Aqtaý nege alys, Dýbaı nege jaqyn?

Kaspıı teńiziniń jaǵalaýynda ornalasqan Mańǵystaý óńiri, oblys ortalyǵy Aqtaý qalasy – týrızmdi damytýǵa qolaıly oryn. Aqparattyq zamanda alys-jaqyn aımaqtardan óńirdiń ózindik erekshelikteri týraly estip-bilgenderdiń qyzyǵýshylyǵy artyp keledi. Alaıda... biz osy múmkindikti tolyqtaı paıdalanyp, óz dárejesinde kádemizge jarata alyp júrmiz be? Aqtaýda teńiz jaǵalaı qonys tep­ken demalys oryndary az emes. «Sunset», «Stıgl», «Serebrıanye peskı», «Komarova», «MAEK Qaz­atomónerkásip» JShS-na qarasty «Ivýshka», «Qaraqudyqmunaı» JShS ıeligindegi «Morıachok», «Volna», «Brız», «Montajnık», «Samal», «Zolotoe solnyshko» jáne «Tree of life» demalys oryndary men Jańaózen qalasynan 60-70 shaqyrym qashyqtyqtaǵy «Kendirli» dem­alys aımaǵy bar. Biraq, osy tizim tek aýyz toltyryp aıtý úshin ǵana ma? Olaı deýimizge sebep, bul demalys oryndaryndaǵy baǵanyń kópshilikke qoljetimdi emestigi, sondaı-aq, bir­qatar oryndarda servıstik qyzmet kórsetý deńgeıiniń joǵary satysyna áli jete almaı kele jatqandyǵy kóńil qynjyltady. Zerdeleı qarasaq, osy eki sebep óz otandastarymyzdyń ózge elde dem alyp, qyrýar qarjyny shetelderdiń qorjynyna salyp otyrýlaryna negiz bolýda. Dińkeletetin demalys oryndary Mysaly, maqala daıyndaý barysynda biz habarlasqan «Álem Travel» agenttiginen Dýbaıǵa barý úshin bir adamǵa týrpaket atalatyn «dúnıeni» satyp alar bolsa, barý-kelý áýe bıleti, kútip alýy men shyǵaryp salýy bar, qonaqúıi men tańǵy asy bar – on kún merzimge 300 myń teńgeni quraıdy. Al, Antalııaǵa osy kúnde joǵaryda atalǵan jaǵdaılarmen birge 260 myń teńgedeı shyǵyndaýǵa bolady eken. Sondaı-aq, «Týrıst» JShS-nyń týrpaketimen Dýbaıǵa on kúnge barǵan bir adam 220 myń teńgesin sarp etse, oǵan bir apta merzimge Túrkııaǵa barý úshin 205 myń teńgedeı qajet bolady. Qart Kóksheniń baýraıyndaǵy bizdiń maqtanyshymyz sanalatyn Býrabaıǵa Aqtaýdan baryp dem ­alyp kelýdiń týrpaekti bir adam úshin on kúnge 100 myń teńgeni quraıdy eken, ishinde turatyn jeri, úsh mezgil tamaq jáne emdeý isi qosylady. Jol kóliginiń bıleti paketke enbegen, demek joǵaryda aıtylǵan 100 myńnyń ústine shyǵyn jamalady degen sóz. «Býrabaıda dem alý arzanǵa túsedi ǵoı?» dersiz, alaıda, másele servıstik qyzmet kórsetýde eken. – 2015 jyly Býrabaıda, artynsha sáti túsip Dýbaıda dem alyp keldim. Býrabaıdaǵy servıstik qyzmetti Dýbaıdaǵy óz áriptesteriniń jumysymen, deńgeıimen salystyrýǵa kelmeıdi, Antalııaǵa barmasam da dál osylaı aıta alamyn. Býrabaıdyń tabıǵaty keremet qoı, shirkin? Biraq, bizde, ıaǵnı tek Býrabaıda ǵana emes, jalpy, qazaqstandyq demalys oryndarynda bári óte qarapaıym, adamnyń kóńilin sergitip, tańǵaldyra ózine tartyp alyp ketetin eshteńe joq. Býrabaıda kez kelgen jerde tútinin burqyratyp káýabyn pisirip turǵan kádimgi kórinis. Qyzyqty ma? Túk te qyzyqty emes. Al, ońtústiktegi «Saryaǵashqa» da jıi baramyn. Tólegen qarajatyńa sanatorııde dem alýmen birge, vanna, dýsh nemese massaj degendeı sanaýly emdelý qyzmetteri kiredi. Odan ózgelerin qalasańyz qymbat qunǵa aqyly qyzmetke kelisýge tıissiz. Men sol aqshaǵa Dýbaıǵa baraıyn dep sheshken edim. Aldymen, jer kórip, el tanydym, ekinshiden, ol jerdiń servıstik qyzmetimen óz elimizdegi qyzmettiń jer men kókteı aıyrmashylyǵyna kóz jetkizip qaıttym, – deıdi aqtaýlyq Lázzat Ájiǵulova. Aqtaýda demalys oryndarynyń baǵasy ekiniń biriniń qoly jete bermeıtindeı qymbat. «Stıgl» dem­alys ornynda eki oryndyq úıshikter bir táýlikke 10 myń, úsh adamǵa arnalǵany 14 myń bolsa, qonaqúıdiń baǵasy táýligine 24 myń teńge. Qosymsha tańǵy aspen qamtylyp, basseın, monsha, trenajerlik zal qyzmetterin alýǵa bolady. Aqtaýdaǵy sońǵy kezderi iske qosylǵan sý jańa «О́mir aǵashy» («Tree of life») dem­alys orny oblys ortalyǵynan 25 shaqyrym qashyqtyqta teńiz jaǵasynda ornalasqan. Demalys ornyna tańerteńnen keshke deıin bolý úshin 4000 teńge qajet bolsa, eki adamdyq ekonom-synypty qonaqúıge bir kún qoný bási – 17 000 teńge. Bul demalys ornynda akvapark, basseın qyzmetimen birge tańǵy as usynylǵanymen, demalys ornynyń aýmaǵyna ózińmen birge tamaq alyp kirmeý kerektigi birden eskertiledi. Demek, túski, keshki astardy dem­alys ornynyń meıramhanasynan satyp alýǵa týra keledi. Dál osyndaı qyzmettermen birge eki adamdyq úıshik-býngaldardy bir táýlikke 25 myń teńgege, 5 adamǵa deıingi úıshik-býngaldy 46 myń teńgege alýǵa bolady. 13 adamǵa eseptelgen VIP-qonaqúıde bir táýlik bolam degender 170 myń teńge tóleýi tıis. Aıta ketetin jáıt, bul oryndardyń quny bir adam barsa da sol kúıi saqtalady. Tegin beriletin karaoke, bılıard, jaǵajaı, akvapark qyzmetterinen bólek, munda saq monshasy 1 saǵatqa 15 myń teńge, sý attraksıondary – parashıýt 10 mınýtqa 5 myń teńge, úlken katermen teńizge serýendeý úshin 1 saǵat 30 myń teńge, gıdrosıkl tebýdiń 15 mınýty 5 myń teńge turady. Aqtaýdaǵy sońǵy úlgidegi, eń tartymdy demalys aımaǵy sanalatyndyqtan, «О́mir aǵashy» («Tree of life») demalys ornynda on kún dem alý úshin qansha aqsha qajet ekendigin esepteı berińiz... Jalpy, demalys oryndarynyń qaı-qaısysynyń da baǵasy jurtshylyq úshin qoljetimdi deı almaımyz. Demek, Aqtaýdaǵy demalys oryndaryna baryp alańsyz dem alsańyz quba-qup, biraq qaltańyzdy ortaıtyp dińkelep qalýyńyz da ǵajap emes. Mundaı qıyndyqqa urynbas úshin, qal­tańyz­dyń qońy qalyńdaý bolýy kerek. Jaǵajaılar janǵa jaıly ma? Aqtaýda teńiz jaǵasynda dem alamyn deýshilerge qyzmet kórsetetin taǵy bir nysandar – jaǵajaılar. Tań­er­teń­nen keshke deıin jumys isteıtin jaǵajaılarǵa kelýshiler az emes. Olardyń arasynda qala turǵyndary da, qala qonaqtary da bar. Bir qaraǵanda, qonaqtar úshin demalys oryndaryna baryp, qymbat qonaqúılerde nemese úıshik-býngaldarda jatqannan góri, Aqtaýdan páter jaldap, jaǵajaılarda dem alǵan tıimdirek sııaqty. Biraq... Qazirgi tańda Aqtaýda 6 jaǵa­jaı jumys istep turǵan bolsa, onyń 4-eýi jekemenshik ıeliginde jáne árqaısysynyń kórsetetin qyzmetteriniń quny ártúrli. «Lada» saıtynyń jarııalaýynsha, on saǵat boıy adam qabyldaıtyn «Marakesh» jaǵajaıyna kirý tegin, jaǵajaı aýmaǵynda 100 kólik syıatyn arnaıy oryn, jazǵy