2015 jylǵy 24 maýsym, Astana qalasy
Statıstıka organdarynda statıstıkalyq bıznes-tirkelimdi ózektendirý jáne zertteletin birlikterdiń katalogyn qalyptastyrý jónindegi ádistemeni bekitý týraly
«Memlekettik statıstıka týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy Zańynyń 23-babynyń 2 jáne 4-tarmaqtaryna jáne 12-babynyń 5) tarmaqshasyna, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2014 jylǵy 30 qyrkúıektegi № 33 buıryǵymen bekitilgen, Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №9779 bolyp tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Statıstıka komıteti týraly erejeniń 13-tarmaǵynyń 2), 5) tarmaqshasyna jáne 22-tarmaǵynyń 12) tarmaqshasyna sáıkes, buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Statıstıka organdarynda statıstıkalyq bıznes-tirkelimdi ózektendirý jáne zertteletin birlikterdiń katalogyn qalyptastyrý jónindegi ádisteme bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń Tirkelimder basqarmasy Zań basqarmasymen birlesip zańnamada belgilengen tártippen:
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryqtyń memlekettik tirkelgennen keıin on kúntizbelik kún ishinde buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalanýyn;
3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń ınternet-resýrsynda mindetti ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin.
3. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń Tirkelimder basqarmasy osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń qurylymdyq bólimshelerine jáne aýmaqtyq organdaryna jumys babynda basshylyqqa alý jáne paıdalaný úshin jetkizsin.
4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıteti tóraǵasynyń jetekshilik etetin orynbasaryna (AshýevA.J.) júktelsin.
5. Osy buıryq onyń resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıteti Tóraǵanyń mindetin atqarýshy J.JARQYNBAEV
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi
Statıstıka komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshynyń 2015 jylǵy 24 maýsymdaǵy № 96 buıryǵymen bekitilgen
Statıstıka organdarynda statıstıkalyq bıznes-tirkelimdi ózektendirý jáne zertteletin birlikterdiń katalogyn qalyptastyrý jónindegi ádisteme
1. Jalpy erejeler
1. Osy Statıstıka organdarynda statıstıkalyq bıznes-tirkelimdi ózektendirý jáne zertteletin birlikterdiń katalogyn qalyptastyrý jónindegi ádisteme (budan ári - Ádisteme) zańdy tulǵalar, fılıaldar, ókildikter men dara kásipkerlerge jalpymemlekettik statıstıkalyq baıqaýlar júrgizý kezinde statıstıkalyq bıznes-tirkelimnen (budan ári - SBT) jeke katalogtardy (nemese zertteletin birlikter tizimin) qalyptastyrý jáne qoldaný, SBT aqparattyq júıesiniń ýaqtyly ózektendirilýin qamtamasyz etý maqsatynda ázirlengen.
2. Ádisteme SBT ózektendirý men alǵashqy statıstıkalyq derekterdi jınaý/óńdeýge qatysatyn Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń jáne onyń qaraýyndaǵy aýmaqtyq organdar men uıymdardyń barlyq mamandary úshin jeke katalogtarmen jumys isteýdiń tártibin aıqyndaıdy.
3. Ádistemeni saqtaý:
1) statıstıka salasyndaǵy zańnamany saqtaýdy, atap aıtqanda alǵashqy statıstıkalyq aqparattyń qupııalylyǵyn saqtaýdy qamtamasyz etýmen;
2) jekelegen statıstıkalyq baıqaýlar arasyndaǵy úılesimdilikpen;
3) statıstıkalyq nysandardy jáne olardy toltyrý jónindegi nusqaýlyqtardy jınaý jáne óńdeý kezindegi ǵylymı tásilmen;
4) statıstıkalyq baıqaýlardy júrgizý kezinde eńbekti ǵylymı uıymdastyrýmen qamtamasyz etiledi.
4. Osy Ádistemeni qoldaný maqsatynda 1994 jylǵy 27 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq kodeksimen, 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy «Memlekettik statıstıka týraly» jáne 2006 jylǵy 31 qańtardaǵy «Jeke kásipkerlik týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdarymen aıqyndalǵan mánderdegi uǵymdar qoldanylady.
