Ǵımarattar bıiktep barady

«Jumaqty jasaýǵa bolady. Biraq ony tamuqtaǵydaı azapty eńbekpen ǵana jasaıdy», deıdi eken bir danagóı. Toqtar Eralyuly kóp jylǵy tynymsyz tyrbaný, úzdiksiz izdenýdi murat etken adal eńbegi arqasynda esimi Qazaq KSR-iniń Qurmetti Altyn kitabyna jazylyp, kásibı turǵyda beriletin eń joǵarǵy ataq – «KSRO-nyń eńbek sińirgen sáýletshisi» ataǵyn alyp, odan táýelsiz eliniń «Parasat», III dárejeli «Barys» ordenderiniń ıegeri atandy. Abyroı-ataǵy AQSh, Germanııa, Kanada, Ispanııa, Túrkııa elderine de tanylyp, halyqaralyq sáýletshiler kongresterine qatysty. Kóptegen ıgi isterdiń basy-qasy­nan tabylyp, izinen ilesken jas sáýlet­shilerdiń talaptaryna qanat bitirip, dáıim shabyt syılap júrýi de bir ǵanıbet. – Kindik tamyrymyz aýyldan ǵoı bizdiń, – deıdi Toqań qyldyryqtaı jip-jińishke, salaly saýsaqtarymen  temekisin tutatyp. – Erte eseıdim. О́ıtkeni, qan maı­dannan aýyr jaraqat alyp oralǵan ákem eki jasqa kelgenimde kóz jumdy. Ot­basyndaǵy tórt balanyń úshinshisi edim. Mektebimizde keremet kisiler ustazdyq etti. Álgi muǵalimderimizdiń bergen sapaly biliminiń arqasynda ár jylǵy túlekterdiń 70 paıyzdaıy qalaǵan oqýlaryna taýy shaǵylmaı túsetin. Men oqýǵa túsken 1965 jyly Qazaq polıtehnıkalyq ınstı­týtynyń arhıtektýra fakýltetine bir orynǵa jeti talapkerden keldi. Olaı bolatyny, kúlli Qazaqstanda bul saladaǵy maman­­dyqqa degen suranys kóbeıip, oǵan qazaq jas­tarynyń da ynta-yqylasy kú­sheıgen kez edi. Bitirgennen keıin bes jyl bilim bergen ustazdarynyń tańdaýy soǵan aýyp, ar­hıtektýra fakýltetiniń kafedrasyna qal­dyrǵysy keldi. Ol zamanda bul eń tań­daýlynyń ǵana mańdaıyna buıyratyn baqyt bolatyn. Biraq Toqań: «Joq, qala almaımyn, – dedi. – Keshe ǵana ózimmen birge alańda dop qýalaǵan jigitterge qa­laı ustazdyq etemin? Ne bilemin, nege úı­retemin? Eshqandaı tájirıbem joq, ón­diristen lám-mım, maqurymmyn». – Sodan «KAZGOR»-ǵa keldińiz ǵoı? – Iá! Biraq, ol kezde «Kazgors­troıproekt» memlekettik bas jobalaý ınstıtýty dep atalatyn. Qaltamda dıplom bolǵanmen, tájirıbesiz jas mamanmyn. Instıtýttyń qasıetti tabal­dyryǵyn ımene attadym. Meniń bir artyqshylyǵym – Vladımır Nıkolaevıch Kım degen tamasha mamanǵa tap bolýym. Ol bólimde jobanyń bas sáýletshisi eken. Burynǵy V.I.Lenın atyndaǵy, búgingi Respýblıka saraıy atalatyn ǵımarat av­torlarynyń biri. Onyń qurylysy endi ǵana bitken kez. Vladımır Nıkolaevıch áýelgi tap­­syrmasy boıynsha jasaǵan ju­mysymnyń betalysyn baıqaǵan soń-aq jan jadyratar sózderimen qamshylady. Essentýkıde shıpajaı kesheni tur­ǵy­­zylýy kerek eken. Ony aldynda