Arheologtar bizdiń dáýirimizge deıingi birinshi ǵasyrda salynǵan kóne Iаssy qalasynyń ortalyq bóliginiń biri bolǵan qorǵan kóz aldymyzda jaýyn-shashynnan quryp barady dep dabyl qaǵýda.
Syrt kórinisi ashamaıǵa uqsaıtyn tarıhı eskertkish – Qazaqstandaǵy eń kóne qalanyń jurnaǵy. Bes jyl buryn arheologtardyń kúregi tıip, úsh jyl buryn «Qazqaıtajańǵyrtý» mekemesi osy tarıhı keshenniń ústin qymtap japqan eken. «Shyǵasyǵa – ıesi basshy» deıdi halqymyz. Bizde qıt etse boldy «qarjy joq, qarjy kerek» degen sóz aıtylady. Burynyraqta kórnekti jazýshy Dýlat Isabekov: «Men es bilgende Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi jóndeýge jabylatyn edi, áli jyl saıyn jóndeý kórip keledi. О́zbekstandaǵy tarıhı keshenderge saıahatshylar samsap baryp jatyr. О́zbekter bir ret myqtap jóndeıdi, sosyn qol tıgizbeıdi. Al bizdegiler jyl saıyn alaqan jaıyp aqsha suraıdy», dep kúıingeni bar. Rasy osy. Uqsata almaımyz. Kóne qala asyǵys-úsigis jabylyp, karton aralas jabynynan sý ótken. Qabyrǵalary bolattan quıylsa da, tasty tesetin sý qoısyn ba?! О́zimizdiń jaýapsyzdyǵymyzdy, nemquraıdylyǵymyzdy bylaı ysyryp qoıyp, bar kináni Úkimettiń moınyna artyp qoıatynymyzdy qashan qoıar ekenbiz? Tóbesin kartonmen qymtaǵannan keıin alǵashqy qysta-aq ezilip, sý ishke ótip, paqsadan turǵyzylǵan qamaldyń qabyrǵalary qulaı bastaǵan. Á.Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkerleri Erbolat Symaǵulov qorǵannyń bir bóligi mújilip qulady deıdi. Jaqynda Otyrartóbede bolyp qaıttyq. Arheologtar qazǵan jer opyrylyp jatyr. Kerekti qarjyny áý bastan josparlap almasa, nege kúrekke júginedi, nege kóne tarıhtyń júregin jaralaıdy? Iаssy qalasynyń ortalyq bóligi bolǵan qorǵan da osyndaı nemquraıdylyqtyń qurbany bolýda.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy