Qaraǵandy oblysyndaǵy aýyldan «Sibir jarasy» shyqty degen kúdik ázirge rastalǵan joq
Keshe Qaraǵandy qalasyndaǵy baspasóz ortalyǵynda oblystyń Shet aýdanyndaǵy Erkindik aýylynda oryn alǵan tótenshe oqıǵaǵa baılanysty baspasóz máslıhaty ótti.
Eske salar bolsaq, 18 maýsym kúni atalǵan aýyldyń turǵyny aýyryp turǵan sıyryn soıyp, onyń biraz etin týystaryna úlestirip bergen de, qalǵanyn kórshilerine satqan. Sodan ol maldyń etin jegen birneshe adam «Sibir jarasymen» (kúıdirgi) aýyrdy degen kúdikpen oblystyq ınfeksııalyq aýrýhanaǵa jatqyzylǵan bolatyn. Dárigerlerdiń bulaısha boljam jasaýyna naýqastardyń denesin tutastaı bórtpe basyp ketkeni negiz bolǵan edi. Uzamaı, 20-21 maýsym kúnderi aýrýhanadaǵy álgi naýqastardyń ekeýi qaıtys bolyp ketti.
Baspasóz máslıhatyna Qaraǵandy oblysy ákiminiń aýyl sharýashylyǵy jónindegi orynbasary Sh.Mamalınov, QR AShM veterınarlyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıteti oblystyq aýmaqtyq ınspeksııasynyń basshysy M.Muhtarov, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy E.Nurlybaev, oblystyq tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy B.Qalmaǵanbetov jáne oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy S.Mýsın qatysyp, qalyptasqan jaǵdaıǵa tolyqtaı sholý jasap, jýrnalıster suraqtaryna egjeı-tegjeıli jaýap berdi.
Ústimizdegi jyldyń 18 maýsymynda Qaraǵandy oblysynyń Shet aýdanyndaǵy О́spen selolyq okrýgine qarasty Erkindik aýylyndaǵy soıylǵan maldyń etin satyp alǵan turǵyndar qoldarynyń terileri zaqymdanǵan belgisimen Aqadyr poselkelik emhanasyna barady. Medısınalyq mekemede olarǵa aldyn ala «Sibir jarasy» dıagnozy qoıylyp, erteńinde, ıaǵnı 19 maýsym kúni bul kisiler oblystyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasyna «Sibir jarasy, terilik forma» aldyn ala dıagnozymen jatqyzylǵan.
Sol kúni oblystyq aımaqtyq veterınarııa ınspeksııasy eki adamnyń «Sibir jarasymen» aýyrǵan degen kúdikpen aýrýhanaǵa jatqyzylǵany týraly habardy alysymen, epızootıkalyq tekserý júrgizý jáne jedel sharalar qabyldaý úshin Erkindik eldi mekenine aýdandyq aımaqtyq ınspeksııa, Shet aýdanynyń veterınarııa bólimi jáne veterınarııa stansasy mamandaryn shuǵyl túrde attandyrady. Epızootıkalyq tekseris barysynda soıylǵan maldyń etinen synaq alynyp, 20 maýsym kúni «Respýblıkalyq veterınarııa zerthanasynyń» Qaraǵandy oblystyq fılıalyna jáne 21 maýsym kúni «Veterınarııa boıynsha Ulttyq referenttik ortalyqqa» jiberilgen.
«Respýblıkalyq veterınarııa zerthanasynyń» Qaraǵandy oblystyq fılıalynyń 2016 jylǵy 21 maýsymyndaǵy synaq hattamasyna sáıkes, soıylǵan malǵa «Sibir jarasy» dıagnozy qoıyldy. Degenmen muny Veterınarııa boıynsha Ulttyq referenttik ortalyqtyń mamandary ázirge rastaǵan joq. Qazirgi ýaqytta bul iske bilikti degen mamandar jumyldyrylyp, jan-jaqty zertteý jumystary júrgizilip jatyr.
Búgingi kúnde jergilikti atqarýshy organdardyń, Veterınarlyq baqylaý jáne qadaǵalaý komıtetiniń oblystyq aımaqtyq ınspeksııasynyń, Tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý departamentiniń ókilderi quramyna engen arnaıy shtab qurylyp, oqıǵa bolǵan jerde tıisti jumystardy atqarý ústinde.
