О́ndiris pen ónerkásip ǵylymmen ushtasady

Keshe Shyǵys óńirine issaparmen kelgen Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov О́skemen men Semeı qalalarynda jáne Abaı men Glýbokoe aýdandarynda bolyp, birqatar sharýashylyq nysandary men mádenı oryndardy aralady. Onyń saparynyń mańyzdy bóligi Elbasynyń «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasyndaǵy ınfraqurylymdy damytý barysyna arnaldy. О́ńirge saparyn Semeı qalasynan bastaǵan K.Másimov aldymen oblystyń áýejaı, temirjol, avtovokzal nysandarynyń qaýipsizdik júıesimen tanys­ty. «Kún sáýlesi» qaǵıdasy boı­ynsha tıimdi kólik-logıstıkalyq ınfra­qurylymyn qurý – «Nurly Jol» baǵdarlamasynyń basty min­detterine jatady. Elbasy Qaýip­sizdik keńesiniń otyrysynda kólik ınfraqurylymynyń strategııalyq nysandarynda jáne adamdar kóp shoǵyrlanǵan oryndarda qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etý men kúsheıtý qajettigi týraly aıtqan bolatyn. Úkimet jetekshisine Semeı áýejaıynyń ushý-qoný jolaǵy men áýejaı vokzalyn jóndeý barysy tanystyryldy. Aıta ketelik, Semeı áýejaıy – «V» sanatyna jatady, aýdany 3 500 sharshy metrdi quraıdy. Aerotoraptyń jumysyn 136 adam qamtamasyz etedi. Úkimet basshysy Semeıdegi qaıta jóndeýden ótip jatqan JEO-1 nysanyn aralap kórdi. Bul – shahardyń turǵyn úı jáne ákim­shilik ǵımarattarynyń 70 paıy­zyn jylýmen qamtamasyz etetin eń iri jylý kózderiniń biri. О́ndiris­tik qýaty saǵatyna 342 Gkal bolatyn jylý ortalyǵy turǵyn úıler­men birge Ertis ózeniniń sol jaq ja­ǵa­laý­yn­daǵy ákimshilik ǵımarattarǵa, 41 áleý­mettik nysanǵa qyzmet kórsetedi. K.Másimovtiń sapary Abaıdyń «Jıdebaı-Bórili» memlekettik tarıhı-mádenı jáne ádebı-memo­rıal­dyq qoryq-murajaıynda jal­ǵasty. Ol aqynnyń ómiri men shy­ǵar­mashylyǵyna baılanysty tarıhı oryndardy zertteýge baǵyttalǵan memorıaldyq keshenniń biregeı jádigerlerimen tanysty. Munda Abaıdyń arab, parsy, túrik, orys tilindegi kitaptary, ár jyldaǵy fotoqujattary, úsh ishekti dombyrasy, sırek kezdesetin jáne dástúrli turmystyq zattary bar. Abaı zamanyn eske túsiretin túrli jádigerler saqtalǵan. Jalpy aýdany 6 400 ga quraıtyn qoryq aýmaǵynda 16 tarıhı eskertkish jáne tarıhı oryndar ornalasqan. Abaı aýdanynyń turǵyndarymen kezdesýde óńirdiń mańyzdy máse­le­leri talqylandy. Máselen, «Dıp­lommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha aýylǵa kelip, eńbek etip jatqan aýdandyq aýrýhana dárigeri, jas maman Janna Erǵazımova Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıy qarsańynda aqyn murajaıy men keseneniń kúrdeli jóndeýden ótýine qoldaý kórsetýdi surasa, aýdannyń qur­metti azamaty, Qunanbaı urpaq­tarynyń biri Manataı Baltaqaıuly alys-jaqynnan izdep keletin týrıster men meımandar úshin Semeı áýejaıynyń talapqa saı jóndeýden ótýine kómek kórsetýdi surady. Premer-Mınıstr saparyn odan ári О́skemen qalasynda jal­ǵas­tyryp, eldegi óndiriske bilikti mamandardy daıarlaıtyn iri joǵary oqý oryndarynyń biri – D.Se­rik­baev atyndaǵy Shyǵys Qazaq­stan memlekettik tehnıkalyq ýnı­ver­sıtetin aralady. Budan ózge, Úkimet basshysyna Shyǵys Qazaq­stan mem­lekettik oqý ornynyń zaman­aýı zertteý jáne ónerkásip jabdyq­ta­ry­men jabdyqtalǵan zerthanasy, «Me­hatronıka jáne óndiristi avtomattandyrý» jańa zerthanasynyń «FESTA» robottandyrylǵan jelisi kórsetildi. Premer-Mınıstr budan keıin Bilim jáne ǵylym, Investısııa jáne damý, Ulttyq ekonomıka mınıstr­likteri, oblys ákimdigi, halyq­aralyq sarapshylar jáne kompanııa jetekshileriniń qatysýymen elimizdegi memlekettik-jekemenshik áriptestikti damytý máselesi boıynsha keńes ótkizdi. – О́ndiristiń básekege qabiletin arttyrý baǵytyndaǵy asa mańyzdy mindetterdiń biri – ǵylym men óndi­ristiń tyǵyz baılanysyn qamta­masyz etý. Qazaqstandyq ǵylym­nyń jetistikteri naqty tehnolo­gııa­lyq mindetterdi sheshýge baǵdar­lanýy, shynaıy ekonomıka sektoryna batyl túrde engizilip, ony daıyndaýshylarǵa paıda ákelýi tıis. Sondyqtan, biz ǵylym men shynaıy ekonomıka sektorynyń baılanysy negizinde joǵarǵy tehnologııaly óndiris qurý máselelerin qaraımyz, – dedi K.Másimov. Keńeste ǵylymı uıymdar