Qazaq radıosyna – 95 jyl
Jazý ústelinen bosasam jan qalaǵan alystaǵy qalamger dostarmen júzdesýdi ańsap, jolǵa jıi shyǵatyn ádetim bar. Ishki jan-dúnıemdegi rýhanı ańsarym 2014 jyly meni Máskeýge taǵy da alyp bardy. Áýejaıdan túsken soń, barar jerime jetý úshin jeńil kólikke otyryp jaıǵasqan soń, qymbat ýaqytty qalaı únemdep, kópten kórmegen dostarymmen júzdesýdiń josparyn qura bastaǵanym sol edi, oıymdy «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń: «Avtobıografııasy», – dep sańqyldaı shyqqan daýys bólip jiberdi. Kulaq túrsem, sóılep turǵan radıo. Tań qaldym. Kúnine Máskeýdi júz aınalyp, Reseı astanasynyń kelimdi-ketimdi qonaqtaryn qalaǵan jerine jetkizýdi biletin kólik júrgizýshisine,
– Mynaý qaı radıo? – deppin.
– Radıo Rossıı ǵoı, – deıdi ol da baıyppen.
– Men Uly Dala elinen keldim, mynaý Nursultan Ábishulynyń kitaby jelisinde ázirlengen habar ǵoı. Bul kitapta Qazaqstannyń qazirgi tarıhynyń asa kúrdeli de jarqyn sátteri jan-jaqty baıandalady. Táýelsiz jas memleketimizdiń qalyptasý jolyndaǵy aıshyqty qadamdary da ashyp kórsetilgen, – dep kóńil qýanyshymdy jaıyp saldym. Ol da áńgimege qarajaıaý emes eken.
– Bul habardy men úzbeı tyńdaımyn. Qazaqstan Prezıdentiniń parasat-paıymy, júzege asyryp jatqan ónegeli isteri qatty qyzyqtyrady. Keleshegi jarqyn, eń asyly yntymaǵy men birligi jarasqan elde turý da baqyt shyǵar, – dep qoıady ol.
Qarapaıym kólik júrgizýshisiniń osy bir sózi kóńilime qýanysh uıalatyp, boıymdy maqtanysh sezimi bılegendeı boldy. Jalma-jan uıaly telefonymdy qolyma alyp, «Qazaqstan» RTRK AQ-tyń tóraıymy Nurjan Muhamedjanovanyń nómirin tere bastadym. Oıym – osy kóńilimdi marqaıtqan kórgen-bilgenimdi qaz-qalpynda jetkizý. Qaryndasym telefonyn tez kóterdi.
– Nurjan! – dep qoıamyn. – Saǵan aıtar jaǵymdy jańalyǵym bar. «Reseı radıosynan» Elbasynyń kitaby jelisindegi habar berilip jatyr. Tyńdarmany da kóp sııaqty, zııaly qaýym óz aldyna, qarapaıym kólik júrgizýshileri de qalt jibermeıdi eken.
– Sózińizdiń jany bar, bul jaıynda reseılik áriptesterim aıtyp jetkizgen, – dedi arǵy jaqtaǵy daýys. – Bile bilseńiz, aǵa, Qazaq radıosy «Reseı radıosymen» birlesip jasaǵan «Avtobıografııa. Nursultan Nazarbaev» atty aýdıo jobasy 28 serııamen 143 mıllıon tyńdarmany bar «Radıo Rossıı» arqyly tarap jatyr. Ony kórkemsóz oqý sheberi, Reseı halyq ártisi Vasılıı Lanovoı oqydy. Sondaı-aq, Elbasynyń eńbekteri boıynsha ázirlengen «Qazaqstan joly», «Kazahstanskıı pýt», «Oı bólistim halqymmen», «О́reli ómir ónegesi» aýdıo jobasy eki tilde 32 bólimmen óz tyńdarmandaryna jol tartty. Qazaqtyń dańqty batyr-jazýshysy Baýyrjan Momyshulynyń «Ushqan uıasyn» da eki tilde sóıletpek oıymyz bar.
– O, bárekeldi kóp is tyndyryp jatyr ekensizder ǵoı. Bul eńbekterińizge alǵysym sheksiz, – dedim.
Ústimizdegi jyldyń naýryz aıynda Ońtústik Koreıanyń astanasy Seýl qalasynda kúrdeli ota jasattym. Aýrýhana tósegine tańylǵanda ýaqyt ta turyp qalǵandaı ótpeı qoıady eken. Teledıdar kórgen bolamyn, biraq tilin túsinbegendikten, qyzyq emes. Shirkin-aı, ulttyq rýhanııattyń, qazaq óneri men mádenıetiniń qara shańyraǵyna aınalǵan Qazaq radıosyn tyńdar ma edi, degen oı keldi. Salıqaly oıdyń óreli oralymdary da, áýezdi áýenniń jan tebirenter sezimtal pernesi de osynda ǵoı. Sóz sáni men til tálimi, án ári men saz syrynyń kenishi emes pe, Qazaq radıosy. Shyn saǵynady ekensiń! Osydan aman-esen elge oralsam, mindetti túrde shyǵarmashylyq ujymmen júzdesemin, dep ózime ózim ýáde berdim. Emdelip kelgen soń, Astanaǵa jolym túskende Qazaq radıosyna arnaıy bardym. Meni osy ujymǵa jetekshilik etetin, «Qazaqstan» RTRK AQ radıohabarlar taratý dıreksııasynyń bas dırektory-Qazaq radıosynyń dırektory Mahat Sadyq pen onyń orynbasary, «Shalqar» radıosynyń dırektory Bolatbek Tólepbergen jáne baǵdarlamalar dırektory Ońǵarbek Quralov qushaq jaıa qarsy aldy. Kelgenimdi estise kerek, M.Sadyqtyń kabınetine jetkenimshe radıonyń redaksııa jetekshileri men ózge de beldi jýrnalıster lezde jınala qalǵany. Júzdesý barysynda bir uqqanym, ún-jarǵy qyzmetkerleri meniń kitaptarymdy oqıdy eken. Ásirese, «Jıyrmasynshy ǵasyr» romanym jaıynda suraqtaryn jaýdyrmasy bar ma?.. Júregim shyn jylyp qaldy.
– Qaraqtarym, meniń shyǵarmashylyǵymmen tanys ekensińder. Áńgime arnasyn radıo jumysyna aýdarsaq qalaı bolady? – dep edim, osy usynysymdy kútkendeı Mahat inim tizgindi óz qolyna aldy.
– Aǵa, Qazaq radıosyna bıyl 95 jyl ǵoı. Ǵasyrǵa jýyq tarıhynda tutas bir ulttyń tirshilik tinin, qaıtalanbas ǵajaıyp mádenı bolmysyn ulaǵattap kele jatqan aqparat quraly qazir de qatardan qalǵan emes. Jahandyq úderiske biregeı ustanymymen ózindik úles qosqan Qazaqstan óz táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn atap ótkeli turǵanda, bizdiń ujym da elimizdiń egemendigi men derbestigin jan-jaqty nasıhattaýdy boryshy dep biledi. Qazaq radıosynda táýligine 80-ge jýyq habar áýe tolqynyna jol tartady. Olardyń biri kúnde daıyndalsa, endi biri – aptasyna bir ret. Al, radıonyń aqparattar legi ár jarty saǵat saıyn efırde. Jáne ózge aqparat kózderinen buryn beredi. Boztorǵaı shyrylymen birge «Qaıyrly tań, Qazaq eli!» dep jurtshylyqty eleń-alańda oıatatyn da biz.
– Iá, ony bilemin ǵoı, Mahat! Radıony jıi tyńdaımyn. Al tańǵy efırdegi baǵdarlama júrgizetin qyz-jigitteriń de este. Quralaı Jumahanova júrgizetin «Lırıkalyq saǵat» habaryn qalt jibermeýge tyrysamyn. Poezııanyń qaınarynan qanyp iship, boıyna qýat, jyryna shýaq jınaǵan jandardyń ómirsheń óleńderin búgingi urpaq tyńdaǵany durys. «Aımańdaılym» bolsa arda azamattardyń kisilik kelbetin tanytyp júrgen habar. Áýezge toly habarlardan Muhamedııar Rashaıdyń esimin jıi estımin. Onyń daýysynda tyńdarmandy úıirip áketetin ózindik bir erekshelik bar. Al, tikeleı efırdegi Áıgerim Oralbekqyzynyń «Shyrqa gıtara!», «Sol bir áýen» habarlaryn halyq qalap turady.
