Turmystyń túrli synynan tyrmysyp júrip tirshilik keshken pende ǵumyrymyzda jaǵdaıymyzdyń jaqsy bolǵany úshin táýbe dep, birimiz mal, birimiz jan baǵý úshin áýre bolyp kelemiz. Saǵattar syrǵyp, ýaqyt jyljyǵan saıyn sońymyzǵa bir qaraılap qoıyp, azyn-aýlaq jıǵan-tergenimizdiń esebin sanamalap júrgenimiz. Durys-aq. Búgingi mynaý túlki bolyp bulańdap turǵan zamanda nesibeńdi erterek qamdap almasqa shara joq.
Biraq, qym-qýyt tirlik bitken be, qashanda óziniń aılasyna quryq saldyrmaıtyn mehnatty ómirdiń mánine tereń jetý sirá da múmkin emes. Dúnıe men mal-múlik jınaýda adamzat balasy bireýden ilgeri, bireýden keıin. Solaı, kóshten qalyp jatqan eshkim joq. Bir-birine qaraılasyp, kóńil bólý kemis keletini óz aldyna, kórshimen keıde amandassaq, keıde óte shyǵamyz. Bul da qalypty jaǵdaıǵa aınalyp qaldy. Sebebi, zamannyń aǵymyna qaraı jyljyǵan júrisimiz osy, ózgege qaraýǵa mursha joq.
Dúrbeleń dúnıeniń jurtshylyqtyń degbirin alyp, tynyshyn ketirgeni sonshalyq, árkim óz basymen qaıǵy. Biri uzaq jylǵa alǵan nesıesin tóleýmen áýre, biri úı salý úshin tepeńdep júrse, keıbiri aýyr derttiń azabyn tartyp, bir kúndik saý ómirdiń shýaǵyn saǵynyp sarsylýda. Alla taǵala pendesin jaratqanda júregine myqty irgetas bolý úshin ımandy qosa berdi, tek onyń mólsherin adamzattyń óz erkine qaldyryp edi. Imany tolyq adamnyń meıirimi teńizden tereń, shyńnan bıik bolsa, ımany álsiz jandardyń boıynda qazirgi qoǵamda kóptep oryn alyp otyrǵan bezbúırektik áreketter jasyrynyp jatady. Imandy toltyrý úshin udaıy jaqsylyq jasap, saýapty isterge umtylys tanytý qajet.
Aınalamyzda bir úzim nan men jutym sýǵa muqtaj jandardyń da bar ekendigin eskersek, ózimizdiń osy kúnimizge kúpirlik qylmaı, shúkirlik etýshi edik. Pendelik fánıdiń máni de osy – ózgeniń aýyrtpalyǵyna júrekpen qaraı bilý, túısiný jáne kómekke umtylý der edim. Áleýmettik jelide jeldeı esken kómekke muqtaj jandardyń, em-domyna qarajatty qajet etken balalardyń aýyr halderi jazylǵan posttar kóbeıdi. Qarap otyryp, tipti, qaısyna kómek qolyn sozaryńdy bilmeı dal bolasyń. Qoldan kelgenshe bárine birdeı járdem etip, bárine teńdeı ıgiligińdi tıgizgiń keledi. Oǵan, árıne múmkindik bola bermeıdi.
Degenmen, kóp túkirse kól dep, tamshydan tama-tama darııa bolaryn eskersek, bir adamǵa kishigirim qarajat bólý arqyly úlken saýapqa kenelýge bolatynyn esten shyǵarmaǵan jón. Siz sekildi taǵy da kóptegen azamattar muqtaj jandardyń muńyna beı-jaı qaramaı, kúndelikti qajetsiz nársege jumsaıtyn aqshasyn ajyratyp jatsa, siz úshin túk te bolmaýy múmkin, tek osy kishkentaı soma bir jannyń ómirin arashalap qalýyna 100 paıyz kómegin berýi ǵajap emes.
Mysaly, jyl saıyn elimizde kedeıshilik deńgeıi tómendep, orta jaǵdaıdaǵy otbasylardyń ortaǵa qosylyp keletinin statıstıka san myń ret sanamalap aıtsa da, áli de bolsa osy qoǵamda, bizdiń beıbit elimizde áleýmettik muqtaj jandardyń bar ekendigin jasyra almaımyz. Sebebi, ony kózben kórip, kúndelikti turmysta kezdestirip te júrmiz. Shetel ǵalymdarynyń zertteı-zertteı tizesi shyqqan kedeıshilik taqyrybynyń túpki tamyryn da talqylap ýaqyt uttyrmaı-aq qoıalyq. Eń bastysy, basyna túsken náýbetti jalǵyz kótere almaıtyn jandarǵa kómek qolyn sozsaq, myna siz ben bizden quralatyn qoǵamnyń aıshyqty kelbeti jasalýshy edi. Ne desek te, adamnyń kúni adammen emes pe?
Osyndaıda aqyn Qalqaman Sarınniń myna bir óleń joldary oıǵa oralady:
Taryqsa da taba almaı túner oryn,
Taǵdyrynyń kúrdeli kúre jolyn,
Jazǵyrmaıdy eshqashan. Tas jastyqta
Jatsa-daǵy jup-jumsaq júregi onyń.
Al, bizdiń she,
...Qaıtemiz bosqa aıla ǵyp?
Keıde kúpir qylamyz jastaı nalyp.
Qus jastyqty qushaqtap jatsaq-taǵy,
Júregimiz barady tasqa aınalyp...