5. Ádistemede mynadaı qysqartýlar qoldanylady:
AKTO – statıstıkalyq nysandy tapsyrý belgisi;
AEO RMK – Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń Aqparattyq-esepteý ortalyǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporny;
AJ – Aqparattyq júıe;
AEK – Aılyq eseptik kórsetkish;
ÁAOJ - Ákimshilik-aýmaqtyq obektiler jikteýishi;
BEL – Ahýaldyq kod;
BSN – Bıznes-sáıkestendirý nómiri;
BDK – óz qyzmetin birlesken kásipkerlik nysanynda júrgizetin dara kásipkerler;
DK – dara kásipker;
«e-Statıstıka» IAJ – «e-Statıstıka» ıntegrasııalanǵan aqparattyq júıesi;
JED – Kásiporyndarǵa júktemeni esepke alý derekqory;
JSN – Jeke sáıkestendirý nómiri;
JK – e-Statıstıkadaǵy respondenttiń jeke kabıneti;
JB – «Jergilikti birlik» statıstıkalyq birligi;
ZT MDQ – «Zańdy tulǵalar» memlekettik derekqory;
ZT – Zańdy tulǵa;
KMJ – qyzmetkerlerdiń sany boıynsha zańdy tulǵalardyń, fılıaldar men ókildikterdiń, sondaı-aq dara kásipkerlik sýbektileriniń ólshemdiligi jikteýishi;
KUJJ – Kásiporyndar men uıymdardyń jalpy jikteýishi;
KO – «Kásiporyn» statıstıkalyq birligi;
KTK – katalogtarǵa tapsyrý berý kestesi;
QR Qarjymıni MKK – Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik kirister komıteti;
QR UEM SK – Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Statıstıka komıteti;
QR Ádiletmıni TQD – Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Tirkeý qyzmeti jáne zań qyzmetin uıymdastyrý departamenti;
QR DSÁDM – Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligi;
QR Ádiletmıni – Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi;
QB – Quqyqtyq birlik;
MNJ – Menshik nysandary men túrleriniń jikteýishi;
STN – Salyq tóleýshiniń tirkeý nómiri;
SD – Aýmaqtyq Statıstıka departamenti;
TAÁ – Tegi, aty, ákesiniń aty;
UQNJ – sharýashylyq júrgizýdiń uıymdyq–quqyqtyq nysandarynyń jikteýishi;
ESJ – Ekonomıka sektorlarynyń jikteýishi;
EQJJ – Ekonomıkalyq qyzmet túrleriniń jalpy jikteýishi;
2. Statıstıkalyq bıznes-tirkelim derekter qorynyń negizinde zertteletin birlikterdiń katalogtaryn qalyptastyrý
1-paragraf. Katalogtardyń túrleri
6. Statıstıkalyq baıqaýlar júrgizý úshin SBT málimetteriniń negizinde katalogtyń eki túri qalyptastyrylady:
jeke katalog - naqty statıstıkalyq baıqaýdy júrgizýge arnalǵan, tıisti jiktelimdik atrıbýttary bar zertteletin birlikter tizbesi;
salalyq katalog - respondentterdiń statıstıkalyq nysandarymen jumys isteý kezinde salalyq statıstıka qyzmetkerleri anyqtaǵan ózgertýlerdi esepke alýǵa arnalǵan zertteletin birlikter tizbesi.
7. Jeke katalog naqty statıstıkalyq baıqaý júrgizýge arnalǵan jáne statıstıkalyq nysandardy óńdeý boıynsha keshenderde paıdalanylady.
8. Salalyq katalogtyń negizgi maqsaty respondentterdiń statıstıkalyq nysandarmen jumys isteýi barysynda anyqtalǵan ózgeristerdi esepke alý bolyp tabylady (mysaly, qyzmet túriniń, mólsherliliginiń jáne basqa da jiktelimdik pen ákimshilik atrıbýttardyń ózgerýi).
Negizgi qyzmet túri – bul sýbekti júzege asyratyn, qosylǵan quny kez kelgen basqa qyzmet túrleriniń qosylǵan qunynan asyp túsetin qyzmet túri.
Qosalqy qyzmet túri – bul negizgiden basqa, úshinshi tulǵa úshin taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdi óndirý maqsatynda júzege asyrylatyn qyzmet túri.
2-paragraf. Katalogtarǵa tapsyrys berý kestesin» qalyptastyrý
9. KTK sol nemese ózge de statıstıkalyq baıqaýdy ótkizý úshin SBT-dan birlikterdi irikteý sharttaryn qamtıdy jáne jyl saıyn 10 jeltoqsanǵa kelesi esepti jylǵa deıin ýákiletti basqarma (respýblıkalyq deńgeıde SBT júrgizýdi júzege asyratyn QR UEM SK Tirkelimder basqarmasy) qalyptastyrady.
10. KTK-ny jyl saıyn qarastyrý QR UEM SK tóraǵasynyń orynbasarymen kelisilgen Katalogqa tapsyrys berý kestesin qaraý jyl saıyn qyrkúıek aıynda bekitiletin grafıkke sáıkes júrgiziledi.
11. KTK-ny qaraǵanǵa deıin jaýapty basqarma QR UEM SK salalyq basqarmalarynan ótinimder SD eskertýler men usynystardy suratady.
1. QR UEM SK salalyq basqarmalarynan ótinimder jáne aýmaqtyq statıstıka organdarynan túsken eskertýler KTK-da qarastyrý úshin QR UEM SK jaýapty basqarmasyna tıisti jylǵy 10 qyrkúıekten keshiktirilmeı joldanýy kerek.
2. Zertteletin birlikterdiń katalogtaryna ótinimderdi qalyptastyrý barysynda QR UEM SK salalyq basqarmalary:
statıstıkalyq nysandy jınaý kezeńdiligi;
statıstıkalyq jáne quqyqtyq birlikterdiń tıpteri;
iriktemeli zertteý belgisi;
jiktelimdik belgilerdi kórsete otyryp, ótinimdi qalyptastyrýlary qajet.
12. KTK-da ótinimdi qalyptastyrý QR UEM SK salalyq basqarmalarymen belgili bir statıstıkalyq baıqaý ádisnamasynyń negizinde júzege asyrylady.
13. QR UEM SK salalyq basqarmalary qajet bolǵan jaǵdaıda Statıstıkalyq qyzmetti josparlaý basqarmasy jáne Jiktelimder jáne aqparattyq tehnologııalar basqarmasymen kelisilgen ózgeristerdi KTK-ǵa esepti jyldyń ishinde engizedi.
3-paragraf. Katalogtardy qalyptastyrý
14. Jeke katalogtardy respýblıkalyq deńgeıde osy Ádistemeniń 1-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha SBT kesindilerin saqtaý qoımasy negizinde avtomattandyrylǵan tártipte «AEO» RMK mamandary qalyptastyrady. Jeke katalogtardyń sapasyna jaýapty basqarma jaýapty bolyp tabylady. SBT kesindilerin saqtaý qoımasy – OLAP qory (Online Analytical Processing). OLAP qory belgili bir ýaqyt kezeńine arnalǵan (ár aıdyń jáne jyldyń 17-shi kúnine) quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikter týraly derekter – kesindi túrindegi aqparattan turady. OLAP serpindilik qatarlaryn taldaýǵa, derekterdi taratýǵa, bıýlletenderdi, iriktemelerdi, katalogtardy, ártúrli anyqtamalardy qalyptastyrýǵa qyzmet etedi.
15. Jeke katalogtar kelesi negizde qalyptastyrylady:
jyldyq kezeńdiliktiń katalogtary – esepti kezeńniń 17 jeltoqsanyndaǵy jaǵdaı boıynsha (jınaý ereksheligi ýaqyttyń basqa kezeńderinde júzege asyrylatyn statıstıkalyq baıqaý nysandaryn qospaǵanda, mysaly: 2-NK, 3-NK, 29-sh jáne taǵy basqalary);
jartyjyldyq kezeńdiliktegi katalogtar – esepti jartyjyldyqtyń sońǵy aıynyń 17-shi kúnindegi jaǵdaı boıynsha;
toqsandyq kezeńdiliktegi katalogtar – esepti toqsannyń sońǵy aıynyń 17-shi kúnindegi jaǵdaı boıynsha;
aılyq kezeńdiliktegi katalogtar – esepti aıdyń 17-shi kúnindegi jaǵdaı boıynsha;
aılyq (toqsandyq) kezeńdiliktegi baǵalardyń statıstıkalyq nysandary boıynsha katalogtar – esepti aıdyń 10-shy kúnindegi jaǵdaı boıynsha (esepti toqsannyń sońǵy aıy);
16. Salalyq basqarmalardyń belgilegen tizimine sáıkes ótkiziletin zertteýlerge arnalǵan jeke katalogtardy salalyq basqarmalardyń usynǵan tizimi negizinde jaýapty basqarma qalyptastyrady (baǵa statıstıkasy boıynsha jeke katalogtardy SD salalyq basqarmalary usynǵan tizim negizinde).
Esepti kezeńniń ishinde esepti kezeńdegi tizimder tizbesine ózgeristerdi SD Tirkelimder basqarmasy (oblystyq (qalalyq) statıstıka departamentterindegi SBT júrgizýge jaýapty qurylymdyq bólimshe) katalogty qalyptastyrýǵa 5 kún qalǵanǵa deıin jeke katalogtarǵa qosýǵa (joıýǵa) arnalǵan ótinimge sáıkes osy Ádistemeniń 2-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha qabyldaıdy. Jyldyq katalog boıynsha tizimdi SD salalyq basqarmalar (oblystyq (qalalyq) statıstıka departamentindegi statıstıkalyq baıqaý derekterin jınaýǵa jáne óńdeýge jaýapty qurylymdyq bólimshe) 10 jeltoqsannan keshiktirmeı joldaýy tıis.
Esepti jylǵy qańtarda jeke katalogtarmen jumys prosesinde baǵa statıstıkasy nysandary úshin QR UEM SK salalyq basqarmasy esepti jylǵy 31 qańtarǵa deıin jyldyń basyna ózektendirilgen SBT-daǵy ózgeristerdi esepke alýmen tizimge naqtylaý (qosý/joıý) engizedi (Ádistemeniń 82-tarmaǵyna sáıkes).
KTK qosymsha sharttary boıynsha respondentter katalogyna qosa jazylǵan tizim SD salalyq basqarmalar respondentti qosa jazýdy ishki portaldaǵy jeke kabınette rastaǵan jaǵdaıda qalyptastyrylady jáne derekterdi ISO-da óńdeýge deıin beriledi, respondentter qosylǵan tizim kelesi esepti kezeńge aýystyrylmaıdy. KTK-nyń qosymsha sharttary boıynsha respondentterdi tizimnen joıýdy, kesindi jáne katalog qurýdan buryn SD salalyq basqarmalarynyń jazbasha ótinimi boıynsha SD Tirkelimder basqarmasy júrgizedi.
17. Jeke katalogqa «3» ahýaldyq kodynan basqa (SBT qoldanylatyn ahýaldyq kodtar osy Ádistemeniń 3-qosymshasynda kórsetilgen) barlyq ahýaldyq kodtary bar birlikter engiziledi. Eger KTK-nyń tıisti sharty bolsa «3» ahýaldyq kody bar birlikti jeke katalogqa qosymsha jazý arqyly qosýǵa ruqsat etiledi. Jeke katalogtyń qurylymy osy Ádistemeniń 4-qosymshasynda berilgen.
