Qazaqstannyń Azııa toby memleketteriniń atynan Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldarǵa ýaqytsha múshesi bolyp saılanýyna baılanysty saıası ǵylymdar doktory, professor Ámirjan ShALTYQOVPEN suhbattasyp, pikirin bilgen edik.
– Ámirjan Eslámuly, BUU-daǵy daýys berýge qatysqandardyń arasynan 138 memleket Qazaqstannyń kandıdatýrasyn qoldady. Elimiz álemdik eń mańyzdy saıası organnyń quramyna kirdi. Bul saıası oqıǵanyń Qazaqstan úshin eń basty sıpaty nemese mańyzy nede dep oılaısyz?
– Eń birinshi, bul saıası oqıǵa Qazaqstannyń álemdik qaýymdastyq aldynda bedeliniń zor ekenin kórsetedi. Ekinshiden, Birikken Ulttar Uıymynyń Qaýipsizdik Keńesine ýaqytsha múshe elder jyl saıyn saılanyp turady ǵoı. Bizdiń respýblıkamyz tarıhta birinshi bolyp saılanǵan Ortalyq Azııanyń memleketi degen ataq aldy. Bile bilseńiz, munyń da mańyzy óte úlken. Qazaqstan nege bul aýmaqta birinshi bolyp Qaýipsizdik Keńesine kirip otyr? Sebebi, elimiz egemendik alǵaly beri – shırek ǵasyr boıy álemdegi beıbitshilikti nyǵaıtý, qorǵaý, soǵys boldyrmaý saıasatyn berik ustanyp keledi, ári ol saıasatty batyl da jan-jaqty júrgizdi. TMD memleketteri arasynda birinshi bolyp ıadrolyq qarýdan bas tartýynyń ózi elimizdiń kópvektorly syrtqy saıasatynyń nátıjesi dep túsinýge tıistimiz.
– Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Amerıkaǵa barǵan sapary el aýzynan áli de túser emes. Sol sammıt sheńberinde Elbasynyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi jarııa etildi. Qazaqstannyń búgingi jeńisine sol oqıǵanyń qanshalyqty qosqan úlesi bar nemese belgili bir dárejede qanshalyqty óziniń ońtaıly septigin tıgizdi?
– Qazaqstannyń álem aldyndaǵy saıası belsendi is-qımyly, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sondaǵy Nıý-Iork minberlerindegi sóılegen ýytty sózderi álem halqynyń nazarynan tys qalǵan joq. Prezıdentimizdiń halyqaralyq terrorızmge qarsy birlese kúresý týraly naqty talaptary men ıadrolyq qarýdy jer betinde múldem aýyzdyqtap tastaý týraly usynystary men «Álem. HHI ǵasyr» beıbitshilik manıfesi Halyqaralyq qujat bolyp tirkelýi, bári-bári sóz joq, búgingi saıası qadamnyń laıyqty ornyǵýyna alyp keldi.
– Álem endigi jerde Qazaqstan tarapynan qandaı saıası is-qımyl kútedi dep oılaısyz?
– Qazaqstannyń álemdik uıymǵa ýaqytsha múshe bolyp kirýi onyń osy kúnge deıingi halyqaralyq dárejede kóterip júrgen barlyq kókeıkesti máseleleriniń baıandy túrde júzege asýyna keńinen jol ashady. Qolymyz jete almaı júrgen saıası baǵyttaǵy sharalarǵa qatysty batylyraq áreket jasaýǵa qolaıly jaǵdaı týǵyzady. Burynnan kózdep júrgen saıası jobalardyń birtindep iske asýyna múmkindik beredi.
– Qýanyshty oqıǵanyń saıası mánine toqtaldyq. Al onyń halyqaralyq tárbıelik máni týraly ne aıtýǵa bolady?
– Bul saıası oqıǵanyń Qazaqstan halqyn bir maqsat, bir múdde úshin burynǵydan da jumyldyra túseri aqıqat. Respýblıkamyzda mekendeıtin barlyq ult pen ulystyń boıyndaǵy patrıottyq sezimin burynǵydan kúsheıtedi. «Qazaq» degen ult ataýy álemdegi uly memleketter halyqtarynyń ataýymen qatar atalatyn bolady. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Kóshbasshylyq róli men jeke saıası tulǵa retindegi halyqaralyq bedeli burynǵydan da bıikteı túseri haq. Árbir qazaqstandyq osy úshin de qýana bilýi kerek dep oılaımyn.
Áńgimelesken
Talǵat SÚIINBAI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY