Utqyrlyq pen utymdylyq

DSU naryǵynda básekelestikti kúsheıtedi   DSU –1995 jyldyń 1 qańtarynda, osyǵan deıin bolǵan jáne 50 jyl áreket etken Tarıfter jáne saýda jónindegi bas kelisimniń jalǵasy retinde qurylǵan álemdik uıym. Alaıda, burynǵyǵa qaraǵanda, eń basty ereksheligi, ol endi halyqaralyq uıym retinde zańdy már­tebege ıe boldy. Sonymen qatar, iskerlik aýqymy da keńeıip, adamzat qoǵamyna tıgizer áseri de ulǵaıdy. Endi, bul uıym­ǵa Qazaqstan da qosylyp otyr. DSU-dan qorqýdyń qajeti joq. DSU erejeleri damýshy elder úshin birqatar jeńildikter qarastyrady. Qazirgi kúnniń ózinde osy uıymǵa múshe damýshy memleketter da­myǵan eldermen salystyrǵanda óz na­ryqtaryn qorǵaýdyń anaǵurlym jo­ǵary kedendik-tarıftik tetikterine ıe bolyp otyr. Elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıy­­myna qosylýy qajettilik ekenin dáleldeıtin faktorlar jetkilikti. Se­bebi, búgingi tańda kúlli álemde birigý úde­risteri júrip jatyr. Álemdegi alyp memleketter bolsyn nemese shaǵyn elder bolsyn ekonomıkalyq odaqtarǵa ıntegrasııalaný ústinde. О́ıtkeni, kóptegen halyqtar ekonomıkalyq turǵydan túrli odaqtarǵa birigýdi jalpyadamzattyq jahandanýǵa qolaıly túrde kirigýdiń eń basty joly dep sanaıdy. Osyǵan oraı, Shveısarııanyń Jeneva qalasynda ótken resmı sharada Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Eger toqsanynshy jyldardyń ortasynda Qazaqstan tek postkeńestik eldermen ǵana saýda qatynasyn jasasa, búgingi kúni biz álemniń 185 elimen saýda jasaımyz. Eýropalyq odaq Qazaqstannyń negizgi ekonomıkalyq áriptesi bolyp tabylady. Bizdiń saýdamyzdyń 40 paıyzdan astamy sonyń úlesine tıedi. Reseı, Qytaı, AQSh, Kanada jáne basqa da bir­qatar elder Qazaqstannyń saýda aınaly­myna edáýir úles qosýda», dep atap kórsetti. DSU-ǵa múshe bolý Qazaqstannyń saýda-sattyq álemindegi kókjıe­gin de keńeıte túsedi. Otandyq ónim óndirý­shilerge básekelestik pen oǵan qabilettilik qajettiligi týyn­dap otyr. Jańa jumys oryndaryn ashyp, tutynýshynyń tań­daý jáne sapaly da arzan taýarǵa qol­jetimdiligin qamtamasyz etetin, sol arqyly otandastarymyzdyń áleýmettik-turmystyq ahýalyn arttyrýǵa yqpal etetin qadam bolatyndyǵy aıqyn. Qazirgi tańda táýelsiz Qazaqstannyń bilim men ǵylymyna tikeleı úles qosyp kele jatqan tehnologııalyq jabdyq­tary­nyń basym kópshiligi eskirdi. Barsha aza­mattardyń qulaǵyn eleń etkizgen osy bir ońdy jańalyq, eń aldymen, ǵylymdaǵy jabdyqtar men qural-saı­mandar parkin túbegeıli jańartýǵa septigin tıgizedi. Qazaqstanǵa keletin ǵylymı-tehnıkalyq qural-jabdyqtarǵa salynatyn kedendik salyqtyń mólsheri kúrt azaıady. Bul tamasha múmkindik bolar edi. Eń bastysy, DSU-ǵa kirý Qazaq eli­niń álemdegi abyroıyn asqaqtatyp, halyqtyń saıası jáne ekonomıkalyq áleýetin joǵarylatady. Álemdik na­ryqqa utymdy kirigý, ozyq tehnologııa­lar men zamanaýı ǵylymǵa súıengen ınnovasııalardy keńinen engizý, erkin saýda men básekelestik ortada qaryshtap damýdyń múmkindikterin tıimdi paıdalaný, memlekettiń múddelerin qorǵaý, eldiń esesin eshkimge jibermeý, jan basyna óndiriletin ónimdi eselep ulǵaıtyp, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý – eń negizgi mindet bolatyndyǵy sózsiz. Son­dyqtan, toqmeıilsip toqyraýǵa, erinshektik jasap jalqaýlanýǵa, ysyrapshyl shashpa bolýǵa, el aman, jurt tynyshta úderiske ilespeı kóshten qa­lýǵa, dosqa kúlki, dushpanǵa taba bo­lýǵa múldem jol joq. Tek, utqyrlyq pen utym­dylyqty uran etken el ǵana kóm­bege buryn jetip, kózdegen maqsatyn oljalaıdy. Aıdar SABYROV, H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıtetiniń dosenti ATYRAÝ