Halyq qalaýy

Elbasymen birgemiz! Qazaqstandyqtar N.Nazarbaevtyń prezıdenttik ókilettigin uzartýdy qoldaıdy

Halyq qalaýy Bul kúnderi qazaq qoǵamy úlken serpilis ústinde tur. Bul kúnderi qazaq áleýmetiniń, Qazaqstan Respýblıkasynyń bolashaq taǵ­dy­ry sheshilip jatyr. Jáne qoǵamdyq sa­na­nyń túıtkili halyqtyń óz qalaýy, eldiń keleshegin oılasqan myńdaǵan asyl kókirektiń qalaýy arqyly sheshimin tabaıyn dep tur. Bastan ótken tarıh – eń úlken ustaz. Alaıda, tarıh ótkenge ǵana sáýlesin túsi­re­di. Eńbegiń esh, tuzyń sor, keńestik tota­lı­tar­lyq júıede keshken jetpis jyldyq ómirdiń tájirıbesinen paıda joq edi, sebebi, ol ulttyń asyl armany taptalǵan, boıyn­daǵy yntasy ólgen tarıhtyń taǵylymy ǵana bolatyn. Jańa zamanǵa – jańa tájirıbe. Baı­qasaq, egemendik alǵannan bergi aǵyny qatty osy azǵantaı jyldyń ishinde biz múldem basqa halyqqa aınalyp. pyz. Ulttyń boıynda óskeleń kúsh oıanypty. Osynyń bári bir adamǵa – asaý teńizdeı dúnıeniń tósinde eldigimizdiń, egemendigimizdiń kemesin aýdaryp almaı basqaryp kele jatqan Prezıdentimizge, onyń qajyr-qaıraty men aqyl-parasatyna baılanysty. Aqyldy kitaptarda aıtylǵan, adamdy basqa emes, tyndyrǵan isine qarap baǵala dep. Alǵa jyljyǵan saıyn óziniń ornyn taýyp jatqan ıgilikti isterdiń shejiresine kóz júgirteıikshi. Halyqaralyq qaýymdastyq moıyndaǵan egemendigimizdiń alǵashqy jyldarynda Qazaqstannyń ahýaly qandaı edi? Keńes Odaǵynyń eń aýyr salyǵy men salmaǵy bizge túsetin, shıkizat qana óndiretin ólke edik. Odaq taraǵanda ózine tıesili enshisin de ala almaı kúırep shyqqan el edik. Eshqashan iske aspaıtyn kommýnıstik ýto­pııa aıaqtaldy. Qolymyzda – egemen­dik­tiń týy, qarsy aldymyzda – aıaýsyz ómir, aıaý­syz tarıh shyndyǵy. Táýelsizdik dep ata­latyn taıǵaq keshýi mol osy qıyn joldy bas­tarda Nursultan Nazarbaev óz eliniń ta­lantyna ǵana, qajyry men qaıratyna ǵana sendi. Ol ótirik ýáde bergen joq. Shyn­dyq­ty aıtty. Bári de op-ońaı, aspannan túse qalady degen joq. О́rkenıet degen terińdi aıamaı tókkende ǵana jetilip gúl­deıtin óskin dedi. Keıde jeńiske jetý úshin sheginý kerek, bolashaqta ultqa kerekti utys­qa qol jetkizý úshin qımasyńdy berýiń ke­rek dedi. О́z betinshe turǵan bostandyq bolmaıdy, bostandyq degen eń áýeli jaýapkershilik, sondyqtan arlanbaıyq, ozyq elderden jaýapkershilikti bolýdyń amaldaryn úıreneıik dedi. Aýrýyn jasyrǵan óledi, shyndyq qana muratqa jetkizedi, sondyqtan barlyq jaǵdaıda tipti Otanymyzǵa, elimizge qatysty jaǵdaıattarǵa kelgende de shynshyl bolaıyq dedi. Egemendiktiń shejiresin tolǵaǵanda, álbet­te, eń áýeli Astanany – táýelsiz eldiń jańa as­tanasyn aıtamyz. Astananyń qonys aýda­rýy – uly memleketterdiń tarıhynda talaı ret qaıtalanǵan jáıt. Búginde álemge zor yq­pal etip otyrǵan Reseı, Japonııa, Qytaı, Túr­kııa jumhurıeti – astanalaryn áldeneshe