Ońtaılandyrý opyntyp júrmeı me?

Elimizde biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesin endirýdiń kezeńdik qadamdary jalǵastyrylýda. Saladaǵy kez-kelgen reforma sııaqty, onyń basty maqsaty turǵyndarǵa medısınalyq qyzmet kór­setýdiń sapasyn arttyrýdy kózdeıdi. Osyǵan baılanysty, den­saýlyq saqtaý mekemeleri qurylymdyq ózgeristerdi bastan ót­kerýde. Atap aıtqanda, oblystaǵy alty aýyldyq aýrýhana ambýlatorııaǵa aınaldyryldy. Munyń barlyǵy Úkimettiń den­saýlyq saqtaý júıe­siniń memlekettik normatıvterine qatysty 2009 jylǵy 15 jel­toqsandaǵy №2131 qaýlysyndaǵy talaptardy oryndaý maq­satynda atqarylǵan. Biz oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy bas­ty­ǵynyń orynbasary Baıan YSQAQOVANY áńgimege tartyp, ta­qyryp tóńireginde oı órbitýdi ótingenbiz. – Baıan Seıilhanqyzy, byl­tyrǵyny qosqanda qaıta qu­ryl­­ǵan aýrýhanalardyń sa­ny to­­ǵyzǵa jetip otyr. Bul ýaqyt ta­laby degenimizben, kóptegen aryz-shaǵymdardy da týdyrý­da. Osy­ǵan oraı, gazet oqyr­man­daryna qandaı túsinik berer edińiz. – Suraǵyńyzǵa jaýap bermes buryn jańa júıe týraly aıta keteıin. О́tken jarty jyldyń ishin­de ǵana 491 adam ambýla­to­rııa­­lyq emdeý uıymdaryn óz erkimen tań­daý quqyǵyn paıda­lan­dy. Tirkel­gen ótinishterdiń barlyǵy da qana­ǵat­tandyryl­dy. Osy merzim ara­lyǵynda aý­rý­hanaǵa jatqyzý tý­ra­ly 11869 ótinish tússe, onyń 41,8 paıyzy aýyl turǵyndary bolyp otyr. Sondaı-aq, Soltústik Qazaq­stan oblysynyń kórshiles aýdan­da­ry­nan 337 adam Kók­she­taý qa­­la­synyń aýrýhana­la­ryn­da em qa­­­byl­dady. Osy­nyń ózi ulttyq jú­ıe­niń artyqshy­lyǵyn aıqyn­daıdy. Al ońtaılandyrý nemese qaı­ta qurylý aýyldyq aýrý­hana­lar­dy ǵana emes, tutas júıeni qam­tı­dy. Stasıonar­lar­dyń tósek oryn­dyq qarymy 2009 jylmen salys­tyrǵanda, 483-ke azaıyp, 6107 tósek-oryn­dy qurady. Sóı­tip, ár 10 myń turǵynǵa shaqqan­daǵy oryn 82,8 bolyp otyr. Respýb­lıkalyq kór­setkish – 65,4. Soǵan qara­mas­tan, jekelegen aýdandar men oblystyq mekemelerde osy qýat­tyń ózi tıimdi paı­dalanyl­maıtyny anyqtaldy. Naq­­ty derekke súıensek, ótken jyly syr­qat­tardyń 30 paıyzy aýrý­hanaǵa negizsiz jatqyzylǵan. Esesi­ne kún­­dizgi stasıonar­lar­daǵy tósek oryn sany 589-dan 1088-ge kóbeı­tildi. Osyǵan sáıkes emdelgender sany 8512-den 15617-ge jetti. – Sózińizden ańǵarǵany­myz, aýyldyq aýrýhanalardy dári­ger­lik ambýlatorııa etip oń­taı­lan­dyrý arqyly kún­diz­gi sta­sıo­nar­lardyń tıimdiligi art­paq. Son­da emdeý oryn­da­ryn memlekettik normatıvke sáıkesten­dirý­diń negizgi us­ta­nym­dary qan­daı? – Ol medısına mekemelerine tirkelgen turǵyndar sanyna baı­lanysty bolmaq. Máselen, shal­ǵaı eldi mekenniń klımattyq-geo­gra­fııa­lyq, taǵy basqa erekshelikterine qaraı, keminde 5000 turǵyny bar bolsa, aýrýhana qu­rylady. Al, 2000-nan astam tur­ǵyny bar aý­maq­ta dárigerlik ambýlatorııa jumys isteıtin bolady. Odan tómen qaraı feldsherlik-akýsherlik pýnkt, me­dı­sınalyq pýnkt bolyp kete beredi. Qazir ob­lysta 117 aýyldyq dári­gerlik ambýlatorııa qyzmet kórsetý­de. Or­na­lasý jaǵdaıyna qaraı, barlyq mekemede kúndizgi stasıonar saq­talyp otyr. Endi aýrýhana máselesine qaı­ta oralaıyq. Byltyrǵy jyldyń ba­synda onyń sany jeteý edi. «Ha­lyq densaýlyǵy jáne den­saý­lyq saqtaý júıesi týraly» Qazaq­stan Respýb­lı­kasynyń Kodeksine sáı­kes Astrahan aýdanyndaǵy Per­vomaıka, Zerendi aýdanyndaǵy Kú­sep aýyldyq aýrýhanalary dári­gerlik ambýla­to­rııaǵa aýystyryl­dy. Buǵan