ǵana bireýge tapsyrypty. Ol jasaǵan nusqany kórsetti. Qaradym. Bireýdiń kóz maıyn taýysyp bitirgen eńbegi. Endi soǵan balama nusqa jasaýym kerek. Basqadaı etip qalaı jasasam eken degen oıǵa shomdym. Aınalasy taýly aımaq. Endeshe, ádemi tabıǵatymen úılesetin, bir-birin árlendire túsetin ne qajet, neni qossam degen saýaldar kókeıimnen ketpedi. Júz oılanyp, myń tolǵanyp, bar dúnıeni umytyp ártúrli kórinisterdi salyp álek bolyp otyrsam, Vladımır Nıko­laevıch únsiz kelip, jelke tusymnan qıǵashtaı qarap tur eken. Bir kezde: «Ný, chto, Tohtar? – dedi. – Interesno, chto-to polýchaetsıa ý tebıa. Davaı, rabotaı». Árı­ne, sondaı sózden keıin yshqynǵan ús­tine ysh­qynyp, odan da jaqsartýǵa barymdy saldym. Toqtar Eralyulynyń sáýlet­shilik qyzmeti osylaı bastalypty. Artynsha kishigirim obekti berilgen. Ol búgingi Naýryzbaı men Bógenbaı kósheleriniń qıylysynda turǵan ǵımarat. Shekara áskerleriniń úıi. «Mynany óziń ǵana jasaısyń», deıdi V.N.Kım. Árıne, tosylyp qalady. Áıtkenmen, iske kiriskennen keıin boıyn batyldyq bıledi. Kóp uzamaı 28-panfılovshylar saıa­baǵyndaǵy Ofıserler úıine konkýrs jarııalandy. Qatysý úshin konkýrstyq top quryldy. Onyń quramyna bas sáýletshi Lev Leonıdovıch Ýhobotov bastaǵan úsh-tórt kisi kirdi. Bári derlik V.I.Lenın saraıy ǵımaratyna eńbek etken tájirıbeli mamandar. Oǵan Kımdi de shaqyryp edi, ol kisi: «Ja­nyma Toqtardy qosamyn», dedi. Sóıtip, álgi quramǵa jas maman Toqań da qosyldy. Olarǵa tómengi qabattan bólek bólme beriledi. Jumystary jóninde eshkimge tis jarmaý jaǵy qatań eskertildi. Jobany jasaýshy Toqańnyń fakýltette oqytqan ustazy A.L.Ýhobotov bastaǵan top jo­balaryn bitirip, endi maketteýge kirisip ketipti. «Biz Toqtar ekeýmiz bularǵa qo­sylǵanda ne isteımiz, onsyz da bitirip qoıypty. Odan­­da biz taǵy bir balama nusqasyn ja­sa­saq qaıtedi?», – dedi Kım bas sáýletshi Ýhobotovqa. «Jaraıdy, sóıtseńder sóı­tińder!», – dep Lev Leonıdovıch elpeń ete tústi. – Sonymen, ekeýmiz erteńinde-aq Okrýg­tik ofıserler úıiniń jobasyna bilek sy­bana kiristik, – deıdi Toqań. – Úsh kún­niń ishinde ıdeıamyzdy aıqyndadyq. Ol – búgingi ǵımarattyń basymyzda pisip, jınaqtalǵan negizgi sulbasy. Ol ýaqytta bizde eki-aq maket jasaýshy bolatyn. Eke­ýi de analardyń jumysymen álek. Men jobasyn syzyp, razrez, fasadtaryn aıqyndap, tezdetip bitirýge asyqtym. Onyń syrtynda bólimdegi jumysym bar, ony da qosa qabat atqara júrip joba-nusqamyzdy maket jasaıtyn deńgeıge jetkizdik. Endi ol sharýaǵa jegetin eshkim joq bolǵan soń, ana topta júrgen eki kisiniń bireýin bizge jiberýin ótindik. Olardyń