Barar jer, basar taýy qalmaǵan soń, men sııaqty qarapaıym sharýa adamyna ádildik izdeý ońaıǵa túspeıdi eken. Quqyq qorǵaý organdarynyń is-áreketine qanaǵattanbaǵandyqtan birneshe basylymǵa hat ta jazdym. «Erkin» sharýa qojalyǵynyń basshysy retinde jerden nápaqa izdeımin dep, aýrý tapqan meniń bul ishki janaıqaıymdy estir qulaq, kórer kóz tabylmaı otyr. Sondyqtan da el gazeti – «Egemenge» júgingendi jón kórdim.
Sonaý 1999 jyldyń 30-shy naýryzynda Almaty oblysy Sarqan aýdanynyń ákimi A.Harchenkonyń №3-221 sheshimimen maǵan «Aqtuma» óndiristik kooperatıvinen 40 gektar jer telimi (20 gektar shabyndyq jáne 20 gektar sýarmaly) turaqty paıdalanýǵa berilgen edi. Sonyń sýarmaly jerine 1999 jáne 2000 jyldary egin egip, otbasyn asyraýǵa qajetti rızyq aldym. Ony meniń jerimdi óńdep, egin egýge óz tehnıkalarymen kómek kórsetken Ǵ.Ibragımov ta anyqtama arqyly rastap otyr. Sonymen qatar, Cherkassk aýyldyq okrýginiń ákimi T.Bıtımbıev te jerdi paıdalanǵanymdy biledi jáne tıisti anyqtama da bergen. Al sol jerimdi Sarqan aýdanynyń ákimi 2002 jylǵy 5 aqpandaǵy sheshimimen erkimnen tys alyp B.Jaqsygeldınovke berip qoıdy. Jerge degen quqyǵymdy qaıtarý úshin Sarqan aýdandyq sotyna 5 ret, al aýdanaralyq mamandandyrylǵan ekonomıkalyq sotyna 8 ret aryzdandym. Sodan 2005 jyldyń 2 aqpanynda Sarqan aýdandyq sotynyń sheshimimen álgi jer telimi ózime qaıtarylǵanymen, aýdanaralyq mamandandyrylǵan ekonomıkalyq sotynyń 2009 jylǵy 28 sáýirdegi sheshimimen B.Jaqsygeldınovtiń jerge degen memlekettik tirkeý aktisiniń kúshi joıylǵansha óz jerime ıelik ete almadym. Qınalǵanym sondaı, oqý jasyndaǵy úsh balammen aǵaıyndarymdy panalap, Taldyqorǵan qalasyna kóshýge májbúr boldym. Kúnkóris nápaqa kózinen aıyrylyp qalýdyń soqqysy óz aldyna, sonymen qatar densaýlyǵym da kúrt tómendedi.