ret jańartqan elder. Tipti Germanııa sııaqty uly memlekettiń ózi ekinshi dúnıejúzilik soǵys­tan keıin Bonn qalasyn amalsyz ýa­qyt­sha astana etken. Shyǵys Germanııa qosyl­ǵan­nan keıin Berlındi qaıtadan astana dep jarııalaǵan. Bizdiń jaǵdaıymyz da osyǵan uqsas. Qazaq Ordasy, handardyń zamany kelmeske ketti, al qazaq jerinde salynǵan jańa qalalar otarshyldyqtyń tarıhymen tyǵyz baılanysty edi. Ras, Almaty jetpis shaqty jyl qa­zaq­tyń astanasy boldy. Bunda birneshe urpaq  qazaq týyp-ósti, jetildi. Qazaq sanasy osy Almatyda oıandy. Búgin de Almatynyń mánin eshkim joqqa shyǵara almaıdy. Alataýdyń etegindegi jaýhar qala qazaqtyń rýhanı astanasy bolyp qala bermek. Zamanynan ozyp tý­ǵan biregeı tulǵa aldyna zańǵar maqsat qoıyp, sol maqsatty oryndaı biledi. Basqalar úshin múmkin emes bolyp sanalatyn is­terdi tyndyrady. Shy­nyn aıtý kerek, Astana irgesi qalana bastaǵanda kóp adam bul jańa iske kúmándana qaraǵan. Alaı­da, birneshe ǵana jyldyń bedelinde qııan dalanyń tósinde búkil qurylym­da­ry óskeleń zamanǵa laı­yq, záýlim ǵımarat­tary aspanmen talasqan shahar paıda bolǵanda kóldeneń jurttyń ózi qýana qol soqqan. Qazaqstan ekonomıka­sy bul kúnde toqtaýsyz damý ústinde. Shıkizatty  óndirý ǵana emes, ony óń­deýdi qolǵa aldyq, kóp­tegen salalarda kór­shi­les elderge, olardyń ekonomıkasyna táýel­dilikten qutyldyq. Bu­ryn metropolııanyń qu­qy­ǵynda ǵana bolǵan kúr­deli qurylysty ıgerdik. Bul ǵana emes, qazaqtyń ul-qyzdary biz úshin buryn beı­tanys bolǵan talaı ónerdi osy azǵantaı jyl­dyń ishinde túbegeıli meńgerdi. Jumys­shy taby qalyptasyp kemeldendi. El ishi kompıýterlendi. Jańa urpaqtyń ıntellek­týal­dyq deńgeıi kóterildi. Aıta berse ul­ty­myzdyń jetken jetistikterinde esep joq. Alaıda, osynyń báriniń syrtynda, osy ıgilikti qubylystardy múmkin etken eń basty jetistigimiz – el tynyshtyǵy, qoǵamdaǵy tatýlyq. Elbasy bılikke kelgendegi eń basty muraty – osy tatýlyq edi. Jáne kúni búgin­ge deıin ol osy muratynan aınyǵan emes. Biz joǵaryda qysqasha aıtyp ótken baı­yrqaly damýdyń jetistikteri – osy el ishindegi tynyshtyqtyń, beıbit zamannyń jemisi. Zamanynda Bendjamın Franklın aı­typ­ty: «Kishkentaı qaıyqtar jaǵaǵa jaqyn júrý kerek», – dep. Biz endi ǵana damýdyń dańǵyl jolyn tapqan kishkentaı qaıyqpyz. Saqtyq – qorqaqtyq emes. Aqymaq qana esh­teńeden qoryqpaıdy. Nursultan Nazarbaev kózsiz erlikti emes – aqyldy erlikti ýa­ǵyzdaıtyn Prezıdent. Eki qarap, úsh qarap bir shoqymasańyz, qandaı bıik qabiletińiz bol­sa da aqyr sońynda qasiretke, sátsiz­dik­ke uryna­syz. Sol sebepti, saqtyq – aqyldyń eń bıik tú­ri. Sol sebepti, saqtyq – erliktiń eń bıik túri. «Áınekten salynǵan úılerde turatyn adamdar bir-birimen tas laqtyryspaýy kerek», – deıdi aǵylshyn maqaly. Bir-birimen egesken myńdaǵan, mıllıondaǵan múdde­ler­den turatyn, shytynaǵan áınek-zamanada ómir súrý – bizdiń mańdaıymyzǵa jazylǵan nesibe.  