Jyldam túrlengen qazirgi álemde damyǵan elder adamı kapıtaldyń sapasyn arttyrýǵa basa nazar aýdaryp otyr. Atap aıtqanda, búgingi tańda damyǵan elderdiń adamı kapıtalǵa quıatyn ınvestısııa kólemi zattyq kapıtaldan tórt esege kóp eken. Bul jóninde Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda «Aqparattyq-taldaý ortalyǵy» AQ-tyń prezıdenti Serik Yrsalıev aıtty.
Adamı kapıtaldyń mańyzy men ony jaqsy qalyptastyrýda bilim berýdiń róli asa joǵary ekenine nazar aýdartty. Dúnıejúzilik banktiń derekterine qaraǵanda ornyqty ekonomıkalyq ósýdiń 2/3 bóligi adamdarǵa, olardyń bilimi men qabiletine táýeldi eken. Sondyqtan bilimge neǵurlym erte salynǵan ınvestısııanyń qaıtarymy soǵurlym jaqsy bolatyn kórinedi.
Al «Aqparattyq-taldaý ortalyǵy» AQ departament dırektory Eldos Nurlanov Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna múshe elderdiń bilim standarttary jóninde áńgimeledi. Sóıtip, kóptildilik tájirıbesine keńinen toqtaldy. Onyń pikirine júginsek, aǵylshyn tilin qanshalyqty jyldam ıgersek, el ekonomıkasy da jedel jaqsara túspek. Osy jóninde birqatar mysaldar keltirgen departament dırektory, elimizde úshtildilik júıesin engizýge baılanysty mektepterde qazaq tiline bólinetin saǵat sany da kóbeıetinin alǵa tartty.
«Eýropa elderi kóp tildi bilim berýge osydan 20 jyl buryn kóshti. Árbir eýropalyq oqýshy kem degende eki shet tilin oqýǵa múmkindigi bar. Nátıjesinde búgingi tańda eýropalyqtardyń 54 paıyzy keminde bir shet tilin biledi. 25 paıyzy eki tildi, 10 paıyzy úsh tildi jetik meńgergen. Til máselesi qozǵalǵanda kópshiligimiz Japonııany eske alamyz. Japonııa da kóp tildi bilim berý úrdisinen qalys qalmaq emes. Onda da 2018 jyldan bastap balalarǵa úshinshi synypta aǵylshyn tilin oqyta bastaıdy», dedi E.Nurlanov.
Onyń sózine ılansaq, búginde Japonııa kórshi elderden aǵylshyn tili ındeksi boıynsha aıtarlyqtaı artta qalǵan. Osy kemshiliktiń ornyn toltyrý úshin Kúnshyǵys eli 2020 jyldan bastap Azııa qurlyǵynda aǵylshyn tilinen kósh bastaýdy maqsat tutypty. «Japonııada aǵylshyn tilin 14-16 jastan oqıdy degen aqparat júr. Bul eskirgen málimet. Osy jyldyń mamyr aıynda men Parıj qalasynda Japonııanyń úlken delegasııasymen kezdesip, aǵylshyn tiline qatysty olardyń qandaı jospary baryn bildim. Japonııanyń bilim mınıstriniń saıtyna kirip, balalarǵa 3-synyptan bastap aǵylshyn tilin oqytýǵa qatysty josparynyń baryna kóz jetkizdim», dedi E.Nurlanov.
Mamannyń pikirine qulaq assaq, aǵylshyn tilin meńgerý deńgeıi joǵary memleketterdiń birqatar damý kórsetkishi de kósh ilgeri eken. «Aǵylshyn tili ana tili sanalmaıtyn elderde onyń deńgeıin saralaıtyn zertteý bar. Aǵylshyn tili biliminiń ındeksine sáıkes, osy zertteýge ilingen memleketterdiń deni, olardyń basym kópshiligi skandınav elderi, aǵylshyn tilin neǵurlym jaqsy bilse, ekonomıkalyq damýy da soǵurlym joǵary. Jastardyń arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi sonshalyqty tómen, ǵylymı qyzmetterden óndiriletin taýarlardyń eksporty da solǵurlym joǵary. Bul dáleldengen fakti», dedi departament dırektory.
Alaıda, elimizde halyq sany az bolǵandyqtan, qoǵamda úshtildilik saıasaty memlekettik tildiń dárejesin tómendetedi degen qaýip te bar. «Eýropanyń kóptegen elderi bilim berý saıasatyn óziniń memlekettik múddesine saı júrgizedi. Sondyqtan úshtildilikti qanshalyqty sapaly júrgizetinimiz bizdiń ózimizge baılanysty. Jańartylǵan oqý baǵdarlamalaryna sáıkes, aǵylshyn tiline bólinetin saǵat sany artady. Sonymen qatar, qazaq tiline bólinetin saǵat sany da 300-den astam saǵatqa kóbeıedi. Sondaı-aq, aǵylshyn tilin pán retinde ǵana oqytyp qoımaı, sheteldik tájirıbege sáıkes, keıbir pánderdi aǵylshyn tiline kóshirý jospary bar. Biraq, munda eki nárseni eskerý kerek. Birinshiden, biz bul jospardy birtindep, dáıekti júzege asyrmaqshymyz. Ekinshiden, joǵary synyptarda ǵana 2019 jyly belgili bir pánderdi, sonyń ishinde fızıka, hımııa, bıologııany tańdap otyrmyz. Mektepterdiń múmkindigi bolatyn bolsa, solardyń kelisimdi sheshimimen ǵana engiziledi. Demek, biz bul is-sharany dáıekti júrgizip, memlekettik tilge esh zııanyn tıgizbeýdi kózdep otyrmyz. Saıyp kelgende, bul tikeleı oryndaýshylyq mádenıetine jáne tilge degen janashyrlyǵymyzǵa baılanysty bolady», dep túıindedi ol.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan»