Taıaýda elordadaǵy Transfýzıologııa ǵylymı-óndiristik ortalyǵynda (TǴО́O) Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy ókilderiniń, jaqyn jáne alys shetelderdiń qan ortalyqtary basshylarynyń qatysýymen «Qan qyzmetiniń qazaqstandyq modeli. Tájirıbesi jáne keleshegi» atty halyqaralyq semınar bolyp ótti.
Memleket basshysy belgilegen «100 naqty qadam» Ult Josparynyń basym baǵytynyń biri densaýlyq saqtaýdyń básekelestik júıesin damytý bolyp tabylady. Qan qyzmeti hırýrgııa, gematologııa, anestezıologııa, reanımatologııa, klınıkalyq toksıkologııa, transplantologııa sııaqty jáne basqa da medısınanyń klınıkalyq baǵytynyń jemisti damýyn qamtamasyz etip, osy júıede negizgi ustanymǵa ıe.
Búgingi tańda otandyq qan qyzmeti – densaýlyq saqtaý salasynyń serpindi damýshysynyń biri, osy qysqa ýaqyt ishinde qan quıý boıynsha halyqaralyq qoǵamnyń joǵary baǵasyn alýǵa jáne tanylýyna múmkindigi bar jetistikterge jetti. Qyzmetti ońtaılandyrý negizinde halyqaralyq standarttardy tıimdi engizý jáne normatıvtik quqyqtyq derekterdi jetildirý erikti óteýsiz qan donorlyǵyn damytý sııaqty qyzmettiń negizgi kórsetkishterin arttyrýǵa múmkindik beredi; transfýzıondyq indettiń bar bolýyna donorlyq qandy zerthanalyq skrınıngileý júıesin jetildirý, bul 2013 jyldan bastap zań shyǵarýshylyq negizde mindetti tártip boıynsha eki ádispen (IFT+PTR) júrgizilip keledi. Osy sharany ótkizý álemdik medısına qoǵamynyń kóz aldynda elimizdiń bedelin kóterýde úlken máni bar.
Semınar jumysyn Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý vıse-mınıstri Eljan Birtanov ashty. Ol Qazaqstannyń qan qyzmetiniń negizgi baǵyttary men basymdyqtaryna keńinen toqtaldy. Sondaı-aq, Qazaqstandaǵy Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymdarynyń eldik ofısiniń basshysy Melıta Výınovıch, Transfýzıologtardyń reseılik assosıasııasynyń basshysy Evgenıı Jıbýrt ózderiniń júrekjardy quttyqtaý sózderin arnady. Jıyn barysynda TǴО́O dırektory Jandos Búrkitbaev «Qan qyzmeti reformasynyń negizgi baǵyty» atty baıandama jasady. 2010 jyldan bastap ortalyq negizinde qannyń zerthanalyq dıagnostıkasynda tolyǵymen avtomattandyrylǵan analıtıkalyq jabdyqtyń jabyq tıpin paıdalanýmen eki kezeńdi skrınıng qoldanylady.
Zerthanalyq dıagnostıkanyń bul ádisi TMD aýmaǵynda memlekettik masshtabta tek Qazaqstanda qabyldanǵan, bul aldyńǵy qatarly tehnologııanyń bóligin paıdalanýdyń qan qyzmetiniń údemeli damyǵandyǵyn kýálandyrady. Tómengi temperatýra jaǵdaıynda qan jasýshasyn uzaq merzimge saqtaý tehnologııasy paıdalanylady, bul gemopoetıkalyq baǵanalyq jasýshalaryn transplantasııalaýdy paıdalanýmen emdeý ádisin Qazaqstanda engizýge múmkindik týǵyzady. Jyl saıyn qan daıyndaýdyń resýrs únemdeý tehnologııasyn qoldaný, sondaı-aq, vırýsınaktıvasııalaý, leıkofıltrasııalaý jáne basqa da sol sııaqty, qan komponentterin ınfeksııalyq jáne ımmýnologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń qosymsha ádisteriniń kólemi ulǵaıyp keledi. TǴО́O transfýzıologııa kýrsy qurylǵan, transfýzıondyq medısına salasynda ǵylymı-qoldanbaly zertteý iske asyrylýda.
Raýshan TÁÝIRHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»