodandyqtyń eń jarqyn belgilerinen basqa eshteńe de emes», dep sharq urady. Iá, XX ǵasyrda tolassyz aýdarylǵan orys shyǵarmalary bir qyrynan rýhanııatymyzǵa alǵa jyljýǵa úles qossa, ekinshi qyrynan ulttyq minezimizge, dástúrli bederimiz ben ádebimizge edáýir keri ózgeris ákeldi.
Rýhanııat • 11 Qańtar, 2023
Sýret pen tús – beımálim syrlardy aıshyqtap, dereksiz qundylyqtardy aqylǵa engizýshi ispetti. Keıbir jańalyqtar tús arqyly ashylsa, keıbir sýretter qoǵamnyń oı-sanasyna áser etken.
Ádebıet • 09 Qańtar, 2023
Bodler... Ol dáýir týdyrǵan danyshpan oıdyń aǵyny, sheńberge syımas ǵasyrdyń bula perzenti. Kúndeliginde bolashaqqa til qatyp, «Sizder meni súıý arqyly Sulýlyqqa qyzmet etýlerińiz úshin, men barlyq qaǵıdattardan tys oılaımyn...», degen oı qaldyrady. Bodler dúnıeniń qubyjyq jaýyzdyǵy men asqan sulýlyǵyn qatar kóre bildi. Ol «qaıyrshylyqtan, aýrýdan, melonholııadan arylýdyń jalǵyz joly izdeniske degen ynta», dep eseptedi. Bar kúshin salyp múshesi talǵansha oqý men jazýdy ádet etti. 1957 jyly shyqqan «Zulymdyq gúlderi» kitaby adamgershilik qaǵıdattarǵa jat dep tanylyp, basyp shyǵarýǵa tyıym salyndy. Bilimsiz dindarlar men essiz tobyrdy, tán úshin taǵat tapqan, tereńdi bilmes jatypisher pendelerdi qatań synǵa aldy. Búgingi áńgime aqynnyń «Parıjdik splın», prozamen jazylǵan óleńderi haqynda bolmaq.
Ádebıet • 06 Qańtar, 2023
«Qalqaman-Mamyr»: sırek janrdaǵy premera
Shákárim – ótken ǵasyrdaǵy eń qupııa, eń tylsym esim. Ultyn aǵartý jolynda adamdyq borysh úshin kúresken qaıratker tulǵanyń poemalary oıly oqyrmannyń altyn qazynasyna aınaldy. «Astana Opera» teatrynda aqyn Shákárim Qudaıberdiulynyń poemasy jelisi boıynsha jazylǵan «Qalqaman – Mamyr» ulttyq opera-baletiniń premerasy ótti. Kompozıtor Balnur Qydyrbektiń mýzykasymen árlengen qoıylym 28-29 jeltoqsanda kórermenge jol tartty. «Qalqaman-Mamyr» opera-baletiniń qoıýshy dırıjeri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Abzal Muhıtdın bolsa, qoıýshy rejısser – Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Reseıdiń Halyq ártisi Iýrıı Aleksandrov.