18. Statıstıkalyq birlik – statıstıkalyq maqsatta qoldaný úshin quqyqtyq birlik negizinde jasalǵan abstraktilik birlik.
«Kásiporyn» statıstıkalyq birligi – bul óziniń qyzmetin bir nemese birneshe jerde kommersııalyq nemese kommersııalyq emes negizde júzege asyratyn quqyqtyq birlikterdiń azdaǵan kombınasııasy (ıaǵnı, bir nemese birneshe).
«Jergilikti birlik» statıstıkalyq birligi – kásiporyn ornalasqan jerden tys ornalasqan kásiporynǵa nemese kásiporyn bóligine (seh, zaýyt, dúken, bıýro, shahta) sáıkes keledi.
Quqyqtyq birlik – zańdy mártebe berilgen birlik. Quqyqtyq birlikterge mynalar jatady: qyzmet etýi zańmen tanylǵan, olardyń menshik ıesi nemese qatysýshysy bolyp tabylatyn jekelegen adamdarǵa nemese uıymdarǵa qaramastan, ózderiniń qurylymdyq bólimsheleri bar zańdy tulǵalar; dara kásipker retinde resmı tirkelgen jáne óz mindettemeleri boıynsha jaýap beretin jeke tulǵalar; resmı tirkelgen, óz qyzmetin birlesken kásipkerlik nysanynda júzege asyratyn dara kásipkerler.
Statıstıkalyq birlikter avtomatty rejımde respýblıkalyq deńgeıde SBT AJ-da qalyptastyrylady (ár 2 saǵat saıyn).
Eger quqyqtyq birlikterde jiktelimdik atrıbýttarda mán bolmasa, atap aıtqanda: KMJ, EQJJ, BEL, AÁOJ, MNJ, ESJ, SD onda SD Tirkelimder basqarmasy problemalyq jazbalardy joıǵanǵa deıin mundaı quqyqtyq birlikter boıynsha statıstıkalyq birlikter qalyptastyrylmaıdy.
Qurylymdyq birlik – ádilet organdary men salyq organdarynda tirkelmegen jáne statıstıka úshin qyzyǵýshylyq týǵyzatyn zańdy tulǵanyń nemese dara kásipkerdiń bóligi (seh, zaýyt jáne t.b.).
19. Ýaqytsha toqtatylǵan kesindi – esepti aıdyń 17-shi kúnindegi jaǵdaı boıynsha statıstıkalyq birlikter boıynsha jiktelimdik atrıbýttardyń belgili bir sany bar SBT derekter qorynyń yqshamdalǵan kóshirmesi (katalogtardy qalyptastyrý úshin qoldanylady).
Naqty kesindi – esepti aıdyń sońyndaǵy jaǵdaı boıynsha quqyqtyq birlikter boıynsha jiktelimdik atrıbýttardyń belgili bir sany bar SBT derekter qorynyń yqshamdalǵan kóshirmesi (SBT negizinde jıyntyq kestelerdi qalyptastyrý úshin qoldanylady).
20. Salalyq katalog jalpy statıstıka salasyna arnalǵan quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikter jónindegi aqparatty kórsetedi jáne SBT tranzaksııalyq qorynda tikeleı jumys isteý úshin qoldanylady. SBT tranzaksııalyq qory – OLTP qory (Online Transaction Processing). OLTP qory quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikter týraly sońǵy naqty derekterden turady. Munyń ózinde negizgi atrıbýttar boıynsha «tarıhty», ıaǵnı, olardyń ózgerýine alyp kelgen atrıbýttardyń aldyńǵy máni men oqıǵalardy kórýge bolady. OLTP aqparatty engizý jáne túzetýge, sondaı-aq statıstıkalyq birlikterdi qurýǵa jáne taldaýǵa qyzmet etedi. Salalyq katalogtardyń tizbesi osy Ádistemeniń 5-qosymshasynda berilgen.
21. SD basshylary salaaralyq sıpattaǵy máselelerdi úılestirýdi (SD Tirkelimder basqarmasy men SD basqa basqarmalary arasyndaǵy ózara is-qımyldy qamtamasyz etý jáne salalyq katalogty ýaqtyly ózektendirý) júzege asyrady.
Atap aıtqanda, jyl ishinde statıstıkalyq birlikterdiń EQJJ negizgi kodynyń nemese KMJ kodynyń ózgerýi týraly máselelerdi sheshý).
22. Salalyq katalogpen jumys isteý barysynda «0», «1», «2», «4», «6» jáne «9» ahýaldyq kodtarymen quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikter qoldanylady.
23. Ahýaldyq kodtar salalyq katalogtan ózektendirýdi rastaǵannan keıin quqyqtyq birlikterge beriledi jáne SBT-da soǵan sáıkes statıstıkalyq birlikterde kórsetiledi.
24. Birlikterdiń ahýaldyq kodyn ózektendirý (qaıta qaraý, jańartý, buryn berilgenderin rastaý) ahýaldyq kodtardy sıpattaıtyn aqparattyń túsýine qaraı, sondaı-aq berilgen merziminiń aıaqtalýyna qaraı josparly tártippen júzege asyrylady. Ahýaldyq kodty ózektendirý boıynsha usynymdar osy Ádistemeniń 6-qosymshasynda keltirilgen.