men ónerkásiptik kásiporyndardyń ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik konstrýktorlyq ázirleýleri nátıje­leriniń tıimdiligin arttyrý jáne ony ekonomıkanyń naqty sektory­na qoldaný úshin «Bılik-ýnıver­sıtet-bıznes» úshtaǵany ustany­mynda shoǵyrlanǵan ulttyq ınno­vasııalyq júıe qajettigi aıtyldy. Bul tetik ǵylymı jobalar men baǵdarlamalardy daıyndaýda jáne júzege asyrýda salalyq mınıstr­likterdiń, atqarýshy organdardyń, óńirlik tehnıkalyq ýnıversıtetter men ónerkásiptik kásiporyndardyń tyǵyz baılanysy negizinde orny­ǵady. Aıtylǵan jobalarǵa Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri B.Asy­lova, Investısııa jáne damý vıse-mınıstri T.Toqtabaev óz pikirin bildirdi. Jıynnyń ekinshi bóligi – mem­lekettik-jekemenshik áriptes­tikti damytý jónindegi keńeske qatysýshylar jahandyq daǵdarys jaǵdaıynda atalǵan áriptestiktiń memlekettik mindettemelerdi oryndaý tıimdiligin bıýdjet shyǵystary men ekonomıkadaǵy memlekettik sektordyń úlesin ulǵaıtpaı-aq qamtamasyz etýge múmkindik bere­tinin atap ótti. Áriptestik qaǵı­dasyn damytý máselesi týraly «Báı­terek» AQ basqarýshy dırektory A.Qýatova, halyqaralyq sarapshy, óńirlik EQQDB bas ekonomısi A.Preı­manıs, konsessııalyq joba­lar­dyń ókili, Global Construction Technologies JShS dırektory G.Ýataev áńgimeledi. Premer-Mınıstr keńesti qo­ry­­tyndylaı kele, memlekettik-je­kemenshik áriptestikti damytý­dy qamtamasyz etý negizgi mindet eke­nin, oǵan Úkimet tarapynan zaım boıynsha memlekettik ke­pil­­­dik, ınfraqurylymdyq qun­dy qaǵazdarǵa memleket kepil­digi, zattaı granttar usyný, mem­leket tik-jeke áriptestik jobalaryn qar­jylandyrý, memlekettiń tuty­nýyna kepildeme berý syndy bar­lyq qoldaý kórsetiletinin aıtty. Aldaǵy ýaqytta memlekettik-je­ke áriptestikti qoldaný aıasy keńeıip, kelisimderdiń jańa túrin paıda­laný múmkindigi týady. Odan ózge jergilikti atqarýshy organ­dardyń derbestigi artyp, oblys­qa osy saladaǵy jergilikti jáne kon­ses­sııalyq jobalardy ázirleý, sarap­taý jáne júzege asyrý ókilettigi beri­ledi. Búginde Ulttyq ekonomıka mınıstr­ligi Memlekettik-jeke menshik árip­testik ortalyǵymen birge ekono­mıkanyń ár salasyndaǵy joba­lardyń tıptik konkýrstyq qujat­tamalary men kelisimderin ázirleýde. Úkimet basshysy saparynyń soń­ynda óńirdiń agroónerkásiptik kesheniniń damýyna nazar aýdardy. Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Qonysbaı Tóleýbekov oblystaǵy agroónerkásiptik keshen­niń damýy jaıly baıandady. Eli­mizde «Agrobıznes-2020» baǵdar­lamasynda egis alqaptaryn árta­raptandyrý máselesine erekshe kóńil bólingeni belgili. Iаǵnı, ósimdik sharýashylyǵynda túrli baǵyttardy damytý – ónimderdiń túrin keńeıtýdi qamtamasyz etip qana qoımaı, óńirdiń ekojúıesin qalpyna keltiredi. Budan ózge, ósimdik sharýashylyǵy negizinde mal sharýashylyǵyn damytý tuıyq sıkldiń qaldyqsyz óndiris úlgisin qurady. Oblystaǵy zamanaýı sharýashylyqtyń osyndaı úlgisiniń kórinisi – «Astana-Bıznes» agroholdınginiń quramyna enetin «Maıly daqyldar tájirıbelik sharýashylyǵy» JShS. Munda dándi jáne maıly daqyldar ósirilip, sút jáne et óndiriledi, sondaı-aq, otandyq sharýalardy joǵary sapaly tuqymmen qamtamasyz etedi. Budan ózge, sharýashylyq trıtıkale (kúzdik bıdaı-qarabıdaı gıb­rıdi) jáne kúzdik raps sııaqty jańa daqyldar ósiredi. Gıbrıdtik qara­bı­daıdyń ónimdiligi sharýashylyq alqaptarynda gektarynan 60 sentner jınalady. О́ńirde odan joǵary nátıje buryn-sońdy bolǵan joq. Sondaı-aq, seriktestikte iri qara tuqymyn jaqsartý boıynsha asyl tuqymdy mal sharýashylyǵy jolǵa qoıylǵan. Tájirıbelik-selek­sııa­lyq alqapty aralaý barysynda «Astana-Bıznes» JShS dırektory Farıd Abıtaev kásiporyn qyzmetiniń nátıjelerin tanystyrsa, tájirıbelik sharýashylyq ǵylymy bóliminiń jetekshisi Sergeı Sherban kúnbaǵys jáne maıly daqyldardyń basqa da suryptarynyń seleksııasy boıynsha júrgizilip jatqan jumys týraly aıtty. Al 600 basqa arnalǵan taýarly sút fermasynda saýyn sıyrlardy mashına arqyly saýýdyń zamanaýı qondyrǵysy qoldanylady. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan» Shyǵys Qazaqstan oblysy