Rels ózimizde óndiriledi

Aqtóbe rels arqa­lyq­tary zaýyty – ındýstrııa­lan­dyrýdyń alǵashqy besjyldyǵy aıasynda júzege asyrylǵan elimiz bo­ıynsha biregeı joba. Shoıyn joldar úshin qajetti rels­ter shyǵaratyn mundaı zaýyt TMD aýmaǵynda Reseı Federasııasynda ǵana bar. «Aqtóbe rels arqalyqtary zaýy­ty» JShS bas dırektory Andreı Kýzmın jas ta bolsa óndiriske qoıan-qoltyq aralasyp, shyńdalǵan bilikti basshy. Q.Jubanov atyndaǵy óńirlik memlekettik ýnıversıtettiń túlegi, keıin Almaty ekonomı­ka jáne statıstıka akade­mııasyn támamdaǵan. Eńbek jolyn «Aqtóbe jylý elektr ortalyǵy» AQ jón­deý jó­nin­degi ınjeneri­nen bas­taǵan ol osy kásiporyn­nyń bas ınje­neriniń orynbasarlyǵyna deıin kóterildi. 2008 jyldan «Alinaholding», «SBSSteel» «Bazalt» JShS-terinde bas­shylyq qyzmetter atqardy, «Sı­lıkat-A» JShS-inde dırek­tor boldy. 2013 jyldan beri osy biregeı kásiporyndy bas­qarady. 2013 jyly ekolo­gııaǵa qosqan úlesi úshin iri kásip­kerlik salasyndaǵy «Paryz-2013» syılyǵyn ıe­lendi. 2014 jyly «Jyldyń úz­dik ındýstrııalyq jobasy» nomınasııasy bo­ıynsha Elbasy N.Nazarbaevtyń qolynan «Altyn sapa» syı­lyǵyn aldy. Biz osyndaı ómir­baıandyq ta­nys­­tyq­tan keıin áńgime arnasyn ón­di­ristik máse­lelerge burdyq. – Zaýyt qazir daıyn ónim shyǵarý kezeńine ótti. Zaýyt­tan shyǵarylǵan relster «Qa­zaqstan temir joly» kom­pa­nııasynyń ınvestısııalyq jobalary men magıstraldy temirjoldaryn kúrdeli jóndeý jumystaryna paıdalanylýda. Zaýyt 3 jylǵa jeter-jetpes ýa­qytta turǵyzyldyRelsti pro­kattaý (qalyptaý) tehnologııa­syn ıgerdik. Qazir zaýyt «Qa­zaqstan temir joly» kompa­nııa­synyń qajettilikterin óteýde. Sonymen qatar, biz rels­terimizdi eksportqa shyǵa­rýǵa da daıyndalýdamyz. Taıaý ýa­qytta relsterimiz shetelge de jiberiletin bolady. Búgingi kúni ónimimiz úshin ST-KZ sertıfıkatyn aldyq. Bul sertıfıkat relsterimizdiń ulttyq standarttarǵa sáıkes keletinin rastaıdy. Qazaqstannyń sertıfıkaty Kedendik odaq aýmaǵy boıynsha da júredi. Desek te, biz endi Reseıdiń GOST R standartyna sáıkes ekendigimizdi dáleldeıtin qujatty alý úshin sertıfıkattaýdan ótip jatyrmyz. Zerthana synaqtarynan oń nátıje shyqsa, Reseıdiń sertıfıkatyna da qol jetkizemiz. Bul bizge óz ónimderimizdi saýdaǵa shyǵarý naryǵyn keńeıtýimizge múmkindik beredi. Sonymen qatar, Batystaǵy jáne Shyǵystaǵy serik­testerimizdiń bizdiń relsterdiń sapasyna degen senimin nyǵaıta túsedi.  – Bul jobaǵa kimder qarjy saldy? Zaýyttyń quryltaıshylary kimder? – Zaýyttyń quryltaıshylary: «Qa­zaqstan temir joly» kompanııasynyń enshiles kásiporny «Remlokomotıv» AQ men jeke ınvestor – «Transportnye tehnologıı» JShS. Bizdiń joba – memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda júzege asyryldy. Biz memlekettiń 30 paıyz úlesi bar kvazımemlekettik kásiporynbyz. Al jobanyń júzege asyrylýyna salynǵan qarjy týraly aıtar bolsaq, zaýyt qu­ny­nyń 30 paıyzyn quryltaıshylar jarǵylyq kapıtalǵa ózderi saldy, qalǵan 70 paıyzy – «Qazaqstannyń damý banki», «Sberbank» syndy qarjy ınstıtýttarynan nesıege alyndy  – Bul jobany qolǵa alǵan kezde «básekelestikke tótep bere alamyz ba» degen qorqynysh bolǵan joq pa? О́ıt­keni, Reseı Federasııasynyń ózinde rels shyǵaratyn iri kombınattardyń bar ekeni belgili. – Árıne, aldyn ala barlyǵyn oı­lastyrdyq. Sondyqtan, biz zaýyttyń qurylysyn josparlaǵanda, oǵan relsti daıyndaıtyn eń jańa, eń zamanaýı tehnologııalardy qarastyrdyq. Men qazir «bizdiń relsterimiz naryqtaǵy eń jaqsy relster» dep esh kúmánsiz aıta alamyn. Iаǵnı ónimniń profıli jáne beriktigi jónindegi sıpattary boıynsha talap etilgen ólshemderdiń barlyǵyn saqtap otyrmyz. Tehnologııamyz da ózin ózi aqtaýda. Zaýytymyzda jáne QAZ SJT zert­hanalarynda jasalǵan synaqtar rels­terimizdiń sapaly ekendigin rastap otyr. – Al osyǵan uqsas zaýyttar basqa qaı elderde bar? – TMD aýmaǵynda Reseıde ǵana bar: Eýrazııa kompanııalar tobynyń zaýyty, Chelıabi qalasyndaǵy Mechel kombınatynyń zaýyty. Bul eki zaýyt Reseıdiń rels naryǵyn tolyǵymen qamtyp otyr. Olardyń relsteriniń uzyndyǵy 100 metrge deıin. Men olardyń sapasyna eshqandaı min taǵa almaımyn. Al bizdiń rels­terimizdiń uzyndyǵy 120 metrge deıin jetedi. Biz aldymen «Qazaqstan temir joly» kompanııasymen uzaq merzimdi kelisimshart jasastyq. Sondyqtan Qazaqstannyń naryǵyna relsti biz jetkizip beremiz. Zaýyttyń jobalyq qýattylyǵyn ıgerý úshin jumys jasap jatyrmyz. Meniń oıymsha, 2018 jyldyń sońyna taman oǵan qol jetkizemiz. Bıyl, mysaly, biz rels óndirý boıynsha jobalyq qýattylyqtyń shamamen 65 paıyzyn ıgerýdi josparlap otyrmyz. Kún saıyn ónim óndirý mólsherin arttyryp kelemiz. Sońǵy aıda shamamen 5 myń tonna rels shyǵaryp, jónelttik. Bizdiń relsterimiz «Qazaqstan temir jolynyń» «Almaty-Shý» aralyǵyndaǵy ekinshi jeli jobasyna, taǵy bir ınvestısııalyq joba – «Quryq» portynyń qurylysyna paıdalanyla bastady. Budan ózge, relsterimiz «Qazaqstan temir jolynyń» basqa da magıstraldyq joldarynyń kúrdeli jóndeý jumystaryna paıdalanýǵa jiberilýde. – Qazir ınnovasııa týraly kóp aıtylady. Sol ınnovasııa turǵysynan za­­ýyt­tyń ónimderi nesimen erek­shelenedi? – Bizdiń ónimniń biregeıligi – ony jaqsy prokattaǵanymyzda (qalyptaý) ǵana emes. Árıne, geometrııalyq ól­shem­deri boıynsha prokattaýdyń sapasy onsyz da joǵary. Eń basty ereksheligimiz – dıfferensııalyq termonyǵaıtý arqyly relstiń beriktigin kúsheıtý jelisi. Bul – Primetals Technologies Italy S.r.l. tehnologııasyndaǵy eń sońǵy jańalyqtarynyń biri. Termonyǵaıtýdan keıin relske qajet mehanıkalyq sıpattardy qamtamasyz ete alamyz. – Zaýytta iske qosý jáne jóndeý jumystary óte uzaqqa sozyldy. Osy­nyń sebebin aıtyp ótseńiz. – «Ystyq» iske qosý jáne jóndeý jumystary dep aıtylatyn, ıaǵnı shıki­zatty alǵash ret ystyq peshten balqytyp ótkizý jumystary 2015 jyldyń 1 qyrkúıeginde bastaldy. Odan keıin 4 aıdyń ishinde shıkizatty prokattaý jumystaryn retke keltirdik. Relstiń geometrııalyq ól­shemderin qamtamasyz etý de óte kúrdeli úderis. Relstiń tıisti standarttarǵa sáıkes keletin pishinine 4 aıda qol jetkizdik. Sosyn termonyǵaıtýdy ıgerdik. Naýryz aıynda bul úderisti tolyǵymen aıaqtadyq. Relstiń alǵashqy synaqtyq partııasyn shyǵaryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń sertıfıkattaýynan óttik. Odan basqa da qurylysqa baılanysty olqylyqtardy joıyp, 6 maýsymda zaýyt tolyǵymen paıdalanýǵa berildi. Qondyrǵylardyń avtomattandyrylý koeffısıenti – shamamen 98 paıyz. Shartty túrde aıtar bolsaq, bir knopkaǵa basasyń, júıeniń bir jaǵynan shıkizat kiredi de, kelesi jaǵynan daıyn ónim shyǵady. Árıne, jumys úderisine adam kez kelgen sátte aralasa alady. Biraq biz aqaýlardy kóp boldyrmaý jáne kútpegen jaǵdaılardyń aldyn alý úshin avtomattandyrý koeffısıentiniń joǵary bolǵanyn qaladyq. Qazir bul júıe ju­mys jasap tur. – Zaýyt shıkizatty Reseıden satyp alady. О́tken jyly ınvestısııa­lyq forým kezinde Aqtóbede bolat balqy­tatyn zaýyttyń salynýy týraly áńgime qozǵaldy. Bul joba qashan júzege asyrylýy múmkin? – Álbette, men ondaı zaýyttyń Aqtóbede boı kótergenin qalaımyn. Bul zaýytty turǵyzǵan komanda da ondaı qosymsha zaýytty salýǵa daıyn. Degenmen, aldymen quryltaıshylarymyz men Úkimet deńgeıinde tıisti sheshim qabyldanýy tıis. Qazir jobalaý jáne qurylys jumystary áli bastalǵan joq. Tek joba aldy jumystary qaralýda. – Búgingi sharttar sizge bolashaqqa optımızmmen qaraýǵa múmkindik beredi dep aıta alamyz ba? – Búgin tek Qazaqstanda ǵana emes, onyń aınalasynda da, ıaǵnı basqa kórshiles memleketterde de ekonomıkalyq jaǵdaı kúrdeli. Zaýytymyz jańa, ónimimizge suranys joǵary. Búgingi kúni zaýytta 700-ge jýyq adam eńbek etedi. Jumysshylardyń 99 paıyzy jergilikti adamdar. Negizinen jastardy alýǵa tyrysamyz. Olardy biliktilikterin arttyrý maqsatynda arnaıy kýrstarǵa jiberemiz. Bir sózben aıtqanda, ilgeri kúnnen úmitimiz úlken. Áńgimeleskender Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan», Qýat AQMYRZAULY, jýrnalıst Aqtóbe oblysy