Maıdangerdiń keshikken marapaty

Bólmege ruqsat suraı kirgen suńǵaq boıly, jyly júzdi, jumsaq daýysty, appaq reńdi apaıdyń izetine saı ornymyzdan elgezek turyp iltıpatpen oryndyq usyndyq. Buryndary qazaq qyzdaryna qol bola bermegen sporttyq gımnastıkadan sport sheberi, Almatynyń búgingi zııaly qaýym ókilderiniń biri –bıblıograf Kúlásh apa Aıazbekovamen osylaı tanystyq... «Syrly keseniń syry ketse de syny ketpeıdi...» degen, tulǵasy ásem bııazy anamyzdyń jan sara­ıy­nyń jaýharlyǵymen baýrap alǵandyǵy son­daı­lyq, syrly áńgimege uıyp, az-kem otyryp ta qalyp­pyz. Taldyqorǵandaǵy pedýchılısheni, odan Almaty­daǵy qyzdar pedınstıtýtyn úzdik bitir­gen jas óren sol kezdegi Pýshkın atyn­daǵy res­pýb­lıkalyq kitaphanada taban aýdarmaı otyz jyl qyzmet atqarǵan. Ǵasyrdyń basynda, budan 16 jyl buryn, zeınetke shyqqan. Kitap, kitap­hana, jazý­shy atty bir uǵymnyń shyraǵynyń astyn­da san jyldar saıaly ǵumyr keshken aıaýly jan­­nyń bo­ıy­na qonǵan zııalylyqtyń tini men shynaıy­ly­ǵy osynda jatyr-aý degen oı ushqyny jylt etti. Qazaq ádebıetiniń darabozdary Sábıt M­u­qanov, Muhametjan Qarataev, Ǵabıt Músi­repov, Ǵabıden Mus­tafın, Ábdilda Táji­baev, Juban Mol­daǵa­lıev, Jaısańbek Mol­daǵalıev, Zákı Ahmetovtiń bas kitap­hanada shuqshıyp saǵat­tar boıy tesilip otyr­ǵanyn kózimen kór­gen, oraıly sátte olarmen pikir alysyp, tipti, dámdes bol­ǵany óz aldyna bir áńgime. Dese de, aıaýly anamyzdyń «Egemenniń» Almatydaǵy bólimshesine bas suqqandaǵy maqsaty múldem basqa bolyp shyqty... «Súıinshi» suraı kelipti!.. Kúlásh anamyzdyń ákesi Qabdolda Aıazbekov Talǵarda jasaqtalǵan ataqty 8-shi gvardııalyq dıvı­zııada jaýyngerlik joldan ótken. Ol kezdegi elimizdiń Otany – Máskeýdi janyn salyp qorǵaǵan! Tipti, bir márte nemis ofıserin «til» retinde shtabqa dedektetip alyp kelgeni de bar. Ol týraly jazylǵan maıdan gazeti­niń sarǵaıǵan sol bir paraǵy qarasha­ńyraq­taǵy sýret albomynda jap­syrýly tur. Búkil ǵumyryn mektepte bala tárbıeleýge arnaǵan qart soldat maıdan shebindegi óziniń jasaǵan kózsiz erlikteri týraly jelpinip aıtqandy jany qalamapty. – Ákemiz jan balasyn jatsynbaıtyn, bir boıynda jaqsylyǵy men janashyr­lyǵy qatar júretin qasıeti bar parasat­ty, sondaı qarapaıym jan edi, – deıdi Kúlásh apa. – Maıdan týraly áńgime bola qalsa, erligin pash etip aıtýdyń orny­na, qanshama bozdaqtyń qyrshynnan qıyl­ǵanyn qaıǵyra eske alyp, búgingi kúnine táýbe der edi. Eki birdeı jaq súıegin tesip ótken jaý oǵy ákemizdiń kelbetin ózgertip turatyn. Qazaqstanda jasaqtalǵan áıgili 8-shi gvardııalyq dıvızııanyń Máskeý túbinde qasyq qany qalǵansha shaıqasqany tarıh­tan jaqsy málim. Shaıqasta gvardııashy Qabdolda Aıazbekov óte aýyr jaralanady. Aýrýhanada alty aı jatyp, aıyqqan jaý­júrek jigit ekinshi ret maıdanǵa attanady. Mundaı oqıǵa qan maıdannyń shejiresinde Qabdolda Aıazbekovtiń qatysýymen úsh ret qaıtalanǵan. «Qyryq jyl qyrǵyn bolsa da ajaldy óledi», jeńimpaz jaýynger týǵan eline aman-esen oralady da, zeınet jasyna deıin ózi týǵan mekende –Taldyqorǵan oblysynyń Aqsý aýdanyndaǵy Qarabóget aýylynda bala oqytady. Qazaqtyń tanymal tulǵalary Kákimjan Qazybaev, Muhtar Aryn, Ádilbek Abaıdildanov, Talap Sultanbekov jáne basqalary Qabdolda aǵamyzdan dáris alǵan... Maıdanger Aıazbekov úsh qyz, bir ul tárbıelep ósiredi. Bir ǵajaby – «bala-shaǵam bilim alsyn, tárbıe kórsin, hal­qyna adal eńbek etsin» degen qart ustaz­dyń qarapaıymdylyǵy sondaı – óziniń maıdandaǵy erligi úshin keýdesine jar­qy­ratyp taǵatyn orden-medaldaryn da túgendemeı ómirden ótken eken. О́tken jyly maıdanger jerlesteriniń tizimin rettep túzegen Almaty oblystyq ardagerler keńesi gvardııashy Qabdolda Aıazbekovtiń soǵystaǵy erligi marapatsyz bolmaǵanyna súıengen úmitpen Máskeý túbindegi ataqty Podolsk qalasyndaǵy áskerı arhıvke suraý salǵan jaıy bar. Arada jyl jarym ýaqyt ótkende baryp, ardagerler keńesiniń atyna ataqty 8-shi gvardııalyq atqyshtar dıvızııasynyń 23-shi atqyshtar polkiniń bólimshe komandıri Aıazbekovtiń Uly Otan soǵysy kezindegi alǵan áskerı marapat­tary týraly resmı hat keldi. Onda Qabdol (Qabdolda) Aıazbekovtiń maıdandaǵy janqııarlyǵy «Erligi úshin» medalimen, «Qyzyl Juldyz» ordenimen, sondaı-aq, bir emes eki ret «1-shi dárejeli Otan soǵy­sy» medaldarymen mara­pat­talǵany týraly jyly, aıy, kúni, mekeni kórs­etil­gen asa qymbat ta qundy qujat jiberilipti. Maı­dan­gerdiń qyzynan «Súıinshi!» suraǵan oblys­tyq ardagerler keńesi qazir kúlli aýmaqqa jar salyp, batyr jerlesiniń erligin urpaǵyna uran etip, dáripteý ústinde. Úsh ret aýyr jaralanyp, úsheýin­de de ońalǵan sátte maıdannyń ótine qaıta oral­­ǵan jaýjúrek jaýyngerdiń erligine shyn mánin­de súısinbeske amal joq. Bir jaǵy, bar ǵu­my­ryn tek qana bala tárbıeleýge arnaǵan maı­dan­­ger­diń Otan qorǵaý jolyndaǵy alǵan márte­beli nag­­ra­da­laryn dúnıeden ótkenshe izdemegen, sóz ót­pe­ge­ni batyrdyń aǵaıyndaryn da tań qaldyryp otyr. – Qazir jerlesterim – oblystyq ardager­ler keńesi bas bolyp ákemiz Qabdolda Aıazbekovtiń esimin ózi dáris bergen mek­tepke, Taldyqorǵan qalasynan bir kóshege atyn berý týraly keıingi urpaqqa úlgi bolarlyqtaı rýhanı naýqandy bastap ta jiberdi, – deıdi qýanyshtan kózine jas alǵan Kúlásh apa. Kózsiz erlik jasaǵanyna qaramastan qahar­man­dyq pen qarapaıymdylyq uǵym­daryn ǵumyr boıy teń ustaǵan maıdan­ger-qart ustaz aǵamyzdyń qadiri ózgeshe qasıetine tańdanyp, biz de bas shaıqadyq. Erlik óshpeıdi, erlerdiń esimi máńgige umy­tylmaıdy degen osy emes pe?! Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY Sýretterde: 1.Qazaqstandyq áıgili gvar­dııalyq 8-shi dıvızııanyń 23-shi gvardııalyq atqyshtar polkiniń bólimshe komandıri aǵa serjant Qabdolda AIаZBEKOVTIŃ soǵystan keıingi beınesi. 2.Maıdangerdiń qyzy – zeı­netker-bıblıograf, gımnastıkadan sport sheberi Kúlásh apa AIаZBEKOVA.