Jedel járdem jedeldiligin kórsete aldy ma?

Almatyda «Alataý» shıpajaıynda elimizdegi jedel járdem qyzmeti, sanıtarlyq avıasııa, sımýlıasııalyq ortalyq qyzmetkerleriniń basyn qosqan halyqaralyq konferensııa ótti. Onda Italııa, Japonııa, Koreıa, Reseı, Lıtva, Ýkraına, Qyrǵyz Respýblıkasy men О́zbekstan elderinen kelgen sarapshylar shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý salasynyń ózekti máselelerin sóz etti. Sondaı-aq, eki kúnge sozylǵan alqaly jıyn aıasynda elimizde tuńǵysh ret jedel járdem qyzmeti arasynda respýblıkalyq baıqaý ótip, onda ár óńirden kelgen 9 jedel járdem brıgadasynyń kásibı sheberlikteri synǵa tústi. Qaı ýaqytta da jedel járdem kómegi adam ómirinde aıryqsha ról atqarady. О́ıtkeni, alǵashqy mınýttarda der kezinde ýaqtyly kórsetilgen medısınalyq kómek aýrýǵa arasha turady. Endeshe, elimiz boıynsha birinshi ret uıym-dastyrylyp otyrǵan alqaly jıyn densaýlyq kúzetindegi osy bir asa jaýapty jedel járdem qyzmetiniń búgingi jaı-kúıin, sheshimin tabýdy qajet etetin túıtkilder jaıly keńinen talqylap, sheteldiktermen is-tájirıbe almasý alańyna aınaldy. Konferensııada sóz alǵandar dúnıejúzi boıynsha osy saladaǵy artyqshylyqtarmen qatar, keı­bir ózekti máselelerdi ortaǵa sala kelip, bolashaqta jedel medısı­nalyq kómek salasy boıynsha ınno­vasııalyq tehnologııalardy, sheteldik jáne elimizdiń medısına salasyndaǵy ozyq tájirıbelerdi keńinen qoldaný týraly óz usynys­taryn bildirdi. Sondaı-aq, halyqqa qyzmet kórsetýdiń kez kelgen salasy boıynsha ózgelerge kórseter úlgisi mol Japonııadan, Ko­reıa­dan, Italııadan kelgen mamandar qazaqstandyq jedel járdem qyz­met­kerleriniń eńbegine aıryqsha baǵa berdi. – Búgingi jarystyń maqsaty – densaýlyq saqtaý salasynyń memlekettik qurylymy, onyń ishinde jedel járdem qyzmetiniń kez kelgen tótenshe jaǵdaılarǵa daıyndyǵy, eger tosyn oqıǵalar bola qalsa, der kezinde joǵary sapaly medısınalyq kómek jasaı alatynymyzdy kórsetý, – dedi Almaty qalalyq Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Ýálıhan Ahmetov. Mundaı basqosýlar, básekelestik jarys­tary jedel járdem qyzmetin uıym­dastyrýdaǵy kemshin tustardy anyqtaýǵa múmkindik beredi. О́ıt­keni, naǵyz kásibı jarystarda mamandarymyz shyńdalady, qa­telikterdi boldyrmaýǵa tyrysady. Sońǵy jyldary jedel járdem stansasynda brıgadalarynyń jumy­syn jaqsartýda eleýli ózge­rister engizildi. Máselen, 2011 jyly jedel járdem brıgadasynyń shaqyrtýlarǵa jetýi 17 mınýt bolsa, qazir 12 mınýt, al respýblıka boıynsha kórsetkish 15 mınýt. Jalpy Almaty qalasy ákimdigi tarapynan densaýlyq saqtaý salasyna jetkilikti kóńil bólinip otyrady. Máselen, bıyl mamandardyń bilimin jetildirýge 200 mln. teńge bólinse, Almaty aýmaǵyna qosylǵan jańa aımaqtardy eskere otyryp, Máslıhattyń sheshimimen aldaǵy ýaqytta 40 jedel járdem kóligi berilmek. Demek, Ýnıversıadanyń aldynda jáne basqa buqaralyq, sporttyq sharalarda qalanyń jedel járdemshileri halyqaralyq standartqa saı medısınalyq qyzmet kórsetetin