– Qazaq radıosyn ózińiz sııaqty tulǵaly azamattardyń tyńdaıtyny biz úshin úlken mártebe. Ultymyzdyń ulaǵatty uldary áýe tolqynyndaǵy eńbegimizge jaqsy lebizin bildirip jatsa jan marqaıady ǵoı, – dep shyn qýanyshyn bildirgen M.Sadyq, sózin odan ári jalǵady.
– Aǵa! Án-áýezben ádiptelip, alýan úndestikti suńǵyla sózben sýretteıtin Qazaq radıosy óz tyńdarmanyna bıyl taǵy bir tartý jasap otyr. Ultymyzdyń zańǵar jazýshysy Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasyn aýdıodıskide shyǵardyq. Ondaǵy maqsat – uly shyǵarmany halyqqa aýdıo arqyly nasıhattaý edi. Bul jaýharymyz «Abaı» áleminiń tarıhı tanymyn dybyspen úndestirip, dala áýenimen árlendirdi. Sondaı-aq, aýdıodıskige dala danyshpanynyń qara sózderi men óleńmen órnektelgen oılary da engizildi. Jelsiz tún, jaryq aıdan syr izdegen tyńdarmannyń kóńiline sazdy samal uıalatar Abaı ánderin de osy dıskige kirgizdik. Ǵulama aqynnyń ómirmen ózektes óleńderin elimizdiń kórkemsóz sheberlerine dybystatyp, áýenin tanymal ánshilerge oryndattyq. Sóıtip, kitap oqýǵa ýaqyty tapshy jandarǵa úlken olja jasaǵandaı boldyq. Elektrondyq tehnologııanyń degeni bolǵan qazirgi zamanda kez kelgen adam «Abaı jolyn» endi óz kóliginde, jumys keńsesinde, otbasy ortasynda, tipti týrıstik saıahatta júrip te tyńdaı alady.
– Bul óte oryndy bolǵan eken, – dedim men de qostap. – Jańylyspasam, bıyl «Shalqar» radıosynyń 50 jyldyq mereıtoıy emes pe osy? – dep Bolatbekke buryldym. Bul jigit – táýligine 24 saǵat úzilissiz efırge shyǵatyn ún-jarǵyny basqaryp otyrǵan azamat. Áýe tolqynynda tek qazaq tilinde sóıleıtin aqparat quraly – ol Shalqar. Ǵasyrlardyń únin, asyldardyń sózin talǵamy bıik tyńdarmanǵa jetkizip júrgen ultymyzdyń rýhanı bul jarshysyn da halyq uıyp tyńdaıdy.
Búginde Qazaq radıosy kórshiles Reseı jáne Belarýs radıolarymen yntymaqtastyq ornatqan. О́tken jyl Jeńistiń 70 jyldyǵyna oraı «Mır» radıosymen birlese otyryp, Aleksandr Bektiń «Volokolamskoe shosse» romanynyń tolyq aýdıonusqasyn daıyndapty. «Batyrlar jyry» atty aıdarmen qazaqtyń qaharmandyq baǵyttaǵy tanymal 50 jyry tyńdarmanǵa jol tartqan. Bul az deseń, ár toqsan saıyn mańyzdy taqyryptarda «Astana-Máskeý», «Astana-Mınsk» memleketaralyq radıokópirler úzbeı uıymdastyrylyp keledi. Nemistiń «Doıche Velle» telekompanııasymen áriptestik ornaǵan. Redaksııa quramynda koreı, tatar, uıǵyr, nemis, ázerbaıjan, túrik tilderinde habar taratatyn halyqaralyq «Dostyq» bólimi de jumys istep tur. Bul úlken eńbek emes pe?!
Bir mezette Mahat inim: «Qazaq radıosynyń áleýmettik-ekonomıkalyq resmı habarlarynan da qulaǵdar shyǵarsyz. Ol redaksııany myna inińiz basqarady, – dep nazarymdy aýdartqan jaqqa qarap, tanı kettim. Edil Anyqbaı. Osydan bes jyl buryn «Aıtóbel» habaryna shaqyrǵany bar. Keıin sol suhbatymyzdyń tolyq nusqasy «Alash aınasy» gazetinde jaryq kórdi. Búginde áleýmet redaksııasyna jetekshilik jasaıtyn Edil Ýákiluy aptasyna bir ret «Uly Dala muraty» habaryn júrgizip turady. Ony radıodan talaı tyńdaǵanmyn.
– Bul habardyń kóterer júgi aýyr, – dedim Edilge qarap. – Bile bilseń, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıtoıyna oraı Prezıdentimizdiń «Uly Dala eli», «Máńgilik El» bastamalaryn baǵdarlama arqyly halyqqa nasıhattaý abyroıly is. Jalpy, bul redaksııanyń eńbek adamynan bastap, ǵarysh agenttigine deıingi salalyq taqyryptardy qamtıtyn radıokonferensııasyn da tyńdap júrmin. «100 naqty qadam» Ult Jospary da jan-jaqty berilip keledi. Tórtkúl dúnıege tarydaı shashylǵan qarǵa tamyrly qandastarymyzdyń búgingi tynysyn tanystyratyn Jazıra Amantaıqyzynyń «Alystaǵy aǵaıyn» habary da kóńilimnen shyǵyp júr. Qazaq radıosynan alys-jaqyn shetel elshileriniń tikeleı efırge shyǵýy tynymsyz eńbektiń nátıjesi dep bilemin jáne AQSh elshisiniń naýryzda qazaqsha quttyqtaýyn estigende ózgege úlgi bolarlyq jaıt ekenine qatty qýandym. Aýyl sharýashylyǵy taqyrybyndaǵy jýrnalıst Bazarbaı Qojakeldıevtiń «Agrarly Qazaqstan» habary tórt túliktiń tólin órgizip, dala tósinde dán ekken eńbekkerlerge úlken qoldaý.
Bir mezette.
– Aǵa! Radıoǵa arnaıy atbasyn buryp kelgen ekensiz, áńgimemizdi tikeleı efırde jalǵastyrsaq qalaı bolady, – dedi M.Sadyq. Men kelistim.
Radıonyń stýdııalary shaǵyn, ári ketse tórt-bes adam ǵana syıady. Solardyń birine baryp jaıǵastyq. Bir-bir qulaqqapty kıip aldyq. Ekeýden-ekeý. Qozǵaıtyn taqyrybymyz men úshin tańsyq emes. Alaıda, bir saǵat boıy tyńdarmanǵa ne aıtamyn degen kúdikti oı kólbeńdep turyp alǵany. «Osy bir qalyń oıdyń qushaǵynda qundaqtalyp otyrǵanda M.Sadyq birinshi suraǵyn qoıyp ta úlgerdi. «Máńgilik El» ıdeıasy tóńireginde áńgime órbite, Elbasynyń «100 naqty qadamyn» da jiliktep alyp, jik-jigimen talqylap jatyrmyz. Bir saǵat ýaqyt endi azdyq etetin sııaqty. Telefonǵa da damyl joq. Tyńdarman saýaly birinen soń biri túsip jatyr. Elimizdiń barlyq qalasynan, alystaǵy aýyldan da habarlasyp turǵandar kóp. Sanaýǵa shama joq, áıteýir 20-ǵa jýyq qońyraý shalynǵan sııaqty. Bul qýanyshty jaıt emes pe? Demek, Qazaq radıosy tyńdarmanǵa tapshy emes. Qazir elimizde ózge de memlekettik emes radıolar jumys istep tur ǵoı. Alaıda, halyqpen ǵasyrǵa jýyq birge jasasqan Qazaq radıosynyń bedeli asa bıik.
