Tarıh • 08 Qarasha, 2023
«Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulama» qasiretiniń 300 jyldyǵyna oraı Shymkent qalalyq saıası qýǵyn-súrgin qurbandary mýzeıinde «Qazaqty sansyratqan qandy qasap» taqyrybynda is-shara uıymdastyryldy. Basqosýǵa jınalǵan tarıhshylar men ǵalymdar, zııaly qaýym ókilderi bul qasirettiń qyr-syryn baıandap, tarıhta mundaı sumdyq qaıtalanbas úshin qandaı amal qajettigin ashyq túrde málimdedi.
Tanym • 08 Qarasha, 2023
2023 jyldyń 10-25 qyrkúıegi aralyǵynda Saýd Arabııasynyń astanasy Er-Rııad qalasynda IýNESKO-nyń 45-otyrysy ótti. Onda álemniń biraz elindegi mádenı-rýhanı muralardy IýNESKO-nyń tizimine alyp, qorǵaý máselesi qaralǵan. Alyp Altaı, Ońtústik Sibir, Soltústik-batys Mońǵolııa jerinde ejelgi skıfterdiń (skýz) mádenı murasy ǵylymı ádebıetterde «buǵytas» dep atalsa, baıyrǵy túrki jazba derekterde «syntas» dep atalǵan. Osy muralardyń 80%-y Mońǵolııa jerinde. Mońǵol bıligi atalǵan muralardy IýNESKO-nyń tizimine engizip, qorǵaýyna alý máselesi osy jıynda qarastyryldy. Syntastar (buǵytas) IýNESKO-nyń qorǵaýyna alynyp, Qytaıdyń uly qorǵanymen, Úndistannyń Táj-Mahalymen teń, álemdik birinshi dárejeli tarıhı mura dep baǵalandy. Bul muranyń saqtaýshysy Mońǵol memleketi bolǵanymen, muranyń túpki ıesi – ony jasap qaldyrýshylar túrkiler. Belgili túrkitanýshy ǵalym ejelgi skıfterden qalǵan osy qundylyq týraly sóz etedi.
Tulǵa • 08 Qarasha, 2023
Alla taǵala halqyn jarylqaıyn dese, keleshekte ult qamyn jeıtin eki ulyn bir-birine tirek, súıeý, janashyr etip jaratatyn bolsa kerek. Qazaq ádebıetiniń kórnekti tulǵalaryna aınalǵan Kereký óńiriniń týmalary, aqyn Qalıjan Bekqojın men Qabdykárim Ydyrysov týraly osylaı tolǵanýǵa bolady. Qalekeń aǵa bolyp jyr aıdynynda kúrkirep turǵan tusynda sońynan ergen balań talapker Qabdykárim inisin qoltyqtan súıegenin bireý bilse, bireý bilmes. Tipti ǵumyr boıy poezııadaǵy aıaq alysyna qoldaý bildirip, janashyrlyq tanytqanyna tek súısinýge bolady. Bıyl Qalıjan Bekqojınniń dúnıege kelgenine 110 jyl tolsa, Q.Ydyrysovtyń týǵanyna – 95 jyl. Sondyqtan biraz ýaqyttan beri kókeıde júrgen, adamgershilikti altyn arqaý etken osynaý dúnıeni aq qaǵazǵa tógiltip usynar kez jetkendeı.
Densaýlyq • 08 Qarasha, 2023
Kóz aýrýyn anyqtaıtyn neırojeli
Otandyq ǵalymdar sırek kezdesetin kóz aýrýlaryn anyqtaıtyn neırojeli oılap tapty. ZebraEye medısınalyq sýretti paıdalanyp, jasandy ıntellekt arqyly dárigerlerge dıagnostıka jasaýǵa kómektesedi. Osylaısha, myńdaǵan qate dıagnoz joıylmaq.
Teńge • 08 Qarasha, 2023
Kolleksııalyq monetalar aınalymǵa túsedi
Taıaýda Ulttyq bank «Este qalatyn oqıǵalar men birtýar adamdar» monetalar serııasy aıasynda «Teńgege 30 jyl» kolleksııalyq monetalaryn aınalymǵa shyǵarady.