Mundaı kezde álemdi apattan alyp qalýdyń bir ǵana joly bar. Ol – mámile, til tabysý, tatýlyq. Sondyqtan, Nursultan Na­zar­baevtyń respýblıka deńgeıindegi ǵana ne­mese aımaq deńgeıindegi ǵana emes, álem­dik deńgeıdegi beıbitshilik sharalaryn, osy, álemdik mámile, álemdik tatýlyq sııaqty bıik muratty kózdegen erlik isteri dep tanımyz. Árıne, Azııanyń túkpirinde jatqan Qa­zaq­stannyń jahandyq saıasatqa aralasýy, álem­ge zor yqpal etip otyrǵan elderdiń saıası qaıratkerleriniń, búkil álemdegi dinder basshylarynyń Astanaǵa qaıta-qaıta jı­na­lýy kóldeneń kózge túsiniksiz bolyp kórinýi múmkin. Biraq bul máseleniń syrt kórinisi ǵana. Búginde eshkim eshteńeden tys bola al­maıdy. Jahandanǵan dúnıede eshkim de ońa­sha júrip jol taba almaıdy. Al bul qaǵı­da­ny moıyndamaı bura tartpaq bolǵan el­der­diń qandaı kúıge ushyraǵany belgili. Aıdaladaǵy, dúnıeniń ana shetindegi bir elde bolǵan zobalań shym-shytyryq saıası-ekonomıkalyq baılanystar arqyly kelip elińizdiń ahýalyna yqpal etedi. Jáne kóp jaǵdaıda bul – teris yqpal bolýy múmkin. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń, basqaǵa keletin zııannan óz eline keletin ıneniń jasýyndaı paıdany joǵary qoıatyny – osydan. Bul anyq pragmatık saıasatker ekendiginiń dáleli. Synǵannan – ıilgen artyq. Qandaı da bolmasyn bir iske aıaq basarda, ol istiń ózin ǵana salmaqtamaý kerek, sondaı-aq ózimiz jaı­ynda, ótkenimiz, búgingimiz jáne erteń­gi­miz, ol istiń saldary, basqa adamdarǵa, bizden keıin keletin urpaqtardyń taǵdyryna qa­tysy jaıynda oılanyp, osy jáıtterdiń barlyǵyn bir-birimen baılanystyra bilmek kerek. Mine, Nursultan Nazarbaevtyń eppen júrgizgen syrtqy saıasatynyń mán-ma­ǵynasy osy. Memleket degenimiz – kúsh. Bul onyń basty sıpaty. Gersog Charlz V-niń aıtqany bar: «Bılik degenimiz – jumsaq qolǵap kıgen temir qol», dep. Iаǵnı, memlekettiń jal­ǵyz ǵana kemshiligi – álsizdiginde. Kúshti memleket qana óziniń azamattaryna bostan­dyqty qamtamasyz ete alady. Qoǵamdyq tártipti jolǵa qoıa almaǵan eldiń memleket bolyp uıysyp órkendegenin kórip pe edińiz. Mańaıdaǵy japsarlas elderde bolyp jatqan túrli-tústi revolıýsııa­lar­dy paıymdańyz, ol elderdiń bosqyn­dary basqa emes – Qazaqstandy panalap, tynysh ómirge qalaı jetilgenin zerdeleńiz. Sonda el ishindegi beıbitshilik pen baıyr­qaly damýdy burynǵydan da baǵalaıtyn bolasyz. Biraq Elbasy alaqaıdan aýlaq. Sebebi, týǵan eldi baılyqqa, baqytqa jetkizý jo­lynda áli boıymdaǵy barymdy bere alma­dym, tyndyrǵanymnan tyndyrmaǵanym kóp dep biledi. Biz de osyǵan senemiz, sebebi, Elbasy boıynda qajyr-qaıraty mol, kemel shaǵyna endi keldi. Kókireginde qanshama arman, kóńilinde el ıgiligin kózdegen qanshama zańǵar jobalar. О́mirlik isti orta joldan tastap ketpeı ushyǵyna shyǵarǵan, osylaısha týǵan jur­tyn álemniń eń damyǵan elderdiń qataryna jetkizip baryp baıyrqalaǵan talaı bas­shy­ny mysalǵa keltirýge bolady. Malaızııanyń otarshyldyqtan qutylǵan kezdegi ahýaly óte aıanyshty edi. Memleket bolý úshin kerekti birde-bir tetigi joq, tipti syrtqa shyǵaryp satatyn shıkizaty joq, kúızelis, asharshylyq ústindegi el edi. Alaıda, Malaızııanyń baǵyna oraı bılik basyna Mahathır Mohamed sııaqty aqyldy, otanshyl azamat keldi. Qazir Malaızııa eń damyǵan elderdiń qatarynda. Nege? Sebebi, basshysyna sendi, bıligin ýaqyt jaǵynan shektemedi. El aǵasynyń aıtqanyn eki etpedi. Aqyry muratyna jetti. Sıngapýr damyǵan batys elderinen kelgen týrısterdiń kóńil kóteretin jeri ǵana edi. Korrýpsııa, qylmys jaılaǵan jahıl el, jabaıy ólke edi. Baǵyna oraı bılik basyna Lı Kýan Iý sııaqty azamat keldi. Sınga­pýr­dyń qazir qandaı elge aınalǵany ekono­mı­ka­lyq ǵajaıyp retinde oqýlyqtarǵa enip otyr. Tarıh taǵylymynan ańdaǵanymyzdaı, bir adamnyń bılik basynda baıyrqalap otyrýy ornyqty damýdyń kepili bolady eken. Sebebi, kóp jaǵdaıda, bılikke zaman talabymen kelgen adamnyń aldyna qoıǵan maqsatynyń úlkendigi sondaı, oǵan bólingen ýaqyt azdyq etedi. Mine, elimiz damýdyń eń qıyn bir ótkeli­nen ótip, kelesi júretin joldyń basy­na kelip tur. Taǵy da tańdaýdyń aldynda tur. Mundaıda, halyq boıkúıezdikke jol bermeý kerek. Siz, jaqsy basshyny saılaýǵa qatyspaı, oǵan daýys bermeı úıde otyr­ǵanyńyz – ózińizge jaman basshy saılaǵa­nyńyz. Siz saıasatpen aınalyspasańyz, saıasat sizben aınalysady degen qaǵıda bar ǵoı. Referendým da – saılaý. Sonyń bir túri. Ekeýiniń aıyrmasy, saılaýǵa halyq elek­torat bolyp anonımdi túrde qatysady. Al referendýmda halyq óziniń basshysymen bolashaq bılik máselesin betpe-bet kelip, júzbe-júz sheshedi. Ras, Prezıdent referendýmge tyıym saldy. Bul belgili bir halyqaralyq talap­tar­ǵa saı jasalǵan qadam bolýy múmkin. Biraq Qazaqstan halqy álemdik qaýymdas­tyq­t­yń sharttaryn qurmetteı otyryp, óz taǵ­dyryn ózi sheshýi kerek. Sondyqtan Qa­zaqstan halqyna, zııalylarǵa, óner qaýy­myna, barlyq qoǵamdyq toptarǵa qaratyp aıtarymyz – aǵaıyn, bereke-birlikte bolaıyq, biraýyzdy bolaıyq. Egemendiktiń baıraǵy tigilgen kúni bastalǵan keleli is, óziniń jalǵasyn taýyp muratyna jetsin desek – onda búgingi basshymyzǵa taǵy bir ókilet bereıik. Moınyna aýyr mindet artaıyq. Halqyna aıanbaı eńbek etsin. Osyǵan toqtaıyq. Doshan JOLJAQSYNOV, Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty.

«Elbasy kemeńger – kóshi túzý kemeldi el!»

atty aksııaǵa 10 myń qyzylordalyq qatysty