Sarqan aýdandyq sotyna «Sarqan aýdandyq jer qatynastary bólimi» memlekettik mekemesinen 2001 jyldan 2009 jylǵa deıingi aralyqtaǵy 8 jyldyq ónimniń quny retinde 3360,0 myń teńgeni óndirip berýdi surap júgingenimde olar meniń 2000-2001 jyldarda materıaldyq qıyndyqtarǵa baılanysty jerdi paıdalana almaǵandyǵymdy, sol sebepti de salyq tólemegendigimdi alǵa tartty. Eger salyǵymdy der kezinde tólemesem, onda salyq komıteti ákimshilik shara qoldanatyn edi ǵoı. Sarqan aýdandyq jer qatynastary bóliminiń burynǵy bastyǵy M.Ábdirahımov sotta bergen túsiniktemesinde N.Jaqypov jer telimi qujattaryn ýaqytynda rettemegen jáne jerdi maqsatty paıdalanbaǵan deıdi. Al men 2000 jyldyń kúzinde oblysqa baryp qujattarymdy kýálandyraıyn dep aýdandyq jer qatynastary bólimine júgingen edim. Alaıda, M.Ábdirahımov qujattarymdy bermedi. Sol sebepten 1999 jylǵy 30 naýryzdaǵy aýdan ákiminiń sheshimimen berilgen jer telimine memlekettik tirkeý aktisin ala almadym. Biraq Jer kodeksiniń 12-baby 9-bólimi boıynsha jerdi paıdalanýǵa tolyq quqyǵym bar edi. Taǵy qaıtalap aıtamyn, zańda jerge memlekettik tirkeý aktisin rásimdeýdiń naqty merzimi kórsetilmegen. Olaı bolsa, bul jaıt ony basqa bireýge berip jiberýge negiz bola almaıdy. Onyń ústine meniń sharýashylyǵym aýdandyq jer qory men salyq komıtetine «Erkin» ShQ» bolyp esepke alynǵan. Osylaısha Jer kodeksiniń talaptary eskerilmeı, bir jer telimine eki qojalyqty talastyryp qoıdy. Bul jaǵdaı meniń densaýlyǵyma qatty áser etti. Ásirese, júrek aýrýy júıkem syr bergendikten asqynyp, qaıta-qaıta aýrýhanaǵa túse berdim. Nátıjesinde 2001 jyly úshinshi toptaǵy, 2003 jyly ekinshi toptaǵy múgedek atansam, al 2005 jylǵy ınfarkten keıin ekinshi toptaǵy múgedek bolyp qala berdim. Sondyqtan da Almaty oblysynyń aýdanaralyq mamandandyrylǵan ekonomıkalyq sotyna júginip, «Sarqan aýdandyq jer qatynastary bólimi» memlekettik mekemesinen 2001 jyldan 2009 jylǵa deıingi aralyqtaǵy 8 jyldaǵy óniminiń quny retinde 3360,0 myń teńge óndirip berýdi talap ettim. Jaýapker retinde qatysqan «Sarqan aýdandyq jer qatynastary» memlekettik mekemesiniń ókili B.Baıjumanov meniń óz jerin eshqashan óńdemegen jáne tuqym seýip ónim almaǵan degendi alǵa tartyp, meniń talap aryzymdy qanaǵattandyrýsyz qaldyrýdy surady.
Endi isti qaıta qaraýǵa usynys jasasam boldy, óz quqymnyń buzylǵanyn 2008 jylǵy kóktemde bilgenimmen dál sol jyly sotqa júginbegendigimdi, sondyqtan mundaı jaǵdaıda sot aktilerine narazylyq keltirýge quqyqtyq múmkindikter bermeıtindigi alǵa tartyla beredi. Bul oraıda jerdi paıdalaný quqyǵym maǵan tek 2009 jyldyń 28 sáýirinde ǵana qaıtarylǵandyǵyn qaperge alsaq, 2008 jyly meniń quqyǵymnyń buzylǵanyn bilgenimdi nemese sezgenimdi kim, qalaı anyqtapty? Maǵan jáne meniń otbasyma tıesili jer telimin qaıtaryp alý úshin qanshama ýaqyt pen qarjy ketti. Odan qalsa, júıkege qanshama salmaq tústi. Sonyń ótemi retinde «Sarqan aýdandyq ákimdigi apparaty» men «Sarqan aýdanynyń jer qatynastary bólimi» memlekettik mekemelerinen moraldyq shyǵyn retinde 1000000 (bir mıllıon) teńge óndirip alýdy tolyǵymen qanaǵattandyrýdy suradym. Biraq oryndalar emes. Sondyqtan meniń janaıqaıymdy estir jan bar ma eken deımin.
Endi jerimnen ýaqytsha bolsa da aıyryp, ony ábden paıdalanyp alyp, sosyn keri qaıtyp bere salǵandarǵa jáne osyǵan múmkindik týǵyzyp otyrǵan quzyrly organdardyń jaýapty qyzmetkerlerine eshqandaı jaza qoldanylmaı qala bere me?!..
Nurdáýlet JAQYPOV,
zeınetker