bolady, – dedi qalanyń bas dárigeri. Búgingi tańda Almaty turǵyn­daryna «103» kómeginde 167 brıgada qyzmet kórsetedi. Stansalardyń barlyǵy qazirgi zamanǵy qural-jabdyqtarmen tolyq qamtamasyz etilgen. Jedel járdem stansalarynda búgingi tańda 2400-den astam dáriger men orta býyndy medısına mamandary qyzmet atqarady. Jedel járdem qyzmetkerleri qazirgi kezde otandyq óndirisimizde shyǵarylǵan «Kómek-03» júıesin qoldanýda. – Qazaqstanda jedel járdem qyzmeti joǵary deńgeıde eke­nine kámil senemin, – dedi Lıtva­­nyń Kaýnas qalasyndaǵy Jedel me­dısınalyq kómek stansa­sy­nyń dırektory, professor N.Mıkelıonıs. О́ıtkeni, bizde ótken halyqaralyq jarystarda tórt jyl qatarynan qazaqstandyq komanda júldeli oryndarǵa ıe boldy. Iаǵnı, materıaldyq jaǵynan bolmasa, kásibı deńgeılerińiz jo­ǵary. Al ortaq kemshilik bar. Máselen, turǵyndar jedel jár­dem qyzmetine jatpaıtyn sha­qyrtýlar jasaıdy, kásibı mamandar jetispeıdi. Máselen, bizde shekara ashyq. Bizdiń dıplomdar Norvegııa, Shvesııa, Danııa elderine jaraı beredi. Olardaǵy jalaqy mólsheri Lıtvadan áldeqaıda joǵary bolǵandyqtan maman tap­shylyǵy turaqty oryn alýda. Sizderdegi jedel járdem qyz­metiniń artyqshylyǵy – arnaıy pedıatrııalyq, psıhatrııalyq maman­danǵan brıgadalar bar. Bizde joq. Lıtvada jedel járdem qyz­metinde kóbinese feldsherler jumys isteıdi, al dárigerler óte az. Sondaı-aq, qarjylandyrý sizderde bıýdjet esebinen bolsa, Lıtvada 1998 jyldan búkil densaýlyq saqtaý medısınalyq saqtandyrý júıesimen jumys isteıdi. Al ja­rysqa kelsek, óte joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵan, Eýropalyq jarystardan bir kem emes, – dedi lıtvalyq qonaǵymyz. Elimizdegi tuńǵysh ótken jıyn men baıqaýǵa qoldaý kórsetken Almaty qalasy ákimdigi men qala­lyq Densaýlyq saqtaý basqar­masynyń basshylyǵyna alǵysyn bildirgen osy is-sharanyń negi­zgi uıymdastyrýshysy Alma­ty qalalyq jedel járdem stan­sasynyń dırektory Birjan Ospanov tórt jyl boıy Lıtvada ótken halyqaralyq baıqaýlarǵa qatysyp, kórip, bilip júrgennen keıin nege bizde uıymdastyrmasqa degen oı bolǵanyn, iri megapolıs tótenshe jaǵdaılar kóp bolatyn aımaqtyń birinen sanalatyndyqtan mundaı halyqaralyq basqosýdyń mamandardyń jedel kómek kórsetý barysynda sapaly qyzmeti, kásibıligi, eń bastysy, qandaı nátıje kórsete alatynyn ózderi úshin bilýge múmkindik beretinin, sony bilsek, ári qaraı qandaı jumys júrgizýdi, qandaı bilim alýdy, taǵy bir óte mańyzdy másele tek dárigerlerdiń emes, medbıke, ásirese, feldsherlerdiń deńgeıin baǵalaıtynyn tilge tıek etti. Sonymen, qazaqstandyq jáne sheteldik áriptester qazy­lyq etken baıqaýda respýblıka boıynsha qatysqan toǵyz koman­danyń arasynan ózderiniń shapshańdyǵymen, jedeldigimen, kásibıligimen áriptesterin tánti etken Astana qalasynyń jedel járdem qyzmetkerleri birinshi oryndy ıelense, sanıtarlyq avıa­sııa qyzmetkerleri – ekinshi, al Almatynyń jedel járdemshiler komandasy úshinshi oryndy ıelendi. Gúlzeınep SÁDIRQYZY,  «Egemen Qazaqstan» ALMATY