Myna fánıde satyp alýǵa bol­maı­tyn, quny aqshamen ólshen­beı­tin dúnıeler bolady. Sonyń biri – peıil, adamdardyń kóńili. At ba­syndaı altyn berip adamnyń kóńi­lin aýlaý, onyń saǵan degen nıetin satyp alý múmkin emes. Syılas­tyq – satylmaıdy. «Jaqsylardy Qu­daı jolyqtyrady» degen tám­sil bar. Asylynda, Jaratýshy jap­par ıemiz qazaq jurtyna jaq­sy basshy jolyqtyrǵan. О́ıtkeni, eldiń El­ba­syǵa degen peıili erekshe. Aqmeshit alqaby aq qarǵa oran­dy. Qys boıyna Tabıǵat ana tosyn minez tanytyp, qar bolmap edi. Birneshe kún buryn Qyzylorda aq kór­pe jamyldy. Buǵan deıin tóbe­sin­de kún kúlip turǵan Qyzyl­or­dada qazir aıaz saltanat quryp tur. Sonda da jurt qalanyń ortalyq alańyna qaraı aǵylýda. Sebebi, mun­da oblystyq azamattyq qoǵam ókilderiniń bastamasymen «Elba­sy kemeńger – kóshi túzý kemeldi el!» atty aksııa ótip jatqan. Bir sóz­ben aıtqanda, qyzylordalyq­tar Elba­sy­nyń ókilettigin 2020 jylǵa deıin uzartýǵa ún qosyp jatyr edi. Elbasy merzimin uzartýǵa qa­tys­ty aksııany uıymdastyrýshy – Qy­zylorda oblystyq «Azamattyq alıans» qaýymdastyǵy. Aksııa­daǵy alǵashqy sózdi qaýymdas­tyq tór­aıy­my Darıǵa Aqmaǵambetqyzy qut­tyqtaý sóz sóılep ashty. Ol El­basynyń eren eńbegine, memleketti nyǵaıtý isine qosqan ólsheýsiz qa­jyr-qaıratyna, jurtty jumyl­dy­ryp, halyqty qaıyrymdylyqqa bastap otyrǵan kóregen saıasatyna erek­she toqtaldy. Tóraıymnan keıingi sóz tizgini derbes zeınetker, Qy­zylorda oblysynyń qurmetti aza­maty Abdolla Dáýletulyna tıdi. – Búginde qazaqty álem tany­dy. Azýly, saıasattaǵy san qıly al­paýyt­tar Qazaqstan dep ata­la­tyn mem­leketti bildi, onyń Kósh­bas­shy­sy Nursultan Nazarbaevty álemdik deńgeıdegi salıqaly saıasatker retinde moıyndady. Mu­nyń bári bir kúnde qona salǵan baq emes. Elba­synyń syndarly saıa­satynyń arqa­syn­da jetken, eldiń aýyzbirliginiń nátıjesinde kelgen dańq edi. Sondyqtan men Elbasynyń merzimin 2020 jylǵa deıin uzartýdy qoldaýǵa shaqyramyn, – dedi. Syr súleıleriniń soqpaǵyn jal­ǵastyryp kele jatqan Muhtar Nııazov minberden kórindi. «1986 jyly Almatyda jastar alańǵa aǵyldy. Ne úshin? «Ár eldi óz uly basqarýy kerek» degen uranmen shyqty olar. Bıligińnen aıyrylyp, basqanyń tizgin ustaǵanyna shy­daı almady. Son­dyqtan dál búgin­gideı bolyp alań­ǵa baryp, uran tastady. Al bú­gingi bizdiń alańǵa shyǵýymyz bó­lek dúnıe. О́ıtkeni, elimizdi bas­qaryp otyrǵan Er bar. Elbasyn qol­daıtyn eli bar.  Kóregen Kósh­bas­shy qazaq kóshin budan ári de bastaı berýi kerek. Sol sebepti Elbasynyń ókiletti­gin 2020 jylǵa deıin uzartýdy biraýyzdan qoldaıyq». Aqynnyń aryndy sózi­nen keıin alań uranǵa basty. «Qa­zaq­stan! Nursultan! Nur Otan!» degen urandy tirkester aspanda qalyqtap turyp aldy. «Nur Otan» partııasynyń Qy­zylorda oblystyq fılıaly tór­aǵasynyń birinshi orynbasary О́lmes­han Bolatbekovtiń sózi de kóptiń kókeıine qondy. – Qańtardyń qaqaǵan qasıetti qysy, Aqmeshittiń ańqyldaǵan aı­na­laıyn jeli sizderdi, analary­myz, atalarymyz, ardagerlerimiz, san túrli óndiris oryndarynyń jumys­shy qyzmetkerlerin jáne myńdaǵan jastardy eshbir tońdyra almaıdy. Sebebi elim, jerim, halqym dep turǵan Elbasymyz Nursultan Na­zar­baevtyń ystyq yqylasqa toly, tula boıyńdy jylytar qamqor kóńilin sezinip, búginge de, erteńge de senimdi sezimde turasyzdar. Men sózimdi saýalmen basta­ǵandy jón kórdim. Syr boıynda alyp óndirister bolyp pa edi? Syr boıynda álem baǵalaǵan Olım­pıada sańlaqtary qansha­lyq­ty edi? Syr boıynda myń­da­ǵan bala oqı­tyn mektepter boldy ma? Jetpis jyl boıy jol jóndeý kórmeı, aýyl arasy alystap ketken emes pe edi? Biz keshege deıin qudyqtan sapa­ly aýyz sý iship pe edik? Ta­maqty talǵap ishetin, kıimdi tańdap kıetin halyqtyń jaǵdaıy osyndaı dárejede me edi? – dedi О́lmeshan Mátenuly. – Al osynyń bári kóregen Kósh­basshy, sarabdal saıasatker Nursul­tan Nazarbaevtyń jemisti eńbegi­niń arqasy, – degende alań jappaı qoldady. – Tarıh betinde teńizdi ekige bólgen jaǵdaı joq, qýatty Qazaqstan Aral teńizine osyny jasady. Qazaqstan degende Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jarqyn beınesi, parasatty isi kórinedi. Aral qalasynda turatyn 105 jastaǵy kókiregi kúmbez áje Ál­pesh Sadyqova aıtady: Aınalaıyn О́lmeshan, jasym bolsa 106-ǵa qa­ra­dy. Nursultan balam menen 40 jas­taı kishi, áli qansha bolashaǵy bar, sony úlken bolsam da kórgim keledi. Endeshe, sol kúnge jetýge Qazaqstan, Nursultan, «Nur Otan» esimderimen erteńgi kúnge birge barý baqytyn buıyrtsyn, – dep aıaqtady sózin. Prezıdent merzimin uzartýǵa qa­tysty aksııaǵa Qyzylordadaǵy bar­lyq azamattyq qoǵam ókilderi qa­tysyp, bastamany biraýyzdan qol­daıtyndaryn bildirip jatty. Olar­dyń qatarynda «Rýhanııat» par­tııasynyń oblystyq fılıaly­nyń jetekshisi Atabaı Bazarbaı, «Qa­zaqstannyń orys ulty» qaý­ym­­das­tyǵynyń oblystyq bólim­she­si­niń basshysy Vladımır Tolokonnıkov, «Qyzylorda jastary» qaý­ym­das­tyǵynyń tóraǵasy Baý­yr­­jan Mastekov, sambo kúresinen halyqara­lyq dárejedegi sport sheberi, eki dúrkin Azııa oıyn­da­rynyń chempıo­ny Dıana Sádýa­qasova, Qa­zaqstan kásipkerleri men jumys berýshi­leri­niń jalpy­ulttyq «Atameken» odaǵynyń Qyzylorda fı­lıalynyń jetekshisi Almasbek Turtaev, «Igilik» kor­poratıvti qo­rynyń prezıdenti Aqtolqyn Sherehandar  bar. Jıyn barysynda aksııaǵa qa­tysýshylar oblys jurtshylyǵyna úndeý qabyldady. Úndeýde «Alash­tyń anasy» atanǵan Syr eliniń jurtshylyǵy Qazaq­stan Respýblı­ka­synyń Tuńǵysh Prezıdenti, Ult Kóshbasshysy, Nur­sultan Nazar­baevtyń prezıdenttik ókilet­tigin 2020 jyldyń 6 jeltoqsanyna deıin uzartý týraly jalpy­halyq­tyq referendým ót­kizý bastamasyna qoldaý bildire otyryp, Elba­symyzdyń memlekettik ishki jáne syrtqy saıasattaǵy, ekonomıkalyq damýymyzdy, halyqtyń áleýmettik ıgiligin arttyrýdaǵy ózi bastaǵan ıgi isterin ózi aıaǵyna deıin jetkizýin qalaıdy jáne Elbasyna zor senim bildiredi» delingen. Erjan BAITILES, Qyzylorda.

