Qazaq «Bas amanda – mal tátti, bas aýyrsa – jan tátti» dep beker aıtpaǵan. Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý máselesi qozǵalǵaly kóp boldy.
Byltyr Memleket basshysy N.Nazarbaev «100 naqty qadam» Ult Josparynyń 80-qadamynda atalǵan máseleni naqtylap, engizýdi júktedi. Jańa júıeni engizýge kelgende jamyraı shyǵatyn saýaldar densaýlyqtyń ózin umyt qaldyryp jatady. Árıne, jańa júıeni engizýdiń qajettiligi qanshalyq degen saýaldyń týýy zańdylyq. Jahanda juqpaly aýrýdyń ósýi, jańa medısınalyq tehnologııalardyń engizilýi jáne egde jastaǵy halyqtyń kóbeıýi densaýlyq saqtaý salasynyń shyǵystaryn ulǵaıtyp otyr. Sondyqtan, halyq densaýlyǵyn qorǵaýdyń álemdik tájirıbesinde mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizý – joǵarydaǵy jaıttarǵa jaýap beretin hám qarjylyq turaqtylyqty qamtamasyz etetin birden-bir jol retinde baǵalanýda. Osy oraıda elimizdiń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń sarapshylary medısınalyq saqtandyrýdy engizý máseleleri boıynsha túsindirý jumystaryn bastady. Qazaqstannyń barlyq óńirlerin qamtıtyn keń kólemdi aksııada medısınalyq qyzmetkerler arasynda atalǵan júıeniń negizgi qaǵıdalary túsindirilýde. Bul – túsindirý jumystarynyń alǵashqy kezeńi bolmaq. Ári qaraı jańa jobanyń jaı-japsaryn jetkizý jumys berýshiler men turǵyndar arasynda jalǵasady. Shyǵys óńirinde atalǵan taqyryptaǵy jıyndy «Respýblıkalyq medısınalyq palata» qoǵamdyq birlestiginiń basqarma tóraǵasy Maqsut Quljanov ótkizdi. О́skemendegi №1 qalalyq aýrýhanada medısına qyzmetkerlerimen ótken kezdesýge mınıstrliktiń Medısınalyq qyzmet tólemi komıtetiniń Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha departamentiniń jetekshisi Bolat Álıev, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Sergeı Popov qatysty. Maqsut Kárimulynyń aıtýynsha, Qazaqstanda halyqaralyq tájirıbeni esepke ala otyryp, memleket, jumys berýshi jáne ár adamnyń ózara jaýapkershiligi negizinde ázirlengen medısınalyq saqtandyrý júıesin engizý jumystary bastalmaq. Bul rette ekonomıkalyq belsendiligi tómen halyq úshin jarnany memleket tóleıtinin atap aıtý kerek. Al jumys berýshiler – jaldamaly jumysshylar úshin, qyzmetkerler men salyq organdarynda tirkelgen ózin-ózi qamtyǵan azamattar ózderi úshin tóleıtin bolady. Memleket azamattardy tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemimen ári qaraı qamsyzdandyrýyn jalǵastyrady. Oǵan áleýmettik máni bar aýrýlar, shuǵyl jaǵdaılar, jedel medısınalyq kómek, sanıtarlyq avıasııa men vaksınalaý kiredi. Azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaýdyń jalpyǵa birdeı quqyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda saqtandyrylmaǵan azamattarǵa 2020 jylǵa deıin ambýlatorlyq dárilermen qamsyzdandyrylǵan ambýlatorlyq-emhanalyq kómek kórsetiledi. Al saqtandyrylǵan azamattarǵa osy kómekpen birge joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmetter, stasıonardy almastyratyn tehnologııalar, uzaq merzimdi meıirgerlik kútim kórsetilmek. Eger azamattar erikti saqtandyrýǵa qatysatyn bolsa, mindetti saqtandyrý júıesinde qarastyrylmaǵan medısınalyq kómekti de ala alady. Bul jeke saqtandyrý kompanııalarymen bekitilgen kelisimshart negizinde júzege asyrylady. 