atqaratyny plastmassamen baılanysty jumys bolatyn. Biz maketti plastmassamen jasap kúrdelendirmeı, aq qaǵazǵa aýys­tyryp, tezdeteıik dedik. Osylaı eni 1,5-te, uzyn­dyǵy 2,5 metrlik kergishke appaq maket jasadyq. Ol ýaqytta Almaty obkomynyń birinshi hatshysy Asanbaı Asqarov, Qazaq­stan Kompartııasy Ortalyq komıteti bıýrosynyń múshesi. Sondaı úlken laýa­zymdy tulǵalardy Almatyda soǵylyp jatqan irgeli qurylys obektilerine jaýapty etip bekitip qoıatyn. Bizdiń kýratorymyz Asekeńniń ózi eken. Qyzmet orny bizge taıaý jerde. Ne bitirdik, qalaı jasadyq – eń áýeli kýratorǵa kórsetý qajet. Kabınetine jasalǵan eki nusqany da alyp bardyq. Bir ózi ǵana kórmeı, basqalardyń da oı-pikir, sarabyna salý nıetimen hatshylar men basqa da jaýapty kisilerdi jınady. Áýeli ana jobany jasaýshylarǵa kezek berdik. Retine qaraı biz de jasalǵan jumysymyz jóninde makettiń ár bóligi, qury­lymy ja­ıynda barynsha jatyq, uǵynyqty etip baıandaýǵa barymyzdy saldyq. Asekeń: «Áı, senderge qaı­sysy unaıdy, káne, qysylmaı aıtsańdarshy», – dep qoıady. Alaıda, bári kelisip alǵandaı, «Ekeýi tamasha jasalypty, jaqsy eken» deýmen shekteldi. «Iá, ekeýi, erekshe, degenmen, meniń janarymdy aıryqsha arbap turǵany myna nusqasy», – dep Asekeń bizdiń eńbegimizge kóz qıyǵyn qadady. Sol-aq eken, álginde ǵana birinshi basshynyń pikirin baǵyp turǵan qaýym, «Osy durys, osy jaqsy» – dep, shý ete qaldy. «Iá, jol­dastar, durys-aq deıik, al Mochalın qaıda? – dedi. Ol Almaty qalalyq partııa ko­mıtetiniń birinshi hatshysy. – Biz bárimiz myna jerde asa mán­­di máseleni talqylap jatyr­myz. Basy-qasynda bolýǵa tıisti qala bas­shy­synyń ózi joq. Bolmaıdy, shaqy­ryńdar». Qalalyq, partııa komıteti qazirgi Tóle bı men Abylaı han dańǵylynyń qıylysynda edi. Bes mınýt ótti me, ótpedi me, shaqyrtqan kisi jetip keldi. Mán-jaıdan habardar bolýy kerek. Asekeń kúlimsireı qarsy aldy. «Tak, nachalnık, voobshe my vybralı ýje, – dedi. – Kakoı tebe nravıtsıa?». Ol jaz­ǵan qyzarańdap, áıteýir únsiz qalǵandy qolaı kórmedi me: «Asanbaı Askarovıch, vot eto toje horoshıı, ochen ınteresnyı», – dedi birinshi úlgiden kóz aıyrmaı. Endi bizdiń nusqany kórgende ne der eken dep turǵanbyz. «I eto toje horoshıı», – dedi. «Pravılno! – dedi Asekeń. – My toje eto vybralı. Vse!». Odan keıin bizge bar yqy­lasymen buryla qarap: «Senderge maketin jaqsylap jasaýǵa bir aı mursat beremin. – Bul meniń ózim óz bolyp memlekettik deńgeıdegi qabyldaýǵa qatysqan alǵashqy jumysym edi. Sonda sáýlet óneriniń qudi­ret kúshin tuńǵysh ret shyndap sezindim, – dep eske alady Toqań. Osy jumystan soń