El ekonomıkasynda ilgerileý bar

Keshe ótken Úkimettiń selektorlyq rejimdegi otyrysy 1 mınýt únsizdikpen bastaldy. Osylaısha, Úkimet músheleri Almatyda 18 shilde kúni bolǵan qaıǵyly oqıǵa qurbandaryn eske aldy. Úkimet basshysy qaza tapqandardyń otbasy men jaqyndaryna el Úkimetiniń atynan kóńil aıtty. Sonymen qatar, Úkimet otyrysynda bıylǵy jyldyń alǵashqy jartysyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishter, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha qolǵa alynǵan ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń júzege asyrylý barysy talqylandy. Qaýipsizdik qatań qadaǵalanýy qajet Otyrys barysynda Premer-Mınıstr Kárim Másimov Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymovqa, Almaty qalasynyń ákimi Baýyr­jan Baıbekke, Densaýlyq saq­taý jáne áleýmettik damý mı­nıstri Tamara Dúısenovaǵa beı­bit ha­lyq­tyń qaýipsizdigin kú­sheıtý, qaıǵyly oqıǵa kezinde zar­dap shekken adamdardyń ómiri men densaýlyqtaryn saqtaý máse­lelerine qatysty birqatar naqty tap­syrmalar berdi. «Bizdiń polıseılerimiz ben arnaıy qyzmettiń kásibıligin erekshe atap ótkim keledi. Lańkestik áreket­terge erlikpen, saýatty toıtarys berildi. Qazir jaǵdaı baqylaýda, azamattarymyzdyń ómirine esh­qan­daı qaýip tónip turmaǵanyn taǵy da atap ótkim keledi», degen Premer-Mınıstr tıisti tulǵalarǵa sáıkesinshe tapsyrmalar júktedi. Olarǵa toqtalar bolsaq, birinshiden, Ishki ister mınıstrine azamattarymyzdyń qaýipsizdigi men qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etý úshin qosymsha sharalar qabyldaýdy, sondaı-aq, eldiń barlyq óńirlerinde qoǵamdyq jáne memlekettik qaýipsizdikti qamtamasyz etýdi mindettedi. Ekinshiden, Ishki ister mınıstri men Almaty qalasynyń ákimine qaza tapqandardyń otbasyna kómektesýdi tapsyrdy. Úshinshiden, Almaty ákimdigi men Densaýlyq saqtaý jáne áleý­mettik damý mınıstrine  zardap shek­ken­der men jaralanǵandarǵa tıisti medısınalyq jáne basqa da kó­mek­ter jasalýy kerektigin eskertti. Tórtinshiden, Almaty ákim­digine tıisti ókiletti organdar­men birlesip, qalada ózekti áleý­mettik máselelerdi sheshý jóninde qosymsha naqty sharalar keshenin ázirleý júkteldi. Bul oraıda, jumyspen qamtý, jastar isi, din máselesi, shaǵyn jáne orta bıznes, kóshi-qon saıasaty syndy  jaıttarǵa basa kóńil bólinýge tıis. «Qazir barshamyz birligimiz­di bekemdep, lańkestikke qarsy turý úshin jáne táýelsizdigimizdiń jemisin baıandy etý úshin Elbasynyń aınalasyna toptasýymyz kerek. Biz – beıbitshilikti qalaıtyn elmiz. Mundaı terrorlyq áreketter bizge jat, oǵan jol bermeýimiz kerek. Sondyqtan da Elbasymyzben birge bereke-birligimizdi saqtaıyq», dedi Úkimet basshysy. Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek atap ótken­deı, qazir qalada jaǵdaı qalyp­qa túsken. Elbasynyń tór­aǵa­lyǵymen ótken Qaýipsizdik keńesi­niń otyrysynan keıin terror­lyq qaýiptiliktiń «qyzyl deń­geıi» alynyp tastalǵan. «SMS habar­lan­dyrýlar jáne basqa da qural­dar arqyly halyqty terror­lyq qaýiptiliktiń «sary deńgeıi» týraly qulaqtandyrdyq. Barlyq dúkender, qoǵamdyq oryndar shtattyq rejimde jumys istep tur. Kúzet kúsheıtildi. Jaǵdaı qalypqa tústi», dedi Almaty ákimi Baýyrjan Baıbek. Ishki ister mınıstri Qalmuhan­bet Qasymov zańnamalarǵa ekst­remıstik jáne lańkestik maqsatta shetelge attanǵan azamattardy Qazaq­stan azamattyǵynan aıyrý­dy jáne olardyń elge qaıta oralýyna jol bermeýdi qaras­ty­ra­­tyn ózgerister engizý qaras­ty­ry­lyp jatqanyn jetkizdi. Sony­men qatar, jyl sońyna deıin Par­lamentke   daktıloskopııalyq jáne genomdyq tirkeýge qatysty jańa zań jobasy usynylýy múmkin. Jarty jyldaǵy jetistikter qandaı? Jıyn barysynda Úkimet bas­shy­syna bıylǵy jyldyń alǵashqy jartysyndaǵy áleýmettik-ekono­mıkalyq damý qorytyndysy týraly baıandaldy. Ulttyq ekono­mıka mınıstri Qýandyq Bıshimbaev