25. Ahýaldyq kodtardy berý jáne ózektendirý kezinde kúni men negizdemesi (aqparat kózi) kórsetiledi. Eger ózektendirý kodtyń berilgen merziminiń aıaqtalýyna baılanysty júrgizilse, onda «negizdeme» jolynda «Statıstıkalyq bıznes-tirkelim» kórsetiledi. SBT-da qoldanylatyn ózektendirý kózderiniń tizbesi osy Ádistemeniń 7-qosymshasynda kórsetilgen.
26. Ahýaldyq kodtardy sıpattaıtyn aqparat retinde tirkelimdegi birlikterdiń ekonomıkalyq belsendiligin tikeleı nemese janama túrde sıpattaıtyn (respondentter toltyrǵan statıstıkalyq nysandar, ákimshilik derekkózderdiń málimetteri, buqaralyq aqparat quraldarynyń derekteri, respondentterdiń ótinishteri jáne basqalar) kez kelgen málimet bolyp tabylady.
4-paragraf. Jeke katalogpen jumys isteý jáne jeke katalogqa
jazbalardy qosý sharttary
27. Statıstıkalyq nysandardy óńdeýge arnalǵan keshenderde jeke katalogtarmen jumys isteý barysynda «Onlaın rejımde derekterdi jınaý» AJ-da bastapqy statıstıkalyq derekterdi qabyldaý kezinde katalogtar jazbalardy qosý arqyly ózgerip otyrady. Jazbalardy qosý (qosa jazý) – bul jeke katalogtardy qalyptastyrǵannan keıin anyqtalǵan jazbalardy jeke katalogqa qosý prosesi. Jazbalardy qosý osy Ádistemeniń 8-qosymshasynda berilgen syzbaǵa sáıkes júzege asyrylady. Jeke katalogqa jazbalardy qosý mynadaı jaǵdaılarda ǵana ruqsat etiledi:
1) aılyq ýaqytsha toqtatylǵan kesindi qalyptastyrylǵannan keıin respondent tirkeýden ótip, esepti kezeńge statıstıkalyq nysandy tapsyrǵysy kelse (munyń ózinde tirkelgen kún esepti aıdyń sońǵy kúninen keshiktirilmeýi qajet);
2) aılyq kesindi qalyptastyrylǵannan keıin osy Ádistemeniń 78-tarmaǵyna sáıkes jiktelimdik atrıbýttary boıynsha ózgerister engiziletin bolsa (esepti aıdyń sońǵy kúninen keshiktirilmeýi qajet);
3) eger jazba KTK shartyna sáıkes kelmese, biraq statıstıkalyq baıqaý ótkizý kezinde eskerý qajet.
28. Jeke katalogqa atrıbýttardy ózgertýsiz statıstıkalyq birlikterdiń barlyq qosýlaryn statıstıkalyq nysandardy óńdeý boıynsha keshenderdi júrgizýge jaýaptylar engizedi.
29. О́ńirlik deńgeıde derekterdi engizý jáne óńdeýden keıin jeke katalog (qosylǵan birlikterdi eskere otyryp) alǵashqy derekter qorymen birge «AEO» RMK-nyń tıisti bólimshesine, sonymen qatar SD salalyq basqarmasyna beriledi (nemese SD mamandaryna jeke katalog pen derekter qoryna qoljetimdilik qamtamasyz etiledi).
30. Jeke katalog respýblıkalyq deńgeıde alǵashqy derekterdiń respýblıkalyq qoryn (mıkroderekter qory) qalyptastyrý úshin qoldanylady. Mıkroderekter qoryn qalyptastyrýdy aıaqtaǵannan keıin (bıýlletenderdi qalyptastyrǵannan keıin) katalog kásiporynǵa júktemeni esepke alý qoryn júrgizý úshin «AEO» RMK-nyń tıisti bólimshesine beriledi.
5-paragraf. Salalyq katalogpen jumys isteý
31. Salalyq katalogty júrgizý úshin SD Tirkelimder basqarmasynyń jaýapty mamany men SD salalyq basqarmasynyń mamany belgilenedi. Salalyq katalogqa jaýapty maman salalyq katalogty ýaqtyly ózektendirýdi jáne onyń durys paıdalanylýyn (salalyq katalogta túzetýge qoljetimdi atrıbýttardyń tizbesi osy Ádistemeniń 9-qosymshasynda berilgen) qamtamasyz etedi.
32. Respondentterdiń statıstıkalyq nysandarmen jumys isteý barysynda kún saıyn barlyq anyqtamalyq aqparat, sondaı-aq zertteletin birlikter atrıbýttarynyń ózgerýi týraly aqparat salalyq katalogqa jaýapty mamanmen tikeleı SBT-ǵa «salalyq katalog» máziri arqyly engiziledi.
33. SD Tirkelimder basqarmasy kún saıyn salalyq katalogta júrgizilgen ózgeristerdi baqylaıdy jáne taldaıdy, sodan keıin SBT-ǵa ózgeristerdiń engizilýin rastaıdy nemese qabyldamaıdy.
