О́shpes dańq • 29 Naýryz, 2025
Baltabek Mustafın Soltústik Qazaqstan oblysynyń Presnov (qazirgi Esil) aýdanyndaǵy Taýaǵash aýylynda 1926 jyly dúnıege kelgen. Ákesi Qabdol – asqan saıatshy, ashtyq jyldarynda aýyldastaryn ańmen asyraǵan ataqty búrkitshi bolǵan. О́zi balýan, eki ıyǵyna eki jigit mingendeı, zor deneli bolǵan. Baltabek – onyń kóp qyzdan keıin kórgen jalǵyz uly.
Zerde • 29 Naýryz, 2025
Shatyrshadan shyǵyp, eliniń sharapatyna bólengen
Shatyrsha – Arqanyń asqaq bıigi Aqsorańnyń baýyrlasy ispetti. Kókke shanshyla bitken jaqpar tasty ushar basy ómirsheńdik pen órshildikti, tektilik pen asqaqtyqty tanytqandaı. Qoǵam qaıratkeri, aqyn, aýdarmashy, pýblısıst, alashtanýshy, til janashyry, sýretshi, sazger, memlekettik qyzmet ardageri, Aqtoǵaı aýdanynyń qurmetti azamaty, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Qaıyrbek Sádýaqasovtyń qaıratkerlik joly osy Shatyrshadan bastaldy.
Bilim • 29 Naýryz, 2025
Osydan eki-úsh jyl buryn oblys ortalyǵyndaǵy jańa mektepterdiń birine barǵanbyz. Dálizdegi adam nópirinen ázer jyljyp otyryp, basshysynyń kabınetin taptyq. Dırektordyń aıtýynsha, sol jyly mektep tabaldyryǵyn alǵash attaǵan balalardan 17 birinshi synyp quralypty. Basynda bul jańalyqqa qýanǵanbyz, keıinnen onyń kóbi aýyldan qalaǵa kóshkenderdiń balalary ekeni eske túskende, kóńil qulazyp sala berdi. Esesine aýyl mektebinde oqıtyndar qatary jyl sanap azaıyp keledi.
Bıznes • 29 Naýryz, 2025
Bankter bızneske nege bolyspaıdy?
«Bankter bızneske nesıe bermeıdi» degen pikir osyǵan deıin de jıi aıtylatyn. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bankter tutyný nesıesimen áýestenip ketkenin, bul baǵyt qarjy júıesine tónetin syn-qaterlerdiń kóbeıýine jáne azamattardyń shekten tys qaryzǵa batýyna sebepker bolýy múmkin ekenin birneshe ret eskertken.
Tarıh • 29 Naýryz, 2025
Taýarıhtyń 1680–1688 jyldary aralyǵynda Táýke han taqqa otyrǵanda Shegen bı jetirýdyń ataqty bıleriniń biri bolǵany belgili. Rýbasylar, bıler eldiń tutastyq, tynyshtyq jáne basqa saıası máselelerine tikeleı aralasýy osy kezden bastalady. Táýke han bılik júrgizýdiń buryn-sońdy bolmaǵan jańa túrin engizýdi uıǵardy. Osy sebepten eldegi eń bedeldi, senimdi, ádil jáne óte shynshyl adamdardy iriktep, «bıler keńesin» qurǵan. Buǵan qazaqtyń uly júzinen, orta júzinen, kishi júzinen bir-bir bı engen. Bulardan basqa osy handyqqa qaraıtyn qaraqyrǵyzdan, qaraqalpaqtan jáne ózge taıpalardan ókilder enip, «Alashtyń alty bıi» atanǵan. Mine, osy «bıler keńesine» halyqtyń amanatyn arqalaǵan Shegen bı babamyz da saılanǵan. Tarıhshy Muhametjan Tynyshbaev «Velıkıe bedstvııa» (Aqtaban shubyryndy) degen kitabynyń 78-betinde Áıteke bıden buryn kishi júzdiń tóbe bıi Shegen bı bolǵanyn jazady.