áriptesteriniń oǵan degen senimi burynǵydan da nyǵaıdy. Endi top jetekshiligine kóterildi. Bul dıplomdy maman atanǵany nebári tórt-aq jyl bolǵan kez. Árıne, maqtanarlyq jetistik... «Elimizdiń eń tańdaýly sáý­letshileriniń biri Toqtar Eralıev sáýlet ónerine 70-jyldary kel­di, – dep jazypty «Egemen Qazaq­standa» jarııalanǵan (13.06.2006 j.) «ocherkinde Memlekettik syı­lyqtyń laýreaty, QR Ulttyq ınje­ner­lik akademııasynyń akademıgi Á.Tátiǵulov. – Almaty shaǵyn qala­shyqtan álemniń eń ásem megapolısteriniń birine aınaldy. Bul túleýge sol kezderde áli órimdeı jas sáýletshi Toqtar Eralıevtiń de qosqan ózindik qoltańbasy az emes. Jáne onyń jobalary tek ıdeıalarynyń batyldyǵy, jańashyldyǵymen ǵana emes, sondaı-aq, kóregendigimen tańǵaldyratyn». – Men ózim óz bolyp derbes obekt retinde Qazaqstan Kom­partııasy Ortalyq komıtetiniń «Dáýir» baspasynyń májilis za­lynyń jobasyn jasadym, – deıdi T.Eralyuly. – Búkil syzbasy teh­nıkýmnyń sáýletshiler daıarlaıtyn fakýltetin endi ǵana bitirip kelgen Lena Iаkovleva ekeýmizdiń qolymyzdan ótti. Buǵan bir jylǵa jeter-jetpes ýaqyt ketti. Ony bitirisimen taǵy bir jumysty bastap ket­kem-di. Ol búgingi Dostyq jáne Abaı dańǵyldarynyń buryshyndaǵy Saıası aǵartý úıi edi. – Bul ǵımarat 1980 jyly iske qosyldy. Sol kezde maǵan «KSRO-nyń eńbek sińirgen sáýletshisi» ataǵy berildi. Sonda bar-joǵy 34 jasta edim, – deıdi Toqań. T.Eralyulynyń baqyty – ózi súıip at­qaratyn qyzmetinde qo­ly qaǵylmaı, alańsyz shyǵar­mashylyqpen jumys jasaý­yna barynsha jaǵdaı jasaldy. Buǵan bir dálel «Alataý» shıpajaıynyń jobalyq nusqasyn jasaý mindetiniń júktelýi. Tap­­syrys berýshi – SOKP Ortalyq komıteti. Kýratorlyq etetin Qazaqstan Kom­partııasy Ortalyq komıteti. Obekt de solardiki. Keńes Odaǵynyń eń kórikti jerlerinde salynǵan shıpajaılar toby quramyndaǵy emdeý-saýyqtyrý oryndarynyń biri bolmaqshy eken. 1980 jyly jobalaýǵa tapsyrys berildi. Bar aqyl-oı, qajyr-qaırattaryn sala kirisip, jumysty bitirgennen keıin qastaryna OK  bóliminiń bir qyzmetkerin qosyp Máskeýge, SOKP OK-niń kúrdeli qurylys bólimine bardy. Ol óz isterin jetik biletin, óte bilikti de bilimdar mamandar jınalǵan bólim eken. Jumysty qarady, jyly sózderin aıtyp biraz jerge apardy. «Biraq», dedi. Sol sózdiń sońynan: «Biz buryn shıpajaılardyń jobasyn jasaǵanda áldeneshe nusqasyn tarazylaýshy edik. Solardyń ishi­nen saralap bireýin bekitetinbiz. Máselen, Ystyqkóldegi shıpajaıdy biletin shyǵarsyńdar?» – dedi. «Bilemiz. Avtory – Polıanskıı, KSRO-nyń halyq sáýletshisi, KSRO Sáýletshiler odaǵynyń tóraǵasy», – dedi bular. «Mine, sol