atap ótkendeı, Úkimet pen Ulttyq banktiń der ýaqytynda qabyldaǵan daǵdarysqa qarsy sharalarynyń arqasynda el ekonomıkasy al­ǵash­qy jartyjyldyqta oń nátıje­lerge qol jetkizip otyr. Máse­len, q­u­rylys qarqyny – 6,6 %-ǵa, kólik qyzmetteri – 4,3 %-ǵa, aýyl sharýashylyǵy ónim­derin óndirý kólemi 2,7 %-ǵa ul­ǵaıyp, sonyń nátıjesinde IJО́ 0,1 paıyzdy quraǵan. Mı­nıstr­diń aıtýynsha, mundaı ósim­derge «Nurly Jol» jáne ındýs­trııa­­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­­lamalaryn júzege asyrýdyń arqa­synda qol jetkizilip otyr. «Elimizde sońǵy alty aı ishinde ortasha aılyq eńbekaqy kólemi 9,9% -ǵa artyp, 133,5 myń teńgeni qurady», – dedi Q.Bıshimbaev. Onyń aıtýynsha, aımaqtardaǵy ekonomıkalyq ósim boıynsha kósh basynda Aqmola oblysy tur. Odan keıingi oryndarǵa Ońtústik Qazaqstan, Shyǵys Qazaqstan oblystary jaıǵasqan. Taǵy bir aıta keterligi, bıylǵy jyly elimizde respýblıkalyq mańyzy bar birqatar nysandardyń qury­lysy aıaqtaldy. Tolyǵyraq toq­talar bolsaq, Qaraǵandy obly­synda «Jezqazǵan-Beıneý» jáne «Arqalyq-Shubarkól» temir­jol jelileri márege jetti. Qyzyl­­orda oblysynda «Beıneý-Bozoı-Shymkent» gaz qubyry saly­nyp, «Jezqazǵan-Sekseýil» temi­rjol jelisi iske qosyldy. Alma­ty oblysynda «Almaty-О́ske­men» jáne «Almaty-Qorǵas» avto­joldary jóndeldi. Eksportqa baǵyttalǵan 8 sektor Memleket basshysynyń tap­syr­masy boıynsha ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵdar­lamasynyń júzege asyrylý bary­sy týraly Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandady. Elbasy alǵa qoıǵan mindette­meler­di oryndaý maqsatynda In­ves­tısııalar jáne damý mınıstr­ligi buǵan deıin eksportqa baǵyttal­ǵan 8 sektordy anyqtap alǵany týra­ly aıtylǵan bolatyn. Olar – qara jáne tústi metallýrgııa, mu­naı óńdeý, munaı-hımııa jáne agro­hımııa, avtokólik qurastyrý jáne elektrotehnıkalyq mashına qurastyrý, sondaı-aq, azyq-túlik ónimderi. Baıandamada aıtylǵandaı, 2019 jylǵa qaraı elimizdiń óńdeýshi saladaǵy eksport kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 19 %-ǵa artady dep josparlanǵan. Maqsat – eksportty arttyra otyryp, eń­bek ónimdiligin 22 %-ǵa ulǵaıtyp, negizgi kapıtalǵa salynatyn ın­ves­­tısııany 2015-2019 jyldar aralyǵynda 4,5 trıllıon teńgege jetkizý. Jeńis Qasymbek qazirgi tańda halyqty ónimdi eńbekpen qam­tamasyz etý boıynsha tıisti shara­lar qabyldanǵanyn jetkizdi. Osy­laısha, myqty óńdeýshi sektor­dyń aınalasyna ónimdi qyzmet túrleri toptastyrylady, al taýar eksportyn arttyrý ekonomıkany odan ári ornyqtyryp, shıkizatqa degen táýeldilikten arylýǵa múm­kindik beredi. Tórt túlik kóbeıip keledi Premer-Mınıstrdiń oryn­basary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov agroónerkásip keshenine qatysty alty aıdyń ishinde atqarylǵan ju­mys­tar men qol jetkizilgen jetis­­tikter týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, agrarlyq sektor­da tu­raqty damý yrǵaǵy saqtalyp otyr. «Birinshi jartyjyldyqta aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimi ótken jyldyń dál osy kezeńimen salystyrǵanda 2,7 %-ǵa ósti. Al qaıta óńdeý salasyndaǵy ósim 2,8 %-dy qurap otyr», dedi ol. Mınıstrdiń aıtýynsha, eli­miz­de tórt túlik maldyń úlesi jyl sanap kóbeıip keledi. Egis alqap­tarynyń kólemi de bıyl 21,6 mıllıon gektarǵa jetip, byl­tyr­ǵymen salystyrǵanda 448 myń gektarǵa ulǵaıǵan. Asqar Myr­zah­metov atap ótkendeı, azyq-tú­lik  qaýipsizdigin qamtamasyz etý­ge baǵyttalǵan sharalar tıisti nátı­je berip, sonyń arqasynda jar­ma – 72 %-ǵa, un óndirý – 20 %-ǵa, qoıyltylǵan sút pen kilegeı shy­ǵarý 59 %-ǵa artypty. Jıyn sońynda Kárim Másimov Memleket basshysynyń tapsyr­masy boıynsha qabyldanǵan bar­lyq baǵdarlamalar men sheshimder ár baǵdarlama ákimshisiniń, árbir ákimniń baqylaýynda bolýy kerek­tigin eskertti. Arnur ASQAROV, «Egemen Qazaqstan»