2017 jyldyń 1 qańtarynan bastap memleket, jumys berýshiler, ózin ózi jumyspen qamtyǵan azamattar Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna jarna tóleı bastamaq. Erekshe sanattaǵy azamattar úshin memleket tóleıtin jarnanyń mólsheri ortasha aılyq eńbekaqynyń 7 paıyzyn quraıdy. Sonymen qatar, mólsherlemeniń kólemi 2017 jyly 4 paıyzǵa, 2018 jyly 5 paıyzǵa, 2023 jyly 6 paıyzǵa, 2024 jyly 7 paıyzǵa satylap ósetin bolady. Jumys berýshiler jarnasy mólsherlemesiniń jalpy kólemi kiristiń 5 paıyzyn quraıdy. Aýdarym kelesi jyly – 2, 2018 jyly – 3, 2019 jyly – 4, 2020 jyly 5 paıyzdy quraıtyn bolady. О́zin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar jarnasynyń mólsherlemesi (jeke kásipkerler, jeke notarıýstar, jeke sot oryndaýshylary, advokattar, kásibı medıatorlar, azamattyq-quqyqtyq negizdegi kelisim boıynsha kiris tabatyn jeke tulǵalar) kirisiniń 7 paıyzyn quraıtyn bolady. Jaldamaly jumysshylar jarnany 2019 jyldan bastap 1 paıyz, 2020 jyldan 2 paıyzdyq mólsherde tóleıdi. Azamattardyń 15 sanaty jarna tóleýden bosatylady. Olardyń ishinde halyqtyń áleýmettik turǵydan osal toby, áskerı qyzmetkerler, arnaıy memlekettik jáne quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri bar. Sarapshylardyń boljamy boıynsha, atalǵan jobany engizgennen soń elimizdegi medısınalyq kómek kórsetýdiń deńgeıi aıtarlyqtaı ósip, dárigerlerdiń jalaqysyn arttyrý múmkindigi paıda bolady. Aýrýhanalar joǵarǵy sanatty jabdyqtar men qymbat dári-dármekter ala alady. Sondaı-aq, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý adamǵa tekserýden ótýine, qajet bolǵan jaǵdaıda jeke qarjysyn jumsamaı em alýyna múmkindik beretin bolady. Sonymen birge, dárigerlerge aqshalaı «alǵys» bildirý máselesin sheshýge de kómektespek. Máselen, medısına qyzmetkerleriniń eńbekaqysy birtindep kóbeıýimen birge saqtandyrý mádenıetin damytý barysynda oǵan qatysýshylardyń beıresmı tólemderden bas tartyp, talap qoıýy joǵarylaıdy. Jańa mindetteme qanshalyqty tıimdi. Iаǵnı, mindetti medısınalyq saqtandyrýdy engizýden medısınalyq uıym qandaı paıda kóredi, medısına qyzmetkeri men halyqqa qanshalyqty jaǵymdy? Osy saýaldarǵa jan-jaqty toqtalǵan M.Quljanov óz sózin: «Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesin engizý qyzmet sapasyn kóterip, ár adamnyń óz densaýlyǵyna degen jaýapkershiligin arttyrady. Úkimet bıýdjet qarajatyn bóledi, bul qarjy jumys istemeıtin adamdarǵa arnalady jáne Konstıtýsııada kórsetilgen memlekettiń halyqqa aqysyz kómegi sol kúıi saqtalady. Medısınalyq kómek jaqsy deńgeıde, sapaly deńgeıde berilýi úshin biz osy júıege kóshýimiz kerek, – dep túıdi. Eger mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly saýaldaryńyz bolsa, 8 800 080 88 87 telefon nómirine habarlasýyńyzǵa múmkindik bar. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan» О́SKEMEN