Eger SD Tirkelimder basqarmasy salalyq katalogtaǵy engizilgen ózgeristerdi rastasa, onda SBT tek qana ózgertilgen atrıbýttar boıynsha ózektendiriledi.
34. SBT-da ahýaldyq kodty ózgertý statıstıkalyq nysandardy jınaý qorytyndysy boıynsha salalyq katalog negizinde engiziledi. «AKTO» jolynan alynǵan aqparattyń negizinde salalyq katalogtaǵy ahýaldyq kodty ózektendirý sharttary osy Ádistemeniń 10-qosymshasynda keltirilgen.
3. Statıstıkalyq bıznes-tirkelimdi ózektendirý
1-paragraf. Statıstıkalyq nysandardy qabyldaý satysynda ózektendirý
35. Statıstıkalyq nysandardy qabyldaýmen tikeleı aınalysatyn qyzmetker statıstıkalyq nysandy qabyldaý satysynda (SD respondenttermen jumys basqarmasy) qaǵaz nysandaǵy respondenttiń sáıkestendirý kodynyń bolýy men toltyrý durystyǵyn tekserýi-SBT-da kórsetilgen sáıkestendirý kodyna izdestirý júrgizýi, sondaı-aq statıstıkalyq nysanda mekenjaı bóligi men baılanys telefondarynyń bolýyn tekserýi kerek:
1) eger ataýy sáıkes keletin bolsa, qyzmetker respondentten statıstıkalyq nysandy qabyldaıdy;
2) eger sáıkestendirý kody tabylmasa nemese osy sáıkestendirý kody respondenttiń ataýymen sáıkes kelmese, statıstıkalyq nysandy tikeleı qabyldaýmen aınalysatyn qyzmetker sáıkestendirý kodyn SD Tirkelimder basqarmasynan naqtylaýy kerek.
Sáıkestendirý kody – belgili bir respondentti belgileý úshin qabyldanǵan sandyq belgilerdiń tizbektiligi túrinde kórsetilgen kásiporyndar men uıymdardyń jalpy jikteýishi boıynsha KUJJ nemese BSN kody - bıznes - sáıkestendirý nómiri nemese JSN - jeke sáıkestendirý nómiri.
36. Respondenttiń sáıkestendirý kodyn naqtylaǵannan keıin, statıstıkalyq nysandardy jınaýmen aınalysatyn SD qyzmetkeri respondentten statıstıkalyq nysandy qabyldaıdy.
37. Respondentterden statıstıkalyq nysandardy qabyldaǵannan keıin nemese eger múmkindik bolsa, qabyldaý barysynda statıstıkalyq nysandardy qabyldaýmen aınalysatyn qyzmetker «bir tereze» baǵdarlamalyq qamtamasyz etýde (budan ári – «e-Statıstıka» IAJ «bir tereze» modýli) baılanys derekterin (respondenttiń telefonyn, e-mail, baılanysýshy adam) jáne naqty mekenjaıyn ózektendiredi. О́z kezeginde SBT-da osy atrıbýttar «e-Statıstıka» IAJ «bir tereze» modýlimen ıntegrasııalaý negizinde avtomatty túrde ózektendiriledi.
38. Eger respondentter uıym qyzmetiniń ýaqytsha toqtatyla turýyna (qyzmetin ýaqytsha toqtata turý týraly salyq organy sheshiminiń kóshirmesi bolǵan jaǵdaıda) baılanysty Respondenttermen jumys basqarmasyna júgingen jaǵdaıda, onda Respondenttermen jumys basqarmasy SD Tirkelimder basqarmasyna ári qaraı SBT ózektendirý júrgizý úshin qyzmetti ýaqytsha toqtata turý týraly salyq organy sheshiminiń kóshirmesin beredi. Kásiporynnyń qyzmetin ýaqytsha toqtatý týraly aqparattyń (Respondenttermen jumys basqarmasy bergen) negizinde SD Tirkelimder basqarmasynyń mamandary kásiporynnyń ahýaldyq kodyn, sonymen qatar kásiporyn qyzmetiniń ýaqytsha toqtatylý kúni men qaıta bastaý kúnin jáne ózektendirý kózin ózektendiredi.
SBT-da osy kásiporyndar boıynsha «6» ahýaldyq kody qoıylýy qajet (sonymen qatar 54-tarmaqty qarańyz).
Budan ári osy respondent statıstıkalyq nysandardy salyq organynyń sheshiminde kórsetilgen merzimniń sońyna deıin usynbaıdy (Qazaqstan Respýblıkasynyń 2008 jylǵy 10 jeltoqsandaǵy №99-IV Salyq kodeksiniń 73-baby 1-tarmaǵyna sáıkes «Eger osy bapta ózgeshe belgilenbese, salyq tóleýshi (salyq agenti) alǵan salyq eseptiligin tapsyrýdy toqtata turý týraly sheshim salyq eseptiligin tapsyrýdy toqtata turý (uzartý, qaıta bastaý) týraly salyqtyq ótinishte kórsetilgen salyq eseptiligin tapsyrýdy toqtata turý kezeńine salyq eseptiligin tapsyrmaýǵa negiz bolyp tabylady. Osy tarmaqta kórsetilgen salyq eseptiligin tapsyrmaý salyq eseptiligin nóldik kórsetkishterimen tapsyrýǵa teńestiriledi»).
39. SBT-da quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikterdiń ahýaldyq kodtarynyń ózgeristeri sınhrondalǵan, ıaǵnı birlikterdiń biriniń ahýaldyq kody ózgergen jaǵdaıda basqa birlik boıynsha ahýaldyq kod avtomatty túrde ózgerip otyrady.
Basqa jiktelimdik atrıbýttar boıynsha (KMJ, EQJJ, sany t.s.s.) eger SBT-da quqyqtyq birlikterde sınhrondalǵan degen belgi turǵan jaǵdaıda, quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikterdegi ózgerister sınhrondalady.
2-paragraf. Statıstıkalyq nysandardy jınaý qorytyndylary
boıynsha ózektendirý
40. Statıstıkalyq nysandardy jınaý men óńdeý qorytyndylary boıynsha Respondentterge júktemeni esepke alý derekter qorynan jıyntyq statıstıkalyq aqparat qalyptastyrylady. Sodan keıin statıstıkalyq nysandardan alynatyn aqparat SBT ózektendirý úshin qoldanylýy múmkin.
41. Jeke katalog qurylymynda statıstıkalyq nysandardaǵy derekterdi usynýdy esepke alý maqsattary úshin statıstıkalyq nysandaǵy eseptik derekter týraly aqparat beriletin mynadaı kodtary bar qosymsha (AKTO) joly qarastyrylǵan:
1) «0» kody – eger tapsyrylǵan statıstıkalyq nysan toltyrylmasa nemese «nóldik derektermen» toltyrylsa;
2) «1» kody – eger usynylǵan statıstıkalyq nysanda qyzmetti júzege asyrýdy sıpattaıtyn kórsetkishter (mysaly, óndirilgen ónim, ótkizilgen ónim men kórsetilgen qyzmetter kólemi) toltyrylǵan bolsa;
3) «2» kody – eger statıstıkalyq nysan tapsyrylmasa.
42. Jeke katalogtardaǵy «AKTO» joly boıynsha málimetter salalyq katalogty ózektendirý úshin qoldanylady.
43. Statıstıkalyq nysandardy óńdegen soń, QR UEM SK AEO «AKTO» joly negizinde SD-ǵa sáıkes derekter qoryn ahýaldyq kodty ózektendirý úshin jiberedi.
44. SBT-daǵy ahýaldyq kodtyń ózgerýi jeke katalogtyń «AKTO» jolyndaǵy aqparattar negizinde engiziledi. «AKTO» jolynan alynǵan aqparattyń negizinde salalyq katalogtardaǵy ahýaldyq kodty ózektendirý sharttary osy Ádistemeniń 10-qosymshasynda keltirilgen.
45. Statıstıkalyq nysandardy jınaý kezeńinde esepke alynbaǵan ózgeristerdi salalyq katalogqa jaýapty SD Respondenttermen jumys basqarmasy jáne salalyq basqarma mamandary SBT-ǵa engizedi.
46. SD Tirkelimder basqarmasy júrgizilgen ózgeristerdi taldaıdy jáne rastaıdy nemese SBT-ǵa ózgerister engizýdi qabyldamaıdy.
47. Statıstıkalyq nysandardy jınaýdyń qorytyndylary boıynsha aı saıynǵy ózektendirý kezinde SBT-ǵa quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikter boıynsha ahýaldyq kodtyń ózgeristeri, mekenjaı bóligi (naqty mekenjaıy), baılanys telefondary, baılanysýshy tulǵa týraly málimetter, sondaı-aq quqyqtyq birlikter boıynsha EQJJ men KMJ ózgeristeri (osy Ádistemeniń 79-tarmaǵyna sáıkes) engiziledi.
48. Jyl saıynǵy ózektendirý kezinde salalyq katalogtaǵy EQJJ men KMJ ózgeristeri týraly barlyq jınalǵan aqparattar taldanady. SBT-ǵa EQJJ men KMJ naqty ózgeristerin kórsetetin aqparat engiziledi.
49. Statıstıkalyq nysandardy jınaý qorytyndysy boıynsha aı saıynǵy ózektendirý salalyq katalogqa jaýapty mamandarmen esepti aıdan keıingi 15 juldyzyna deıin, jyldyq ózektendirý jeltoqsan aıynyń ishinde júzege asyrylady.
3-paragraf. Jyldyq statıstıkalyq nysandardyń negizinde ekonomıkalyq kórsetkishterdi ózektendirý
50. SBT-ny jyl saıynǵy ózektendirý QR UEM SK tirkelimderdi júrgizý jónindegi jaýapty basqarmasynyń qyzmetkerlerimen jyldyq statıstıkalyq nysandardyń negizinde júrgiziledi.