«Qazirgi tańda Erkindik eldi mekeninde «Respýblıkalyq epızootııaǵa qarsy otrıadtyń» kúshimen dezınfeksııa jumystary júrgizilip jatyr. Atap ótetin jaıt, atalǵan eldi mekende janýarlardyń asa qaýipti aýrýlaryna, sonyń ishinde «Sibir jarasyna» qarsy veterınarlyq-aldyn alý sharalary josparyna sáıkes, ústimizdegi jyldyń naýryz aıynda barlyq mal (3860 bas) egilgen bolatyn. Qazirgi ýaqytta Erkindik eldi mekeninde shekteý qoıylyp, aýdan ákiminiń ókimimen tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan», – dedi Sh.Mamalınov.
Búgingi kúnde Erkindik aýylyna aparatyn joldyń bári jabylyp, polısııa beketteri qurylǵan. Aýyldaǵy 1800 múıizdi iri qara, eki myń qoı, 900 jylqyny mamandar qatań baqylaýǵa alyp, tekserip jatyr. Ázirge aýyrǵan sıyrdan basqa dertti mal tabylǵan joq. Sondaı-aq, Erkindik aýylynda ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri de osy tótenshe oqıǵaǵa baılanysty qozǵalǵan qylmystyq is boıynsha tergeý-tekserý jumystaryn júrgizip jatyr.
Endi o dúnıelik bolyp ketken marqumdar týraly bir-eki aýyz sóz. Qaıtys bolǵan 49 jastaǵy er adam aýyrǵan maldy soıyp jatqanynda saýsaǵyn pyshaqpen kesip alǵan eken. Biraq ta ol dárigerlerge kóringende jaraqatyn mal soıyp jatqanynda alǵanyn aıtpaǵan. «Sol sebepti, marqumǵa áýelde dárigerler durys medısınalyq kómek kórsetpedi degen aıyptaýlardy negizsiz dep sanaımyn», – dedi oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy E.Nurlybaev.
Al qaıtys bolǵan áıel adam bolsa, marqum aýyrǵan maldyń etin pisirip jatqanynda dámin kórý úshin shala pisken etten aýyz tıgen eken. Búgingi kúnde marqumdardy jerleý boıynsha shetin másele sheshilý ústinde. Zań boıynsha, mundaı jaǵdaıda qaıtys bolǵan jandardy jer qoınyna berý sanıtarlyq-epıdemıologııalyq talaptarǵa sáıkes erekshe tártip boıynsha iske asyrylatyn kórinedi. Bul týrasynda marqumdardyń týǵan-týystaryna eskertilgen jáne olardyń kelisimderi de alynǵanǵa uqsaıdy.
Jalpy, búgingi kúnde kúdikti dertke shaldyqqan naýqastarmen qarym-qatynasta bolǵan 62 adam anyqtaldy. Olardyń arasynda 21 bala bar. Qazirgi ýaqytta bul adamdardyń barlyǵy jergilikti jerde dáriger-mamandardyń tolyqtaı baqylaýyna alynǵan. Al oblystyq ınfeksııalyq aýrýhananyń oqshaýlandyrylǵan palatalarynda 6 adam emdelip jatyr.
Ázirge mamandar bul derttiń qaıdan kelgenin tap basyp aıta almaı otyr. Boljam degen kóp. «Jaý joq deme, jar astynda» demekshi, aýrý jer asty sýymen kelýi múmkin, aýrý maldardyń ólekselerin kómgen mal qorymynan shyǵýy da ǵajap emes. Nege deseńiz, mamandardyń aıtýynsha, «Sibir jarasy» aýrýynyń ýyty 100 jylǵa deıin saqtalatyn kórinedi. Jalpy, dál osyndaı jaǵdaı О́spen aýyldyq okrýginde 1965 jyly bolypty. Ol kezde aýrý mal órtelip, sol mańdaǵy mal qorymyna kómilgen eken. Al oblys boıynsha 1988 jyly Ulytaý aýdanynda týra osyndaı oqıǵa oryn alypty.
Baspasóz máslıhatyna qatysqan resmı tulǵalar buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderinen resmı saraptamalar men tekserýlerdiń nátıjeleri belgili bolmaı turyp, qandaı da bir qorytyndy nemese asyǵys sheshim jasaýdan aýlaq bolýlaryn ótindi. Al qalyptasqan tótenshe jaǵdaıdyń barlyq jaı-japsary, suraqtar men boljamdardyń naqty jáne resmı jaýaby aldymyzdaǵy beısenbi nemese juma kúnderi belgili bolmaq.
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY