Aq bas Alataýdyń etegin jaılap jatqan Jýaly aýdanynda kún elektr stansasy salynyp jatyr degen aqparatty alǵash estigende eldiń bári ań-tań bolǵany ras. Jarqyraǵan kúndi súıip, kúnnen qýat alatyn bul elektr stansasy kúni ystyq, jazy uzaq bolatyn Talas, Sarysý aýdandarynan emes, tabıǵaty qatal, kúzi erte túsip, kóktemi kesh shyǵatyn Jýalydan oryn tepkenin esh aqylǵa syıdyra almady. Áıtse de onyń óz sebebi bar eken.
– Jýaly aýdanynyń qońyrsalqyn, birqalypty aýa raıy kún elektr stansasyna óte qolaıly, – deıdi «Burnoe Solar-1» JShS-niń dırektory Nurlan Qapenov. – Bilesiz be, kún panelderi shaqyraıǵan ystyqta qatty qyzyp ketedi. Bul elektr energııasyn óndirýdiń tómendeýine ákep soǵady. Al, osynaý taýly aımaqta únemi salqyn samal esip turatyndyqtan bul qolaısyzdyqtyń aldyn alýǵa múmkindik bar.
El kartasynda jalpaǵynan jatqan Jambyl oblysynyń batysyndaǵy qaqpasy – Jýaly aýdanyndaǵy «Burnoe Solar-1» JShS mine, osylaısha úlken bir isti qolǵa aldy. Balamaly energııa kózderin paıdalanatyn bul nysannyń qýaty 50 megavatty quraıdy. Nurlan Qapenovtiń aıtýyna qaraǵanda, jobanyń quny 23,5 mıllıard teńge, stansanyń qazirgi qarqynymen eseptesek, ketken shyǵyn 15 jylda óz-ózin aqtaıdy. Munda 192 myń energııa óndiretin kún panelderi qoldanylady. Bul panelder 25 jylǵa deıin jumys isteýge jaramdy, biraq, únemi kútip ustap, jóndep otyrsa bul merzimdi 40 jylǵa deıin sozýǵa bolady. О́ndirilgen qýat qazir aýdandaǵy ortaq energııa júıesine «quıylýda». Stansada búginde otyzdan astam adam jumys isteıdi. Aldaǵy ýaqytta nysannyń qýatyn 100 megavattqa deıin ulǵaıtý jospary bar. Bul 30 myń aýlany jaryqpen qamtamasyz etýge múmkindik berip, osy óńirdegi elektr energııasyna degen tapshylyqtyń bolmaýyna oń áserin tıgizetini sózsiz.
– Elimizdiń ekonomıkasy qaryshtap damýy úshin elektr energııasynyń qajettiligi óte orasan, – deıdi bizben áńgimesinde Senat depýtaty Qýanysh Aıtahanov. – Qazir Ekibastuzdaǵy úlken qazandyqta jaǵylǵan kómirdiń kúli Astanaǵa deıin ushyp jetýde. Aldaǵy ýaqytta Balqashtan úlken JEO salynǵaly jatyr. Sonda bul alyp qazandyqqa kún saıyn 4 júk poıyzymen kómir jetkiziledi eken. Bul árıne, bir jaǵy úlken shyǵyn ári ekologııaǵa zııany óte kóp. Mine, sondyqtan balamaly energııa kózderin kóptep óndirý kezek kúttirmeıtin mindet. Menińshe bul baǵyttaǵy jumystardy jandandyrý úshin osy isti qolǵa alǵandarǵa sýbsıdııa berý máselesin sheshý qajet. Qashanǵy bar aýyrlyqty halyqtyń qaltasyna sala beremiz? Bul úshin «Jasyl ekonomıkaǵa» kóshý máselesi boıynsha «Balamaly energııa kózderin qoldaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kerek. Osynyń arqasynda 2020 jylǵa deıin elimizde balamaly energııa kózderiniń úlesin 3 paıyzǵa jetkizý josparlanyp otyr.
Elbasy N.Nazarbaev byltyrǵy jyly Indýstrııalandyrý kúni aıasynda ótken jalpyulttyq telekópir barysynda «Qazirgi ýaqytta Jambyl oblysy jel energııasyn ornatýda aldyńǵy oryndardyń birinde deýge bolady. Bul tájirıbeni barlyq jerde damytý qajet. Eńbekterińizge rahmet» degen bolatyn. Shynynda, Jambyl oblysy balamaly energııa kózderin damytýda jáne ony paıdalanýda respýblıka boıynsha aldyńǵy orynda keledi.
Sonyń ishinde «Burnoe Solar-1» JShS-niń kún elektr stansasy Ortalyq Azııadaǵy eń iri nysan bolyp esepteledi. О́tken jyly stansa 38 420 151 kVt óndirdi. Bıylǵy jyly bul kórsetkishti 73,18 mln. kVt-ǵa jetkizbek. Jáne basty urany «jasyl ekonomıka» bolyp otyrǵan EKSPO-2017 kórmesinde bul stansa jumysy oblysta balamaly energııa kózderin taratýdaǵy eń tıimdi jobalardyń biri retinde tanystyrylmaq.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy