Bul – eldiń de, Elbasynyń da bedeli

Tarıh ǵylymdarynyń doktory Aqqalı AHMETPEN áńgime –Aqqalı Qabıjanuly, Qazaq­stannyń BUU-nyń Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes músheligine saılanýyn nemen baılanystyrasyz? – Aldymen eskeretin basty bir jaıt bar. Ol – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ajdaha apanyna aınalyp, adamzatqa da, qorshaǵan ortaǵa da ajal oǵyn sepken Semeıdegi ıadrolyq synaq alańyn jaýyp, tórtkúl dúnıeni jumsa judyryǵynda, ashsa alaqanynda ustaıtyndaı ıadrolyq qarýdan bas tartýy. Shyndyǵynda, bul bir memlekettiń ǵana emes, barsha adamzattyń qaýipsizdigin oılaǵan, sóıtip, beıbit ómirdiń qadirin jahan jurtyna uǵyndyra bilgen kemeńger tulǵanyń ǵana qolynan keletin úlgi-ónegesi mol parasatty qadam. Eger, Nursultan Nazarbaevtyń álemdegi eń iri derjavaly elderdi ıadrolyq qarýmen qorqytqysy kelse, sóıtip, sol arqyly óziniń abyroıyn asyramyn degen maqsatty kózdeýine bolar edi. Alaıda, qazaq eliniń mańdaıyna bitken, derbestigin endi ǵana alǵan jas memleketti álemdegi áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan órkendegen, básekege qabiletti 30 eldiń biregeıi deńgeıine jetkizýdi kózdegen Elbasy óziniń qamyn kúıtteıtin pendeshilikten bıik turǵanyn kórsetti. Osylaısha, álemdi qyrǵı-qabaq soǵysqa bastar ıadrolyq qarýdan bas tartýǵa udaıy úndep keledi. Mine, osy turǵydan aıt­­qanda, osynaý erekshe oqı­ǵany BUU-ǵa múshe elder basshylary Qazaqstannyń, onyń kóshbasshysy Nur­sultan Ábishulynyń adam­zatqa beıbit ómir tileıtin bastamasyn qoldaýy dep túsiný qajet. Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine múshelikke saılanýynyń astarynda beıbitshilikti nyǵaıtýǵa, soǵystyń aldyn alý saıasatyna qosqan úlesin joǵary baǵalaǵandyq jatyr. – Qazaqstannyń múshelikke saılanýyn jaqtap 138 eldiń daýys berýine Elbasynyń «Álem. HHI ǵa­syr» manıfesiniń qanshalyqty áseri tıdi? – Álemde jekelegen elderdiń basshylary bolmasa, bári birdeı soǵystyń bolǵanyn qalamaıtyn shyǵar. Ras, áli de ıadrolyq qarýdan bas tartpaı, túrli synaqtardy jasaýdy kózdeıtinderi de tabylatyn bolar. Degenmen, adamzatqa úreı týdyryp, tynyshyn alǵysy keletinder Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. HHI ǵasyr» manı­fesin jarııa etkennen keıin myqtap oılanady deýge bolady. О́ıtkeni, manı­festiń basty maqsaty – álemniń tynyshtyǵy. «Álemge tynyshtyq kerek!» dep jar saldy Elbasy. Lań­kes­tik áreketter men bıo­logııa­lyq, hımııalyq, ıadro­lyq qarýlardyń barsha adam­zat­qa tóndirer qaterin de, qaýpin de sanamalap berdi. Elbasy manıfesi beıbitshilikti súıetin adamzatty beıjaı qaldyrmady. Álemniń kóptegen saıasatkerleri qol­dady. Lańkestik áreketterdiń, ıadro­lyq qarýdyń zardabyn kórgender beıbit ómirdiń qadirin biledi. Qazirgi ýaqytta kóptegen elderdiń beıbit tur­ǵyndary lańkestik shabýyldardan bosqyn atandy. Al bosqyndardyń deni Eýropa elderine aǵylyp kelýde. Álemde tynyshtyq ornamaı, bos­qyn­dardyń zańsyz mıgrasııasy eshqashan toqtamaıdy. Muny BUU-ǵa múshe elderdiń bári de túsinip boldy. Onyń ústine Eýropa elderi bolsyn, ne ózge qurlyqtyń memleketteri bolsyn, bári de bosqyndardy qabyldaýǵa daıyn emes. Buǵan birneshe sebepti alǵa tartýǵa bolady. Eń bastysy, bosqyndar ózderi ornyqqan elderdiń ekonomıkasyna da, qalypty ómirine de eleýli ózgeris engizedi. Bosqyndar mıgrasııasyn toqtatý­dyń birden bir joly – álemniń tynysh­tyǵyn qalpyna keltirý. Muny «Álem. HHI ǵasyr» manıfesimen tanysqan álem elderiniń basshylary men saıa­satkerleri túsine bastady. Sol sebepten, Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine múshe bolýyna «Álem. HHI ǵasyr» manıfesiniń oń áseri tıip otyr deı alamyz. – Qazaqstannyń BUU-nyń Qaýip­sizdik Keńesine múshe bolýy álemde ty­nysh­tyqty ornatýǵa oń áser ete me? – Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine múshe bolýy elimizdiń de, Elbasynyń abyroıyn asqaqtat­ty. Durysynda, Qazaqstannyń atalǵan uıymnyń Qaýipsizdik Keńesine múshe bolýy úshin Elbasy orasan zor eńbek sińirdi. Bul oqıǵany Elbasynyń álemdegi abyroıy-bedelimen, mereıimen baılanystyrý kerek. BUU sekildi álemdegi iri uıym músheleri Qazaqstannyń beıbitshilikti nyǵaıtýdaǵy ustanǵan baǵytyn qoldady. Endi aldaǵy eki jylda Qazaqstan tarapynan BUU-ǵa múshe elderdi «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi­niń basym baǵyttaryn iske asyrýǵa jumyl­dyratyndaı mol múmkindik týyp tur. О́ıtkeni, dál qazir álem elderi tynyshtyqqa shólirkep otyr. Sol sebepten, beıbitshilikti qalaıtyn el­der­diń barlyǵy da Qazaqstan tarapynan bolatyn barlyq is-qımyldy qoldaıdy dep oılaımyn. О́ıtkeni, Qazaqstannyń ustanǵan baǵyty – beı­bitshilikti nyǵaıtý. Arazdasqandy tatýlastyrýdy, janjaldasqandy dos­tastyrýdy kózdeıdi. Sondyqtan, Qazaqstan jahandyq problemalardy sheshýdiń ońtaıly joldaryn izdestiredi. BUU-nyń Qaýipsizdik Keńesine manıfestegi usynystardy usyna alady. Qazaqstannyń basty muraty – álemde tynyshtyqty ornatý. Demek, belgili bir deńgeıde álem­niń tynyshtyǵyn saqtaýǵa, keı elder­diń arasyndaǵy qyrǵı-qabaq kóz­qarastardyń, daý-janjaldardyń oń sheshilýine bitimgershilik mıssııasyn atqarady dep senimmen aıtýǵa bolady. Áńgimelesken Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan» ATYRAÝ