M.Sadyqtyń aıtýynsha, Qazaq radıosynyń habarlary elimizdiń barlyq aýyl-aımaǵyn qamtıdy eken. Ár óńirde menshikti tilshiler jumys isteıtin kórinedi. Sondyqtan bolar, bul aqparat kózi jaǵymdy jańalyqqa toly. Aýyl ómiri, alystaǵy aǵaıynnyń tynys-tirligi nazardan tys qalmaǵan. Jýrnalıster de óz isine berik. О́ńirlerde eńbek kórigin qyzdyryp, elimizdiń ekonomıkalyq-áleýmettik damýyna súbeli úles qosyp jatqan óndiris oshaqtarynyń ónimderi jaıly aıtatyn «Qazaqstanda jasalǵan», jer-jerlerdegi óner adamdary, umytylyp bara jatqan ulttyq qolónerimizdi ulyqtap qaıta jańǵyrtyp jatqan ismer-sheberler jaıly syr shertetin «El ishi – óner kenishi» tárizdi kún saıyn ár oblystan beriletin habarlardy buqara uıyp tyńdaıdy desem, artyq aıtqanym emes. Qazaq radıosynan ár jarty saǵat saıyn efırge shyǵatyn jańalyqtarǵa da elimizdiń ár túkpirinde bolyp jatqan oqıǵalar, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý maqsatynda óńirlerde júzege asyp jatqan ilkimdi isterdi býy burqyraǵan kúıinde jetkizý de osy menshikti tilshilerdiń úlesinde. Radıonyń bul tilshileri halyqqa elimizdegi keremet kórikti jerler, este joq eski zamannan búginge jetken tarıhı jádigerler jaıynda «Shalqar» radıosynyń «Jeruıyq» aıdary arqyly da mol maǵlumat berdi. Atap aıtsam, Kókshe jerindegi «Kenesary úńgirleri» jaıly men osy tilshilerdiń arqasynda estip-bildim. Menshikti tilshiler kezinde ár úıde sańqyldap turǵan, keıingi óliara kezeńde ol fýnksııasynan aıyrylǵan Qazaq radıosyn qaıta aldyńǵy shepke shyǵarýǵa da aıtarlyqtaı ter tógip jatyr.
Ádebıet salasynyń jaýyngeri bolǵandyqtan ba, radıonyń «Ádebı-saz» redaksııasy janyma jaqyn. Bul redaksııaǵa kezinde ultymyzdyń nebir daryndy tulǵalary jetekshilik jasady. Qazaq dúnıetanymyn tereńnen izdep, ádebı, mádenı jaýharlaryn qaıta tiriltken olardyń kóbi búginde baqılyq boldy. Alaıda, saf altyndaı salmaqty sózderi jadymyzdan joǵalǵan joq. Olar bapty daýystyń bazarynda shyrqalǵan nebir áýezdi taspaǵa jazyp, qazaq rýhanııatyna qaltqysyz qyzmet etetin mura qaldyrdy. О́ner báıgesinde ózine tán dara shabysymen tanylǵan talanttardyń eńbegin tyńdarman kádesine jaratýda da «Ádebı-saz» redaksııasynyń róli zor. Qazir redaksııaǵa basshylyq jasaıtyn «Qurmet» ordeniniń ıegeri Lázzat Qapyshova da sol aldyńǵy aǵa býyn urpaqtyń sara da dara jolynan taımaı keledi.
Eki-úsh jyl buryn kenetten qaıtys bolǵan ulymnyń qaıǵysynan qan jutyp, qabyrǵam sógilse de jazý ústelinen túspeı, «Qasqyr ulyǵan tún» atty romanymdy jazyp shyqtym. Ony «Juldyz» jýrnaly eki sanyna basyp shyǵardy. Sony oqyǵan Lázzat qaryndasym «О́mirdiń ózi novella» aıdaryndaǵy «Syr men muń» radıohabaryn daıyndaǵan eken. L.Qapyshovanyń ózge de habarlaryn tyńdap júrmin. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Keńsesiniń bastyǵy Mahmut Qasymbekovtiń ssenarııi jelisinde ázirlengen «Oı bólistim halqymmen», «Eldiń tóri – elorda» atty ádebı-sazdy radıo kompozısııalary da tyńdaýshylardan óz baǵasyn alǵanyn bilemin.
Jýrnalıst Qoshan Mustafaulynyń «Injý-marjan» habary qazaqtyń dala danyshpandary, ulan-ǵaıyr jerimizdi jaýdan qorǵaýda qol bastaǵan bahadúrleri jaıynda tarıhı shyndyqtyń shańyn súrtip júr. Al jýrnalıst Álmıra Álimsarynyń Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııasymen birlese otyryp «Biz ekeýmiz» atty radıojobany jasap júrgeninen habardarmyn. Jýrnalıst Janat Januzaqtyń ónegeli ómirlerden syr shertý maqsatyndaǵy «El aǵalary» habaryn da tyńdap júrmin. Bul habarǵa men de keıipker bolǵanmyn.