deıin onda táýlik boıǵy stasıonar, ambýlatorııa jáne zerthana bar dep esepteldi. Biraq, mamandar bolmaǵan. Aýyl­dyq aýrýhanada dárigerdiń stavkasy 20 tósek-orynǵa teńes­tirilgen. Al, bizdiń óńirdegi halyq tyǵyzdyǵy keı jerlerde, tipti dári­g­erlik ambýlatorııa ashýǵa da azdyq etetini baıqalady. Sondyqtan, birneshe aýyl­dyń turǵyndaryn bir aýrý­hanaǵa nemese ambýlatorııaǵa tir­keýge týra keledi. Aýrýhana­lar­dyń «100 aýrýhana» baǵdarla­masy­men negizinen aýdan ortalyqtarynda salynyp jatqan sebebi de sol. – Sonda aýrýhanalary ja­byl­ǵan aýyl turǵyndary neden utylyp otyr? – Táýlik boıǵy stasıonardy aıtpaǵanda, eshteńeden. Biraq, aýyr haldegi, tipti orta deńgeı­degi syr­qat­tar keminde aýdandyq aýrýhanalarda nemese arnaıy medısınalyq mekemelerde emdelýge tıisti ekendigin túsinýimiz kerek. Qalǵandary kúndizgi stasıonar men ambýlatorııa qyzmetin paıdalanady. Endeshe, joǵaryda atalǵan qurylymdyq ózgeristerge úrke qaraýdyń qajeti joq. Oń­taı­landyrý – qysqartý nemese únem­deý emes. Adamdar óz oryn­daryn­da jumys isteýde, óıt­keni oblys­ta áli kúnge 400-ge jýyq dáriger jetispeıdi. Jedel járdem kólik­teri, zerthanalar da ornynda. – Al utymdy tusy jaıly ne aıtasyz? – Qarjyny shashyratpaı, tıimdi paıdalaný arqyly salanyń áleýe­ti kúsheıtiledi. Ońtaılan­dyrý nátıjesinde dárigerlik am­bý­la­torııalardyń sany byl­tyrǵy 158-den 109-ǵa qys­qardy, onyń 49-y medpýnkt pen FAP-qa aı­naldy. Kerisinshe, 18 medpýnkt fel­d­sherlik akýsherlik pýnkt dá­re­jesin aldy. Sondaı-aq, 2009 jyly birde-bir FAP bolmasa, qazir onyń sany 62-ge jetip otyr. Barlyq aýyldyq medısına uıym­dary aýdandyq aýrýhananyń qu­ry­lymdyq bó­lim­sheleri bolyp sa­nalady. Osy arqyly medısına­lyq kómek aýdan aýmaǵyn tutas qamtyp, al­dyn alý sharalary jos­parǵa sáıkes júrgiziledi. Stasıo­nar­­lar­d­yń tósek qory normatıv talap­taryna sáıkestendirildi. Ju­­mys barysy quzyrly organdar ta­ra­py­nan únemi baqylaýda (byl­tyr­ǵy toǵyz aıda 161 tekseris bol­ǵan) ustalady. Oryn alǵan azyn-aýlaq kemshiliktiń ońtaılandyrý máse­le­sine qa­tysy joq. – Gazettiń oblystaǵy qo­synyna Shańtóbe jumys­shy kenti men Esil aýdanynan shaǵym túsip edi... – Aýyldyq aýrýhanalarǵa qa­tysty joǵaryda aıtylǵan másele Shańtóbe men Dvýrechnyı selo­syna da qatysty. Esil qa­lasynan 64 shaqyrymdaǵy Dvý­rech­nyıdyń eki qabatty ýchaskelik aýrýhana­synda stasıonar­lyq 20 tósek-oryn bo­latyn. Úkimet qaýlysyna sáıkes ol dárigerlik ambýlatorııa bolyp qaı­ta quryldy. Qazir mun­da 10 oryn­dyq kúndizgi jáne 5 oryn­­dyq táý­liktik stasıonar ju­mys istep, úsh aýyldyń tur­ǵyn­da­ryna qyzmet kór­s­etýde. Qa­zir­diń ózinde osyn­da­ǵy táýliktik stasıonarda 98, kún­dizgide 202 adam emdeldi. Shańtóbeniń aýrýhanasy ke­ńes kezindegi odaqtyq orta mashına jasaý mınıstrliginiń ve­domstvo­lyq qaraýynda bolǵan jáne 400 shaqy­rymdaǵy Stepnogorsk qala­synyń qurylym­dyq bólimi sana­latyn. Qa­zir ýa­qyt ta, naqty jaǵ­daı da ózger­di. Aýrýhana dáriger­lik ambýlatorııa atanǵanymen, ár­qaı­sysy 20 tósek oryndyq táý­lik­tik jáne kúndizgi stasıonar jab­dyq­tal­dy. Zerthana, rentgen kabıneti, jedel járdem bó­limi jumys isteıdi, bu­ryn bol­maǵan ÝZI ap­paratyn sa­typ alý jos­parlan­ǵan. Áıel­derdiń bosaný máse­lesi de qa­ras­tyrylǵan. Onyń ústine, tur­ǵyndar túrli me­dısı­nalyq qu­jat­tar­dy alysqa shap­­­qyla­maı, osyn­da rásimdeı ala­dy. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Baqbergen AMALBEK. Aqmola oblysy.