Tuńǵıyq gúliniń tylsymy

Shyǵys óńiriniń maqta­nyshtarynyń biri – oblystyq sáýlettik-etnografııalyq já­ne tabıǵı-landshaft mýzeı-qoryǵy. Osy nysannyń «Sol jaǵalaý kesheni» atalyp júrgen saıabaǵynda túrli ósimdikterdi tamashalaýǵa bolady. Máselen, ǵylym tilinde «nımfeıa» atalatyn tuńǵıyq gúli – ádette tazalyq pen meıirimniń nyshanyna balanatyn ádemi sý ósimdikteriniń biri. Ásirese, onyń «attraksıon» atalatyn qyzǵyltym reńkke ıe túri óte sırek kezdesedi. Sol jaǵalaý kesheniniń botanıkalyq baǵynda tuńǵıyq gúliniń osy túri alǵash ret qaýyz jardy. Bul ósimdik baq aýmaǵyna bıyl kóktemde otyrǵyzylǵan eken. Shamasy, «jańa qonysyn» jersinse kerek, jaınap tur. – Baqta osy gúlderge arnalǵan sý toǵandary men topyraq qos­pasy ázirlengen bolatyn. Ony qarashirik pen qum, saz­balshyqtan daıyndadyq, – deıdi qoryq-mýzeıdiń botanıkalyq baq jáne dendrosaıabaq bóliminiń meńgerýshisi Aleksandr Bochagov. Jalpy, tuńǵıyq gúli túrli halyqtyń ańyz-áńgimelerine arqaý bolǵan tanymal ósimdik. Máselen, orys halqynda jum­­­­baq, tylsym gúl retinde sı­patta­lady. Iаǵnı, sabaǵyn qı­sa, qan tógiledi, kúlteleri qorýyldaýǵa qyzmet etedi deli­nedi. Sý betindegi ósimdiktiń qazaq tilinde «tuńǵıyq» atalýy da tegin emes. Árıne, baq aýmaǵynda tuń­ǵıyq­tan basqa da kóptegen ek­zotıkalyq, sırek kezdesetin ósimdikterge qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Aldy gúl jaryp, hosh ıisti jupar shashyp tur. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan» О́SKEMEN