Qazaq radıosynyń «Altyn qory» qazir jutań emes. Ultymyzdyń halyq aýyz ádebıeti jáne dala áýezi úndesken dástúrli ánderine baı. Ár jyldary jazylǵan ult qaıratkerleriniń teńiz tolqynyndaı aqjal, kesek, kelisti daýystary sol qalpynda saqtalyp, qazir radıotyńdaýshynyń rýhanı óresine óń berýde. Qazaq ánderiniń ǵajap ta sulý sazyn saǵynǵan adamǵa «Altyn qordaǵy» kásibı kompozıtorlardyń akademııalyq shyǵarmalary baǵa jetpes baılyq. Estrada janryndaǵy esti ánder, talǵamshyl talaptyń jemisi bolǵan ult aspaptaryndaǵy áýender de dala boztorǵaıyna tán jaıdary da nazdy sezimge bóleıdi. Búginde «Altyn qorda» 1948 jyldan beri jınaqtalǵan 100 000-nan astam fonogramma bar eken. Notalyq qoljazbalar sany da asa mol kórinedi. Taǵy bir qýantarlyǵy, 1957 – 1996 jyldar aralyǵynda tógilgen ter, shyǵarmashylyq izdenistiń arqasynda Qazaqstan memlekettik teleradıo komıtetinde estradalyq-sımfonııalyq orkestrdiń partıtýralary men qazaqtyń tanymal ánderiniń klavırleri qoljazba kúıinde saqtalǵan.
«Qazaqstan» RTRK» AQ-tyń tóraıymy N.Muhamedjanovanyń bastamasymen atalǵan qoljazbalar «Qazaqstan kompozıtorlarynyń keń taraǵan án-romanstary» degen atpen alǵash ret eki bólimdi klavır retinde jaryq kórip, kópshiliktiń kózaıymyna aınaldy. Muqabasyn ashsań, bet-perdesi ulttyq muratty kózdeıtin shyǵarmalar jınaǵy endi mýzyka salasy mamandarynyń qajetine jaramaq. О́mirin ónerge arnaǵan jastardyń da izdep júrip, sýsyndaıtyn jınaǵy bolary taǵy da anyq. О́ıtkeni, bul jınaqqa qazaq eýropalyq-akademııalyq mýzyka óneriniń irgetasyn qalaýshy A.Jubanov, M.Tólebaev, L. Hamıdı, E.Brýsılovsıı, Q.Mýsın syndy uly kompozıtorlarynyń eńbegimen qatar, estradalyq janrdaǵy ánderdi ómirge ákelgen talantty sazgerler: Sh.Qaldaıaqov, Á.Espaev, Á.Beıseýov, B.Jamaqaev, Á.Moldaǵaıynov, t.b. ánderiniń klavırleri enip otyr. Sulý án qashanda adam júreginiń lúpiline ún, sanasyna syr qosady emes pe?!, Endeshe, «Altyn qorda» saqtalǵan rýhanı mura áli talaı urpaqtyń qajetine jaramaq.
Táýelsizdiktiń tańy atyp, egemendikti enshilep, eńseli el atanǵan Qazaqstannyń Qazaq radıosy eli úshin aıanbaı eńbek etip kele jatqan aqparat quraly. Halqymyzdyń salt-dástúri, ádet-ǵurpy, tili, dini, ádebıeti men mádenıeti jaıynda kól-kósir áńgime aıta alatyn naǵyz ultjandy aqparat kózi áli de tyńdarmanyn qýanta bermek. Radıonyń 95 jyldyǵy – ol tarıh toıy, halyq toıy. Ulttyń ulaǵatty úni – Qazaq radıosy rýhanı baılyqtyń qaınar kózi, almastaı asyl qazyna.
Sábıt DOSANOV,
jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty,
Mahmud Qashqarı atyndaǵy «Túrik álemine sińirgen asa zor eńbegi úshin»
Halyqaralyq syılyǵynyń laýreaty