Keleshek úshin kerek

Zań ǵylymdarynyń doktory, kásipker Qaırat Balabıev osydan attaı jeti jyl buryn Elbasynyń halyqqa Joldaýynda kásipker­ler­di áleýmettik nysandar salýǵa shaqyr­ǵan bastamasyn qyzý qol­daǵan­dardyń biri. Halyqqa qajetti saýda oryn­da­ryn salyp, tasy órge domalap tur­ǵan jigit aǵasy jubaıy Qar­lyǵash Bekbosynovamen keńesip, “ATF” jáne “Sentrkredıt” bankterinen 10 mln. dollar nesıe ala­dy da bala ­baqshalar men mektep salý isine kirisip ketedi. Bas­tap­qyda bankterdiń ústemesi 18 paı­yz bolǵan. El múd­desi úshin táýekeldiń qaıy­ǵy­na mingen Qaırattaı jigitterdi doly daý­yldyń ótine tastamapty Elbasy. Nursultan Nazarbaevtyń arala­sýy­men áleýmettik nysandar salyp jatqan kásipkerlerdiń bankke bereshegi 11 paıyzǵa deıin azaıǵan. Sonyń nátıjesinde, halyq­ara­lyq standarttarǵa saı “Áıgerim”, “Bala bı” bala baqshalary men erkin oıly, talantty muǵalimderdiń ózin­dik baǵ­darlamalaryn júzege asy­rýǵa jaǵdaı jasaıtyn qa­zaq­sha, orys­sha jáne aǵylshynsha oqyta­tyn “Báıterek” mektebi ashylǵan. Dúnıe júzin daǵdarys sal­qyny sergeldeńge salǵanda bizdiń Qazaq­stan el ekonomıkasyna orasan qar­jy salyp jatty, deıdi Qaırat Rahymuly. Referendým týraly ıgilikti bastama kóterilgen soń Shym­kent qalasyndaǵy ózim jáne zaıy­bym Qarlyǵash ekeýmiz quryl­taı­shy retinde basshylyq ja­saıtyn segiz seriktestiktiń bas­shylary men músheleriniń bizge bildirgen ótinish­terine saı «Nur Otan» HDP Tór­aǵa­synyń birinshi orynbasary Nurlan Nyǵmatýlın men osy partııanyń Oń­tústik Qa­zaqstan oblystyq fılıaly tór­aǵa­synyń birinshi orynbasary Ulas­bek Sádibekovke arnaıy hat joldadyq. Elbasynyń ókilettik mer­zimin uzartýdy tolyq qoldaı­ty­ny­myzdy jáne bar­sha­myz biraýyz­dan daýys beretindigimizdi shynaıy nıetpen málim ettik. Segiz seriktestikte úsh myńǵa jýyq adam qyzmet etedi. Osynyń barlyǵy Elbasynyń ókilettigin uzartýdy tolyǵymen qol­dap otyr. Táýelsizdik alǵan jyl­dary keshe ǵana keńestik júıede bolǵan memleketter sekildi Qazaq­stannyń da jaǵdaıy múshkildeý bolǵany belgili. Nursultan Ábish­uly­nyń sarabdal saıasatynyń ar­qasynda 19 jyl ishinde álem tanı­tyndaı, moıyn­daıtyndaı dárejege jettik. Qarapaıym iske beıimi bar san myńdaǵan kásipkerler ózderi ıgergen kásipti jetildirýden násibin taýyp, bıznes salasyndaǵy jol­da­ryn ta­bysty jalǵastyrýda. Osy­nyń bar­lyǵy kimniń arqasyn­da oryndalyp, júzege asyrylýda degende, onyń eń ushar basynda bizdiń búgingi Prezıdentimiz, Ult Kóshbasshysy Nur­sul­tan Nazarbaev syndy bıik tulǵanyń tur­ǵandyǵyn qandaı maqtanyshpen aıtsaq ta artyqtyq etpeıdi. Ult Kóshbasshysy jaıynda ula­ǵatpen oılanǵanda ol kisiniń el úshin atqarǵan isiniń, jeke úle­si­niń bizdiń ólshemimizden áldeqaıda bıik ekenine álemdik deńgeıdegi sa­rabdal saıa­satshylar men sarap­shylar ózderiniń oń baǵasyn álde­qashan berip qoıǵan. Damyǵan el­derdiń ózi daǵdarystyń tusaýynda bulqynyp jatqanda, sol qıyn­dyq­tan halqyn alyp shyqqan ári onyń ilgeri órkendeý deńgeıin tómendetpegen sanaýly memleket basshylarynyń basynda taǵy da Nursultan Nazarbaev boldy. Son­dyq­tan da Qazaqstan halqy taǵdy­ryn Elbasymen tikeleı baıla­nystyrady. Basqosýda segiz seriktestiktiń basshylary osyndaı oı qozǵady. In­novasııalyq ortalyqtyń dı­rek­tory Natalıa Ten keıbir aqparat qural­darynyń arandatýshy­ly­ǵy­men kelispeıtindigin aıtty. “Keıbir memleketter demokratııa degendi alǵa tar­typ, ózderindegi júıe­ni bizge kúshtep tańǵysy keledi. Eldi olaı dúrliktirý jaqsylyq emes. Halyq qalaýy – Nursultan Nazarbaev. Nursultan Ábishuly Qazaqstan halqyna bar kerekti berip keledi. Eń bastysy, ár túrli etnostar arasynda jarasymdy yn­tymaq bar. Son­dyq­tan, biz Elbasymyzben birgemiz. “Báıterek” mektebiniń dı­rek­tory  Marına Pontıı  qazaq­stan­dyq bilim júıesiniń deńgeıi jyl saıyn ósý ústinde ekendigin aıtty.  Al, bilimdi urpaq – memlekettiń kemel keleshegi. Ata Zańymyzǵa Elbasy ataýynyń már­tebesi men referendým ótkizý jó­nindegi ózgerister men tolyq­ty­rýlardy engizý jónindegi Parlament músheleri jasaǵan usynys­tar memleket kemeldigi úshin birinshi kezektegi qajettilik ekendigin esten shyǵarmaǵanymyz abzal. Mine, referendým bizge osy úshin qajet. Osyn­daı oılardy seriktestik basshy­lary Amantaı Mamedov, Elena Kasıanova, Janábil Sabaev, Qarly­ǵash Nádirqulovalar da aıtty. Baqtııar TAIJAN, Shymkent.

