Sýburqaq retteýshi

Bizdiń oramnyń turǵyndary jumys oryndaryna ortalyq saıabaq arqyly ótedi. О́zge kóshelerdegi kórshilerimiz de osy jol­dy qalap turatynyn baıqaımyz. Bul túsinikti. Jańa kúndi kókoraı beldi keship ótip bastaǵan qandaı jaqsy!.. Saıabaqtyń jasaýy únemi jarqyrap turady. Ásirese, sýburqaqtarmen syr ja­rystyryp, qııal terbetkenge ne jet­sin. Bul baqta olar tórteý. Bir-birine uq­samaıdy. Ornalastyrylýy, bezendirilýi, qaınar bulaqtaı kókke atylǵan móldir sýdyń kólemi, ádemi yrǵaqtaǵy terbelisi, byldyr-byldyr bal úni ózine tartyp, eliktirip alady. Jadyrap qalasyń. Kúni boıy osy ǵajap kórinistiń ári tanbaıdy. Úlken men kishi túgel máz. Dý-dýman áste tar­qamaıdy. Bul jerge kógershinder de qumar. Sý jaryqtyq aq jaıma bolyp aspanǵa atyl­ǵanda arasynan kempirqosaq oınaıdy. Balalar úshin budan artyq alaqaı qýa­nysh joq shyǵar. Kóbisi qushaǵyn jaıyp, sol kempirqosaqtyń aıasyna enip bara jat­qandaǵy sýretti aıtsańyzshy! Jas jubaılardyń gúljazıra júzi shyraılanyp, aqsaqaldardyń jarasymdy keńesine kenelesiń. Sulýlyqqa elitip otyryp, osy kórinis­terdi jasaıtyn kimder degen oı oralady qapelimde. Erterek turyp, dene jazyp júgire qalsańyz, sýburqaqtarǵa, jan beretin balań jigitti kórer edińiz. Jan-táni aldyndaǵy amalyna aý­ǵan ony áńgimege tartý da qııanat sııaqty. Ja­­­qynda onyń sáti tústi. Ekindi kezinde mańdaıyndaǵy terin súrtip turǵan saıabyr shaqqa tap keldim. Aty-jóni Almaz Sálimov eken. Kóksheniń Qaraǵash aýylynan. Orta mektepti bitirip, oblys ortalyǵyndaǵy joǵary tehnıkalyq kolledjdiń qurylys bólimine túsipti. Qazir tórtinshi kýrsta. – Aınalaıyn, bul kásipke qalaı keldiń? – deımin jaılap qana. – Men sýburqaqty birinshi ret osynda kórdim, – dedi aqyryn. Júzi janyp baryp, kózi jaınaı qal­ǵanyna qaıranmyn. Jigerli jandarǵa qo­syp, qýandym. – Únemi osy jerge kelgim keledi de turady, – dep jalǵastyrdy sózin Almaz. – Byltyr mamyr aıynda Rýslan Tólentaev degen aǵaı sózge tartty. Biraz jaǵdaılardy surastyra kelip, «Fontanshy bolǵyń kele me? Qalasań, jazǵy kanıkýlyńda bizben birge jumys isteýińe bolady», – dedi. Birden kelistim. Arǵy jaǵyn búgip qaldy. Joramal­daýdyń da qajeti joq. Árıne, áke-sheshesi áýelde qarsy bolǵan. Jazǵy ýaqytta jal­ǵyz balasynyń janynda júrgenin qalaıdy ǵoı. Ári maldyń shóbin, qystyń otynyn qamdaıtyn shaq. «Fontanshy bolamyn degeni nesi» degendeı... Shyndyǵynda, sýburqaq retteýshi ońaı jumys emes. Almaz óziniń janyndaǵy úsh áriptesimen Kókshetaýdyń kórikti jerindegi jeti fontanǵa qyzmet kórsetedi. Qala­lyq turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmet me­kemesiniń basshysy Lashyntaı Dúısenov pen belgili maman Marat Aıjaryqovtyń qamqorlyq turǵysyndaǵy talaby da qanat bitirgendeı. Olardan kóp úırengeni kórinip-aq tur. Jeti sýburqaqtyń ekeýi Qylshaqty ózeniniń qalaǵa kireberis ańǵarynda, bireýi Qopa kóliniń Dostyq úıi aıla­ǵyndaǵy múıisinde ornalasqan. Sý ishin­degi sýburqaq. Barlyq sýburqaq túrli-tústi reńkpen atqylap, janǵa jaıly mýzy­ka áýenimen yrǵalady. Kúrdeli jumys. Ortalyq saıabaqtyń jaýapkershiligi bir tóbe. Sáýirden bastap jóndeý jumystary júrgiziledi. Nysan alabyn kúndelikti tazalaý, sý «shańsorǵyshynan» ótkizý, gıd­ro­­­oqshaýlaý, hlorlaý, súzgiler men sorǵyshtardy, shúmekterdi retteý, qııal kógindegi sý órnegin áshekeılep tizbeleý kásibı sheberlik pen shyǵarmashylyq shabyt qaınaryn qajetsinedi. Buǵan qo­symsha, Abylaı han eskertkishi ja­nyndaǵy fontannan 170 tekshe metr sý atqylasa, sý ishindegiler 40 metrlik bıik­tikke deıin shapshıtynyn aıta ketsek deımiz. Mine, osyny Almaz sııaqtylar jasaıdy. Qoshtasýdyń ústinde kádýilgi «Al­daǵy armanyń qandaı?» degendi qoıyp qalǵanbyz. «Qurylysshymyn ǵoı. Aýy­lyma fontan salyp berý oıym bar», – dedi Qaraǵashtyń ulany. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan» KО́KShETAÝ