«Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi» Dáýlet Seısenuly 2006 jylǵy 12 aqpanda «Egemen Qazaqstan» gazetinde jaryq kórgen «Qaıratqa qurmet» atty maqalasynda bylaı deıdi: «Jeltoqsan oqıǵasynan soń 99 adamnyń sottalyp, onyń ekeýi atý jazasyna kesilgeni, sonyń biri qarshadaı Qaırat bolǵany barshamyzǵa málim. Osy máselede órkenıetti elder men jekelegen qaıratkerlerdiń pikirimen eriksiz sanasqan sol kezdegi KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń 1988 jylǵy 28 sáýirdegi jarlyǵymen oǵan keshirim jasalyp, ólim jazasy 20 jyl kesimge aýystyrylǵan bolatyn. Biraq, ókinishke qaraı, Qaırat arada bir aı shamasynda, naqtylap aıtsaq 21 mamyrda Semeı túrmesinde, onyń 21-shi kamerasynda qaskóılikpen óltirildi. О́ltirgen kim? Árıne, qasyndaǵy buryn alty ret sottalǵan kánigi qylmysker Leonıd Vlasenko bolýy ábden múmkin.
Alaıda, bul da ońaı uıǵarym. Olaı deıtinimiz sol, burynǵy kommýnıstik ımperııalyq júıeniń bireýdiń qolymen ot kóseýge beıim bolǵany aıtpasa da túsinikti. Iá, Qaırattyń taǵdyryna baılanysty kúni búginge deıin anyqtalmaı kele jatqan jumbaq jaǵdaıdyń biri osy».
Shynynda da Q.Rysqulbekovtiń ólimi jumbaq jaǵdaıda qalyp otyr. Al Semeıdi ulylar mekeni dep jatamyz. Alash qaıratkerleriniń izi de osynda qalǵan. Jeltoqsan qaharmany ómiriniń sońy da osy Semeımen tyǵyz baılanysty. Qaladaǵy Dostyq úıiniń aldynda Qaırat Rysqulbekovtiń eskertkishi ashyldy, oǵan anasy, týǵan-týystary kelip qatysty. Aıta ketý kerek, Elbasy Nursultan Nazarbaev Qaırat Rysqulbekovti «Halyq qaharmany» joǵary ataǵymen marapattady. Árıne, bul marapat anasynyń qolyna tabystaldy.
Semeıdegi Q.Rysqulbekov atyndaǵy №33 mektepte oǵan arnalǵan murajaı bar. Mektep dırektory Serik Jansultanovtyń aıtýynsha, munda jeltoqsan qaharmanynyń ómirine qatysty zattar jınaqtalǵan. Qaırattyń túrmeden anasyna jazǵan hattary men Jambyl oblysy Moıynqum aýdanyndaǵy mektepte oqyǵan kezindegi dápterleri saqtalypty. Murajaı ashý týraly usynysqa áý bastan Q.Rysqulbekovtiń týysqandary birden qoldaý bildirgen. Sóıtip, olar murajaıǵa Qaırattyń jeke zattaryn syılapty, onyń oqýshy kezinde taqqan pıoner galstýgi de osynda tur.
«Mektebimizde jyl saıyn dástúrli túrde voleıboldan Qaırat Rysqulbekov atyndaǵy aýyspaly kýbok jarysy ótedi. Osynyń bári batyrǵa degen qurmetimiz. Zıraty bizdiń mektep ornalasqan Komsomol kentiniń janynda. Muǵalimder men oqýshylar jeltoqsan qaharmanynyń zıratyn óz qamqorlyǵyna alyp, onyń mańaıyn taza ustap, gúl shoqtaryn qoıýdy dástúrge aınaldyrǵan. Biraq, mine, biraz jyl bolyp qaldy, zırattyń sylaǵy túsip, tastarynyń keıbir jerleri synyp jatyr. Ony jóndeıtin qarajat bizde múldem joq», – deıdi mektep dırektory Serik Jansultanov.
Shyny kerek, bul máseleni Serik Ǵabdollauly osydan eki jyl buryn qulaqqaǵys qylǵan edi. Ol kezde jaǵdaı túzeler degen oımen jazýǵa asyqpadyq. Baıqasaq, problema sol kúıi tur. Dırektor aıtqandaı, zırattyń sylaǵy túsip, tastary syna bastaǵanyn basyna barǵan kezde kórdik. Jáne qabirde eki qulpytas tur, bireýi basyna buryn qoıylǵan bolsa kerek.
«Qaırattyń zıraty jaı zırat emes, basyna taǵzym etetin eskertkishke de jatady, oǵan kelip-ketetin adamdar kóp, – deıdi qaladaǵy Dostyq úıiniń dırektory Aman Tileýbaev. – Sondyqtan, eskertkishterdi qorǵaý komıteti, «Jeltoqsan» qory, el azamattary, kásipkerler barlyǵy bıyl Qaırat 50 jasqa tolǵan kezde, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıtoıynda zıratty jóndep, qalpyna keltirse, saýapty is bolar edi. Bul isti endi sonaý aıazdy jeltoqsanǵa aparyp tirep qoıýǵa da bolmaıdy».
Bul aıtylǵandarǵa bizdiń de alyp-qosarymyz joq.
Raýshan NUǴMANBEKOVA
Semeı
Sýretti túsirgen avtor