Referendýmǵa jurtshylyq kózqarasy qandaı?

2011 jyldyń qańtar aıy boıyna birqatar qa­zaqstandyq uıymdar Qa­zaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń ókilet­ti­gin 2020 jylǵa deıin uzartý jóninen referendým ótkizý bas­ta­ma­syna azamattardyń kóz­qarastaryn bilý boı­yn­sha  áleýmettik suraý salýlar júrgizdi. Referendým ótkizý tý­raly oń sheshim qa­byl­dana qalǵan jaǵ­daı­da respondentterdiń 85 paıyzy daýys berýge qatysýǵa daıyn. Tuńǵysh Prezıdent – Ult Kóshbasshysy N.Á.Na­zarbaevtyń ókilettik merzimin 2020 jylǵa deıin uzartý jó­ninen referendým ótkizý týraly bas­tamany suraý salyn­ǵandardyń 93 paı­yzy qoldaıdy. Qulshynys úlken «Nur Otan» HDP-nyń basta­masymen demokratııalyq kúsh­terdiń jalpy­ult­tyq «Qa­zaq­stan-2030» koa­lısııa­sy­nyń qury­lýyna oraı Semeıde qala aktı­viniń jıyny bolyp ótti. Jıynǵa saıası partııalar, úkimettik emes jáne qoǵamdyq uıymdar ókil­deri, jastar kóptep qatysty. Jıyn jumysyn ashqan referendým ótkizý jónindegi bastama­shy top tóraǵasy, Shákárim atyn­daǵy Semeı memlekettik ýnıver­sı­tetiniń rekto­ry Erlan Sydyqov búgingi kún tár­tibindegi máselege qysqasha toqtala kelip, referendým ótkizý men koalısııa qurý saıasat jalaýy emes, ýaqyt, el qalaýy ekendigin aıtty. Ol solaı deı kelip, referendým ótkizý jó­nin­de bas­tama kóterilip jatqan eli­miz­diń shyǵys aımaǵy, Semeı óńi­rin­de saıası partııalar, úkimettik emes jáne qo­ǵamdyq uıymdar tara­py­nan koa­lısııaǵa kirýge zor qul­shy­nys bola­tyn­dyǵyna senim bildirdi. Aıtqandaı-aq, jıynda sóz sóı­le­­gen­derdiń bári bir toqtamǵa kelip jat­ty. Máselen, «Nur Otan» HDP-nyń qa­la­lyq fılıaly tór­aǵasynyń oryn­basary Zýlfııa Jamaltdınova osyn­da bastalǵan bastama jerine jetkizilýi tıis dese, «Aq jol» demo­kra­­tııa­lyq par­tııa­sy qa­lalyq fı­lı­alynyń tóraǵasy Oryn­bek Sársen­bın jı­nal­ǵan­dardy elimizdi bir belesten ekinshi beleske bastap alyp kele jat­qan Elba­sy­myzdy qoldaýǵa shaqyra otyryp, aqjoldyqtardyń koa­lısııa qata­ry­nan tabylatyn­dyq­taryna sen­­dirdi. Al Uly Otan soǵy­synyń ar­dageri, tatar ulttyq-má­de­nı orta­ly­ǵy tóraǵasynyń oryn­ba­sary Ǵa­zız Ahmerov bolsa, osy másele boı­yn­sha Astanada ardagerler plenýmy koa­lı­sııa­ǵa kiretindikterin málimdege­nin aıta kelip, bul ıgi bastamadan semeılik ardager­lerdiń de syrt qalmaı­tyn­dyqtaryn bildirdi. Servıs kolledjindegi jastar komıtetiniń tór­aǵa­sy Oljas Soǵymbaev jastar tilegin jalyndy jyr joldarymen jetkizdi. Dáýlet SEISENULY, Semeı.