kafe men meıramhana, jýynatyn bólme men baǵasy 100 teńge turatyn kıinip-sheshinetin oryn, ájethana, qutqarý munarasy men dárigerlik pýnkti, sporttyq alań, fýtbol jáne voleıbol oınaıtyn alańdary bar. Jaǵajaıda demalýshylar úshin 400-deı shezlong qoıylǵan jáne ár shezlongty jalǵa alý quny 1000 teńge. Al, «Nur Plaza» jaǵajaıyna kirý bıyl tegin bolǵanmen, kólik úshin 500-1000 teńge tóleý qajet. Jaǵajaı aýmaǵynda balalardyń oıyn alańy, fýtbol, voleıbol alańdary, jazǵy dámhanalar men karaoke-bar, sondaı-aq, qutqarý munarasy men dárigerlik pýnkt ornalasqan. Eki bólikke bólingen jaǵajaı aýmaǵynyń birine baryp demalýshylarǵa ózderimen birge taǵam jáne sýsyndar alyp kirýge ruqsat etilmeıdi. Shezlongty 500 teńgege jaldasa, kıim aýystyrý oryndary men ájethana 50 teńge turady. Sondaı-aq, munda tórt adamǵa arnalǵan ústel men mangaldy jalǵa alýǵa bolady, mundaı jaǵdaıda taǵamdar men etti ózińmen birge ala kelýge bolady. Demalys oryndaryn 2 myń teńgege usynsa, sý attraksıondaryna qyzyǵýshylyq tanytqandar aqyly qyzmetke jú­ginedi. «Dostar» jaǵajaıyna kirý aqyly, ózgelerden aıyrmashylyǵy – basseın, qytaılyq jáne fındik monshalardyń bolýy. Sondaı-aq, «Dostarda» bıyl 16 jáne 24 páterli hostelder men qonaqúıdiń ashylýy da atalmysh jaǵajaıǵa erekshelik beredi. Iá, biraq, demalýshylar úshin bul jaǵajaılar da kóńilge qonymdy emes ekendigin «Lada» saıtynda jarııalanǵan pikirlerden ańǵardyq. Biri baǵanyń qymbat ekendigin alǵa tartsa, ekinshisi, servıstik qyz­metke ókpe artady, úshinshisi, teńiz jaǵalaýyndaǵy jerlerdi jeke ıelenip, halyqtyń emin-erkin kelýine múmkindik bermegen jaǵajaı ıelerin kinálaıdy. Al, kelýshilerdiń teńiz jaǵasynyń oıran-topyryn shyǵaryp lastap, qaldyq-qoqystaryn qaldyryp ketetini kelesi demalýshylar tarapynan yńǵaısyzdyqpen birge jıirkenish sezimin týdyryp tur. Demek, jaǵajaı atalatyn bul demalys oryndarynda da másele bar. Kóńilge qonymdysynyń quny kóp, qonymsyzynyń ózi kóp bolǵandyqtan, otandastarymyz qo­lynda bar aqshasyna Antalııaǵa asyp, Dýbaıda dem alyp, Grýzııaǵa baryp «góláıttamaǵanda» qaıtsin? Teńiz jaǵalaýynyń barynsha taıyz, balalardyń sýǵa shomylýy úshin qaýipsiz tustarynan balalarǵa arnalǵan jazǵy lagerler ashylǵan. Aqtaýda balalardyń jazǵy demalysy úshin teńiz jaǵasynda 4 saýyqtyrý lageri jumys jasaıdy jáne Jańaózen qalasynyń qıyr dalasynda qonys tepken «Kendirli» demalys aımaǵyndaǵy munaıshylardyń balalaryna arnalǵan «Aqbóbek» lageri bar. «Alaý» la­gerinde 4 aýysymda 260 bala dem alsa, «Flamıngo» men «Shaǵala» osy aýysym aý­qymynda tıisinshe 400 jáne 960 balany demalyspen qamtı alady, al «Tolqyn» lageri 5 aýysymda 260 balany kúte alady. Árıne, Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy balalardyń jazǵy demalysy olardyń teńizdiń tuzdy sýyna shomylýymen erekshelenedi. Teńizdiń basqa da tustarynda balalar lagerleri úshin qolaıly jerler bar. Ol jerler tıimdi kádege jaratylsa, respýblıkamyzdyń basqa óńirlerinen balalardy qabyldaýǵa bolar edi. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» Mańǵystaý oblysy