kisi álgi shıpajaı jobasynyń bir emes, segiz nusqasyn jasady. Al sender, qa­zaqstandyqtar, bir nusqamen kelip, birden bekite salsa deısińder. Bulaı bolmaıdy, joldastar. Almatyǵa qaıtyńdar, eki je­tiden keıin, tym bolmaǵanda, taǵy bir nus­qasyn jasap ákelińder», – dedi. – Bul juma kúni edi. «Bálkim, biz Alma­tyǵa baryp, eki jetige ýaqytymyzdy sozbaı-aq, osynda jatyp, úsh-tórt kún­nen ke­ıin, sársenbide aıtqan ekinshi nusqa­laryńyzdy daıyndap ákelsek qaıtedi?» – dedik dep kúle eske alady Toqań. – «Qaı jerde ja­saı­syńdar?» «Jatqan qonaqúıimizde». «Onda, jasap kórińder», – dedi. Bas sáýletshimiz Iý.G.Ra­týshnyı, ol kezde men she­berhananyń bas sáýletshisimin. Ekeýmiz aıtqan sózimizdiń údesinen shyǵý úshin áldeneshe kún qatarynan qus uıqyǵa kóship, eskız jasadyq. Áıteýir  bitirdik-aý! Sóıtip, keli­silgen sársenbi kúni jańa balama jobamyzdy kóterip apardyq. Bári jınalyp kórdi. Kózderi shyradaı janyp: «Slýshaı, zdorovo!» – dedi biri, «Vsıo normalno» – dedi ekinshisi. Istiń basy qalaı sátti bastalsa, aıaǵy da dál solaı úndesedi deıdi. Ras shyǵar. Olar 1983 jyly kúlli syzbalaryn bitirip berdi. Sóıtip, aıtýly alyp qurylys 1986 jy­ly iske qosyldy. О́te sapaly salyndy. Sodan beri otyz jyldaı ýaqyt ótse de jaı aǵymdaǵy sylap-sıpaǵan jóndeýleri demese, birde-bir ret kúrdeli jóndeýden ótken emes! Endigi joba da memlekettik aý­qymda oılastyrylyp, SOKP Ortalyq komıteti men KSRO Mem­lekettik Keńesi birlesip qabyldaǵan qaýly negizinde qolǵa alynǵan Teńiz munaı keshenin ıgerýge, sol aımaqty órkendetýge baılanysty óte aýqymdy jumys boldy. – Bizdiń aldymyzǵa tutastaı qala tur­ǵyzý jobasy júkteldi, – deıdi ol kisi. – Jedel­detilgen, barynsha qysqa merzimde boı kóterýge tıisti, vahtalyq tásilmen qatynap jumys isteýshilerge arnalǵan kent jobasy. Bizdiń syzbalarymyzdyń negizinde kent qurylysy jedel qolǵa alynyp, aqshań­qan úıler boı kóterdi. Arada 15 jyldaı ýaqyt salyp bar­ǵanda ańǵarǵanymyz, jobamyz boıynsha turǵyzylǵan úıler de, áleýmettik qurylys nysandary da kútimsizdikten sál kónergeni bolmasa, negizinen óte jaqsy saqtalypty. Álgi kentten keıin turǵyndary 150 myń adamǵa eseptelgen Qul­sary qalasy salynýy tıis bolatyn. Toqańdar osyndaı qalanyń bas jospary men egjeı-tegjeıli jobasyn jasady. Ony KSRO memlekettik azamattyq qurylys komıtetine (Gosgrajdanstroı) aparyp, kelisimge qol qoıdyrýy kerek edi. Bas sáýletshi Ratýshnyı ekeýi mektebi, bala-baqshasy, aýrýhana, mádenıet úıi bar, odan keıin ózderi arnaıy jobalaǵan turǵyn úı maketterin KSRO Memlekettik qurylys komıtetiniń tóraǵasy bas­taǵan mártebeli sarapshylardyń talqysyna usynǵan. – Áı, áriptester, mynalaryń ǵajap qoı! Naǵyz klımattyq joba eken, – dedi olar. Úılerdi úsh qabatty etip jobalaǵan edik. Birden «Bitti, bekitemiz!» – dedi dep temekisin qushyrlana sordy Toqań. Ne kerek, 1987 jyly óz­derine qatysty ju­mysty tolyǵymen aıaqtap, syzbalardy qurylysshylardyń qolyna tapsyrdy. Átteń-aıy, keremet qarqynmen bastalǵan keshendi is «qaıta qurý» dúrmeginiń shańyna kómildi. Sóıtip, Qulsary qalasy boı kótermeı, qaǵaz kúıinde qalyp qoıdy. Áıt­kenmen, bir jaǵy solaı bolǵany du­rys dep te oılaıdy ózi. Nege deseńiz, sol ýa­qytta zaýyt salý jumysymen aına­ly­­syp jatqan kanadalyq, amerıkalyq árip­testerimen áńgimelesti. Sonda olar: «Sender qalany bostan-bosqa salasyńdar» dedi. Árıne, bilgileri kelip: «nege?» – deıdi ǵoı. «Munaı máńgilik taýsylmaıtyn bulaq sýy emes, kúnderdiń bir kúni sarqylady. Sonda turǵyzǵan qalalaryń qańyrap bos qalady» dedi. «Al ózderińde qalaı?» «Bizde qaı qu­rylys ta vahtalyq ádiske beıimdelip júrgiziledi. Mysaly, Kanadanyń soltústik aı­maǵynda munaı óndiriledi. Onda eńbek etetin kisilerdi arly-berli ushaqpen tasıdy. Bul senderdegi sekildi qala turǵyzǵannan ál­­de­­qaıda arzan ári únemdi tásil emes pe?» – dedi. Keıin Toqań búkil sanaly ómirin ótkizip kele jatqan «KAZGOR» álgindeı kókeıge qonymdy oı aıtqan amerıkalyqtar úshin Atyraý qalasynda qos qabatty kottedj­der qalashyǵyn jobalady. Sonda amerıkalyq Portlend qalasyndaǵy «YGH» deıtin jobalaý fırmasymen birlese jumys istedi. Amerıkalyqtarmen birlesken jobalarymyz bastalatyn 1997 jylǵa  úlken daıyndyqpen keldik. Alaıda, bizdiń ózgelerdi zor sanap, ózimizdi kem kóretin osal tusymyz bar ǵoı. Máselen, amerıkalyqtar: «Sizderde osyndaı nómirli kompıýterlik «Avtokad» baǵdarlamasy bar ma?» – deıdi. Sóıtsek, biz olardan bir jyldaı alǵa ozyp ketippiz. Sodan keıin baılanysymyz kúsheıe berdi. Astana qalasy elordamyzǵa aınalǵan soń ózindik ajaryn aıshyqtaıtyn nysandarǵa arnalǵan konkýrstar halyqaralyq sıpat aldy. Solardyń áýelgisi «Báıterektiń» janynan salynýǵa tıisti alty júz myń sharshy metrlik «Nursaıa» turǵyn úı kesheni bolatyn. Konkýrsqa qatystyq, utyp aldyq. Arada eki jyl ótkende osyndaı konkýrs Almatyda da uıymdastyryldy. Oǵan alty-jeti almatylyq fırma qatysty. Mereıimiz ústem boldy. Jeńip alǵan jobamyz qalalyq ákimshilik úıiniń joǵarǵy jaǵyndaǵy kópfýnksıonaldy «Nurly Taý» kesheni edi. Strategııalyq zertteý­ler ınstıtýtynyń úıi de, Aqparattyq tehnologııa parki de bizdiń jankeshti shyǵarmashylyq izdenisterimizdiń jemisi. Odan keıingi Almaty sırkiniń irgesindegi «Rahat-Taýers» bıznes ortalyǵynyń jumystyq syzbalaryn artyq-kemsiz eki jyldaı jasadyq. 2004 jyly «KAPITAL­PARTNERS» degen ın­ves­tı­sııalyq fırmanyń ókil­deri keldi. Olar qarjy ortalyǵyn joba­lamaqshy eken. Buryn sondaı bir jumysty dúnıejúzindegi eń tanymal amerıkalyq «SOM» fırmasy júrgizgen. Tarıhy ótken ǵasyrdyń 36-shy jylynan bastalatyn fırma. Olardyń da usynysy – birge jumys jasaý. Qýana kelisip «Esentaı-Taýers», «Esentaı-Mool» jáne taý jaq bettegi bank ǵımarattary – mine, solardyń báriniń jobalaý jumystaryna atsalystyq. Atyraý qalasy ortalyǵynda boı kótergen ǵımarattar da bizdiń enshimizde. Bıyl Ońtústik Koreıanyń Inchhon qalasyndaǵy «Attar saıabaǵyn» jobaladyq. Mine, osydan-aq qazaqstandyq sáýletshilerdiń álemniń qaı elindegi áriptesterimizden de kem emestigin bilýge bolar. Mysaly, EKSPO-2017 qurylysynyń bir jobasyna sheteldikteri jáne bizdiki bar 60-tan astam fırma qatysqan. Biz solardyń arasynda alǵashqy ondyqta júrdik. Amerıkalyqtar utyp alǵan edi. Olar jergilikti seriktes etip bizdi tańdady. Qazir birlese jobalap jatyrmyz, – deıdi Toqań. Toqtar Eralıevtiń jumysyna baılanysty áńgimesin óz aýzynan tyńdaýǵa qatarynan áldeneshe kún ádeıilep baryp júrdim. Keýde kerip aıtatyn qanshama aıtýly sharýalar jasaǵanyna, qazaq sáýlet óneriniń ilgerilep damýyna aıryqsha úles qosqanyna tánti boldym. «Biz» dep sóıleıdi. Seksen bes jyldyq tarıhy bar «KAZGOR-dy» alǵa ustaıdy. Árdaıym kádýilgi qarapaıym qalpy men jumysbasty jaǵdaıyna, ózgermeıtin kóńil kúıine kýá boldym. Ýaqytty altynǵa balaıdy eken. О́te mádenıetti. Qarapaıym. Talapshyl. Ásirese, óz-ózine kelgende qatal. Aqıqatyn aıtqanda, ol kisini erekshe tulǵa dep bildim. Dál solaı ekendigine Á.Tátiǵulovtyń ózimiz joǵaryda tilge tıek etken «Sáýletshi» portrettik ocherkindegi derekterin oqyǵan kezde kózim taǵy da jete tústi. 1988 jyly árbir shyǵarmashylyq Odaqqa on oryn bólingen naǵyz demo­kratııa­lyq saılaýda on bes odaqtas res­pýblıkalardyń attary álemge áıgili sáý­let­shileri arasynan, Kompartııa múshesi emestigine qaramaı, jabyq daýyspen besinshi bolyp, depýtattyq mandatty ıelendi. Ielenip qana qoımaı, KSRO Joǵarǵy Ke­ńesi Sáýlet jáne qurylys jónindegi komıtetiniń múshesi bolady. Ýaqytpen birge el astanasy da ózgeretinin sezdi me eken, 1995 jyly Baıyr Dos­maǵambetov, Qaldybaı Montahaev, Serik Rústembekov, Sársen Júnisov syndy sáýletshilermen birlese kirisip, keleshek Astananyń bas josparynyń konsepsııasyn jasaıdy. Biraq Toqtar Eralyuly, bylaıǵy el onsyz da biletin shyǵar dedi me, bular týraly aýyzǵa almady... Talǵat AITBAIULY, jazýshy ALMATY