Siz bir bólmeli jaldamaly páterińizdiń tarlyǵyn, páteraqynyń qymbattyǵyn aıtyp, kórpeńizde kósilip jatqanda elimizde basynda bir kúndik túner orny joq, ıt pen taýyq qorany meken etip, bir kún bolsa da jaýyn jaýyp, jel turmaýyn Qudaıdan suranyp otyratyn jandardyń baryn bildińiz be? Bilmeseńiz, aıtaıyq. Ondaı jandardyń biri – Astana qalasynyń turǵyny, jalǵyzbasty ekinshi toptaǵy múgedek Asan Temirbaev. 2010 jyldary óziniń baspanasyn sý alyp ketip, úıiniń shańyraǵy ortasyna túsken egde jastaǵy azamat búginde esik aldyndaǵy, buryn ıti mekendegen saraıda bas saýǵalap otyr. Sarqyndy sý jınaqtaýshynyń ornyna úı salamyn degen kórshisiniń áreketinen aınalany jappaı sý alyp ketip, saldary jaqyn turǵan Asan Temirbaevtyń úıin qulatady. Úıińdi qaıta turǵyzyp beremin dep aýzyn qur shóppen súrtip júrgen kórshisi búginde munyń ahýalyna alańdamaıtyn syńaıly. Kómek surap, tıisti organdarǵa barǵan Asan Temirbaevqa eshkim kómek qolyn soza qoımapty. Memleketten alatyn 35 myń teńge járdemaqysyn aıdan-aıǵa talǵajaý etetin azamattyń búginde ystyq as ishýge múmkindigi joq. Qarajatynyń basym bóligi ókpeniń qaterli isigi boıynsha aýyr otadan ótken jannyń dári-dármeginen artylmaıdy. Elordanyń bet qarıtyn qaqaǵan aıazynda áýpirimdep kún kóretin onyń jylý kózi ıti ǵana. Tańdy tańǵa uryp, erteńgi kúni uıqysynan oıanbaı qalýdan qaýiptenip kóz iledi...
...Al bóbeginiń bir kúndik kúlkisin kúzetip otyrǵan Dáýlet Ahmetjanovtyń jaǵdaıy múlde basqa, tilegi bólek. Júregi júzge bólinetin ákeniń armany – qaterli dertke shaldyqqan bes jasar perzentin ajaldan arashalap qalý. Qarshadaı qyzynyń derti janyn jegideı jeıtin jannyń jaı-kúıi ózine aıan ol, qadirli qoǵamnan, el turǵyndarynan qarjylaı kómek suraýyn jıiletip keledi. Oǵan sebep, shetelde ǵana emi tabylǵan derttiń qyrýar qarjyny talap etip otyrǵany bar, kún sanap hımııa qabyldap jatqan baýyr eti balasyn ajaldyń tyrnaǵynan arashalap alǵysy keletin ákeniń júrek qalaýy – perzentiniń ómir súrip ketýi ǵana.
Bir otbasynda tórt jaqyny, múgedek ata-anasy, inisi men qaryndasyn aýrýhana aýmaǵynda kúzetip, kezek-kezek halin suraıtyn qyzylordalyq Jorabek Myrzabekov alaqandaı jerdi nesıege alyp, kishigirim qosyn salyp qoıǵany bolmasa, basynda baspanasy joq. Sonda da, jas júregi jeńilis bermegen ol kúndiz-túni eńbektenýmen keledi. Bar armany – tirnektep alǵan jerine eki bólmeli bolsa da baspana turǵyzyp, jaqyndaryna qamqorlyq kórsetý.
Mundaı mysaldar kóptep kezdesedi. Osyǵan uqsas sanyn sanap, túsin tústep berýge bolatyn jaǵdaılardyń deni jurtshylyq bolyp qolushyn sozǵanda ǵana azaıatyn sekildi. Bireýge kómek berý úshin arnaıy sebeptiń qajeti joq, tek júregińiz meıirimge, boıyńyz ımanǵa toly bolsa bolǵany. Jurtqa járdem etý úshin asqan baı bolýdyń da qajeti shamaly, bastysy peıilińiz baı bolsyn.
Kúni búginge deıin kúpti kóńildiń jeteginde júrgen bolsańyz, janyńyz syrqattanyp, rýhyńyz kishireıse – jazdyń jaıma-shýaq alǵashqy aıynan bastalǵan qasıetti Ramazanda mol saýap jınańyz. Aılardyń sultany – Ramazan adamzat balasynyń júregin ıdirtip, ımanyn kúsheıtýge, janyn tazartýǵa múmkindik beretin ǵajap aı. Eldi birlikke, yntymaq pen tynyshtyqqa shaqyratyn qasıetti aıda jasalǵan árbir jaqsylyqtyń saýaby jetpis ese ósimmen bolatynyn eskereıik.
Adamzat balasynyń mereıi shalqıtyn mártebeli aıda mańyzy bar, artynda aıta júrer saýaby mol ıgi isterge umtylaıyq. Ne degenmen, adamzat balasy dúnıeniń sońyna jete almaıtyny aqıqat. Sondyqtan da janymyzdan qarajat bólip muqtaj jandarǵa qolushyn sozsaq, júregimiz jibip, boıymyzǵa ıman uıalary sózsiz. Bul rette ózgege meıirim tanytpasaq, Alla da meıirimge bólemeıtinin este ustaǵan jón...
Elmıra MÁTIBAEVA,
«Egemen Qazaqstan»