Qasıetti qazaq dalasynyń kindigi sanalatyn Astananyń tap qasyndaǵy uly Alash tas jolynyń boıynda ornalasqan osy aýyl – kóńilge jylylyq sezimin uıalatqan tamasha bir qutty qonys. Alaıda, kóńilge qaıaý túsiretin keıbir jaǵdaılarǵa baılanysty qolǵa qalam alǵan jaıymyz bar.
Táýelsiz el bolǵanymyzǵa 25 jyl tolyp, el júreginiń irgesine qonys tepsek te áli kúnge deıin aýylymyzdyń «Sofıevka» degen kirme, ári eshbir maǵynasyz atynyń qazaqshaǵa ózgermeýi qatty alańdatady. Kezinde osy óńirde keńshar turǵyndaryna araq satqan Sofııa degen kempir bolǵan eken. Keıin búkil aýyl sol pendeniń atymen atalyp, kúni búginge deıin ishimdik satqan qaıdaǵy bireýdiń arýaǵyn jańǵyrtyp turýy – estir qulaq pen kórer kózge tym uıat. Bizden basqa, Astana shetindegi Qabanbaı, Qajymuqan, Bozaıǵyr, Talapker, Jibek Joly atty aýyldar burynǵy sovettik uranshyl da jaıdaq ataýlaryn syryp tastap, ózderiniń qazaqsha ádemi attaryn baıaǵyda-aq alyp alǵan. Tek Sofıevka dep sorlap turǵan osy bizdiń aýyl ǵana.
Aýyl atyn qazaqshaǵa ózgertý máselesin biraz kúnniń aldynda aýyldasymyz, fılologııa ǵylymdarynyń magıstranty, aıtysker aqyn Azamat Máljanbaıuly bastaǵan belsendi top kótergen bolatyn. Áleýmettik jeli arqyly taralǵan osy usynys kópshiliktiń qoldaýyna ıe bolyp, aýyl turǵyndary arasynda qyzý talqylanyp, mine, búgin bizdiń de qulaǵymyzǵa jetti. Biz, aýyl aqsaqaldary, bul iske beıjaı qaraı almadyq, aýyldaǵy bedeldi el aǵalary men belsendi top músheleri jáne basqa da ilkimdi azamattar men jastardyń basyn qosyp, bul máseleni keń kólemde talqyladyq. Jınalys barysynda aýylǵa maǵynaly da ádemi ataý qoıatyn ýaqyt jetkendigin jurttyń bári tilge tıek etti. Biz bul usynysty qoldaı otyryp, halyqtyń usynǵan Qoıaıyrǵan, Kenenbaı, Sarybulaq, Orda, Bereke, Táýelsizdik, Alash, Qaırat, Bolashaq, t.b. ataýlardy birge saralap aqyldastyq. Olardyń ishinen Alash jáne Bereke dep ataıyq degen eki usynys iriktelip alynyp, jurt talqysyna kóbirek tústi. Eń sońynda bárimiz biraýyzdan kelisip, zamanaýı ári maǵynaly, rýhty at bolsyn degen sheshimge keldik. Alla qalasa, aýylymyzdyń atyn Alash aýyly dep ózgerteıik dep sheshtik. Budan basqa at endi talqylanbaıdy.
Al endi «Alash» degen atqa toqtaýymyzdyń sebepterine keleıik. Birinshiden, bul óńirdi Alla taǵala álmısaqtan kıeli Alash eliniń bir bólshegi etip jaratqan. Ekinshiden, Alash tas jolynyń boıyna, alty alashtyń qara shańyraǵy sanalatyn Astananyń irgesinde ornalasqan aýyl. Úshinshiden, «Uranym – Alash, keregem – aǵash...» deıtin dana halyqtyń urpaǵymyz. Onyń ústine, jan-jaqtan kóship kelip, alty alashtyń urpaqtary bas qosqan aýyl. Jáne aýyldyń bulaı atalýy Qazaq eliniń tarıhyna ólsheýsiz úles qosqan Alash arystaryna degen qurmetti bildirip turar edi.
Aýyl atynan bolashaq jas urpaq ótkenin tanyp, ult tarıhy men keleshegin baǵdarlaıdy, baǵamdaıdy. Jastardyń týǵan jer men týǵan elge degen patrıottyq sezimi oıanady. (Qaıda týdyń? Qaıdan kelesiń? Alashta týdym. Alashtan kelem – dese qandaı keremet! Qulaqqa da jaǵymdy ári rýhty estiledi).
Aýyl ataýy úshin naǵyz kúres endi bastaldy. Tıisti oryndardan, elim degen esti azamattardan, máslıhat pen ákimdikten túsinistik, kópshilikten qoldaý kútemiz. Osy aq tilegimiz oryndalsa aq túıeniń qarny jarylyp, Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna tolymdy tartýymyz bolar edi-aý dep úmittenemiz.
Tileýles JARBOLOV,
aýyldyń Aqsaqaldar alqasynyń tóraǵasy,
Qazaq KSR oqý-aǵartý isiniń úzdigi, 45 jyl ótili bar qart ustaz
Aqmola oblysy,
Selınograd aýdany