Qazaqstan Úkimeti halyqtyń áljýaz toptaryn áleýmettik jaǵynan qorǵaý sharalaryn damytyp keledi. Sonyń biri – 1991 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy №1930 qaýly boıynsha jasalyp, bekitilgen aýyr jáne adam densaýlyǵyna, ómirine zııandy dep sanalatyn jumystardyń, mamandyqtardyń №2 tizimi.
Bul tizimge medısına, obaǵa qarsy kúres bólimi qyzmetkerleri, kólik salasyndaǵy akkýmýlıator sehynda isteıtinder, mıkroorganızmdermen jumys jasaýshylar, týberkýlez aýrýyn jáne irińdi jaralardy emdeıtinder engizilip, olarǵa qosymsha ótemaqy tólenedi. О́kinishke qaraı, adam densaýlyǵyna zııandylyǵy osy atalǵan mamandyqtardan artyq bolmasa, kem emes veterınarııa qyzmetkerleri bul tizimge engizilmegen. Nege?!
Aldymen veterınarııa qyzmetiniń zııandylyǵyna dálel keltireıik.
Birinshiden, jyldyń qaı mezgilinde de aýyrǵan maldy mal dárigeri baryp qaraıdy. О́lse aýrýyn anyqtaý úshin birinshi bolyp soıyp qaraıtyn, qajet bolsa, zerthanaǵa jiberetin de solar.
Eger oba sııaqty óte qaýipti aýrýlardan kúdiktense, oba aýrýyna qarsy kúres bólimine habarlaıdy. Osydan keıin ǵana olar kelip, zertteý júrgizedi. Qutyrý aýrýy da jıi kezdesedi. Bul aýrýlardy da klınıkalyq tekserý, qaraý, baıqaý – mal dárigeriniń mindeti. Infeksııalyq sibir jarasy, pasterellez, týberkýlez, brýsellez, lısterıoz, emkar, vıbrıoz, bradzot aýrýlarynyń adamǵa qaýiptiligin eshkim joqqa shyǵarmaıdy. Sol sııaqty serologııalyq tekserý úshin maldan qan alynady. Bul da mal dárigeri ómirine qaýipti ekeni aqıqat. Juqpaly aýrýlardyń aldyn alý maqsatynda egý jumystary júrgiziledi.
Tabyndaǵy maldyń bári birdeı jýas emes. Ásirese, bas bilmeıtin jylqy, sıyr maldarynyń oqys qımylynan mal dárigeriniń jaraqat alýy nemese abaısyzda óziniń qolyn ózi egip alýy da kezdesedi.
Ekinshiden, №2 tizimge engen akkýmýlıator sehynda isteıtinder tek kúkirt qyshqylymen jumys jasaıdy. Al mal dárigeri adam densaýlyǵyna zııandy mundaı qyshqyldar men tuzdardyń birneshe túrimen jumys jasaıtyny da shyndyq. Sondaı-aq, veterınarııa jumystary medısına salasyndaǵy jumystarmen salystyrǵanda zııandy, ári las, ári kóp. Uzaq jyl osy salada jumys jasaǵan dárigerleriniń densaýlyǵy basqa mamandyq ıelerine qaraǵanda kóp tómen bolatynyn ómir kórsetip keledi.
Qazirgi kezde arnaýly orta bilimdi jáne joǵary bilimdi veterınarııa dárigerleriniń aılyq jalaqysy 35-58 myń teńge shamasynda. Bul muǵalimderdiń, medısına salasynda jumys isteıtin mamandardyń jalaqysynan áldeqaıda az.
Aýyl sharýashylyǵynyń eń qajetti mamany – veterınarııa dárigerleri. Mal sharýashylyǵyn damytýda bul mamandyq ıeleriniń atqaratyn jumysy óte mańyzdy.
Budan shyǵar qorytyndy, veterınarııa qyzmeti – adam densaýlyǵyna asa qaýipti mamandyqtardyń biri. Sondyqtan bul mamandyq ta № 2 tizimge engizilse durys bolar edi.
Osy jaǵdaıdy Úkimet basshysy nazaryna alsa eken deımin.
Satybaldy JUMAShEV,
veterınarııa salasynyń
dárigeri