51. SBT-ny jyldyq statıstıkalyq nysandar derekteriniń negizinde ózektendirý úshin árbir esep tapsyrǵan birlik boıynsha qyzmettiń qosalqy túrleri jóninde málimetter jáne ekonomıkalyq kórsetkishter engiziletin bólek faıl qalyptastyrylady:
1) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №10125 tirkelgen, QR UEM SK tóraǵasynyń 2014 jylǵy 8 jeltoqsandaǵy № 71 buıryǵymen bekitilgen «Eńbek boıynsha esep» (kody 1191104, ındeksi 1-T, kezeńdiligi jyldyq) statıstıkalyq nysanynan tizimdik sany týraly málimet paıdalanylady;
2) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 10074 tirkelgen, QR UEM SK tóraǵasynyń 2014 jylǵy 14 qarashadaǵy №50 buıryǵymen bekitilgen «Shaǵyn kásiporyn qyzmeti týraly esep» (kody 0021104, ındeksi 2-MP, kezeńdiligi jyldyq) statıstıkalyq nysanynan tizimdik jáne jalpy sany, ónim, jumys, kórsetiletin qyzmetti ótkizýden túsken tabys, aktıvter quny týraly málimetter paıdalanylady;
3) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №10074 tirkelgen, QR UEM SK tóraǵasynyń 2014 jylǵy 14 qarashadaǵy № 50 buıryǵymen bekitilgen «Kásiporynnyń qarjy-sharýashylyq qyzmeti týraly esep» (kody 0041104, ındeksi 1-PF, kezeńdiligi jyldyq) statıstıkalyq nysanynan ónim ótkizýden jáne qyzmet kórsetýden túsken tabys, qysqa jáne uzaq merzimdi aktıvter quny týraly málimetter paıdalanylady;
4) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9904 tirkelgen, QR UEM SK tóraǵasynyń 2014 jylǵy 24 qazandaǵy № 21 buıryǵymen bekitilgen «Saýda, qoǵamdyq tamaqtandyrý jáne avtokólik quraldaryn jóndeý salasynda qyzmet kórsetetin kásiporynnyń esebi» (kody 0641104, ındeksi 1-VT, kezeńdiligi jyldyq) statıstıkalyq nysanynan qundyq mándegi ótkizilgen qyzmetter kólemi týraly málimetter paıdalanylady;
5) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9911 tirkelgen, QR UEM SK tóraǵasynyń 2014 jylǵy 27 qazandaǵy № 24 buıryǵymen bekitilgen «Kórsetilgen qyzmetter kólemi týraly esep» (kody 0611104, ındeksi 2-qyzmet kórsetý, kezeńdiligi jyldyq) statıstıkalyq nysanynan qundyq mándegi kórsetilgen qyzmetter kólemi týraly málimetter paıdalanylady;
6) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №10075 tirkelgen, QR UEM SK tóraǵasynyń 2014 jylǵy 9 jeltoqsandaǵy № 77 buıryǵymen bekitilgen «Ekonomıkalyq qyzmet túrleri týraly esep» (kody 1721110, ındeksi 1-SR, kezeńdiligi jylyna bir ret) statıstıkalyq nysanynan kásiporynnyń ekonomıkalyq belsendiligi, ortasha jyldyq tizimi, negizgi jáne qosalqy qyzmetiniń túri týraly málimetter qoldanylady. Osy nysan boıynsha ózektendirýdi óńirlik deńgeıde SD Tirkelimder basqarmasy ótkizedi.
52. Faıldan alynǵan málimetter SBT-dan alynǵan derektermen taldanady jáne salystyrylady, qaıshy keletin aqparattar túzetiledi nemese joıylady.
53. Pysyqtalǵan málimetter negizinde QR UEM SK tirkelimderdi júrgizý jónindegi jaýapty basqarmasynyń qyzmetkerleri SD Tirkelimder basqarmalarymen birlese otyryp, SBT-ny ózektendirýdi júrgizedi.
4-paragraf. Ákimshilik kózderden alynǵan derekterdiń
negizinde SBT-ny ózektendirý
54. Eger ákimshilik derekkózden zańdy tulǵalar, fılıaldar men ókildikter jáne DK (BDK) týraly «Qyzmetin ýaqytsha toqtatqandyǵy týraly» málimetter túsetin bolsa, «6» ahýaldyq kodyn QR UEM SK jaýapty basqarmasynyń qyzmetkerleri de beredi, osy zańdy tulǵalar, fılıaldar men ókildikter jáne DK (BDK) boıynsha kelesi atrıbýttar: ahýaldyq kod, qyzmetti ýaqytsha toqtatý kúni, qyzmetti qaıta ózektendirý kúni, ózektendirý kózi avtomatty túrde ózektendiriledi.
55. Zańdy tulǵalardy, fılıaldar men ókildikterdi memlekettik tirkeýdi iske asyrý sheńberinde, zańdy tulǵalardy, fılıaldar men ókildikterdi, sondaı-aq birlesken kásipkerlik nysanyndaǵy dara kásipkerlerdi (BDK) tirkeý týraly derekter SBT-ǵa elektrondy habarlama retinde kún saıyn kelip túsedi. Habarlamadaǵy málimetter quqyqtyq jáne statıstıkalyq birlikterdiń jiktelimdik belgilerin berýge negiz bolyp tabylady. Memlekettik statıstıka organdary habarlamalardyń negizinde bir jumys kúni ishinde biregeı sáıkestendirý jáne basqa da júıeli-eseptik kodtardy beredi, ol týraly málimetterdi SBT-ǵa engizedi.
56. Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes jekelegen zańdy tulǵalardy, fılıaldar men ókildikterdi tirkeý (qaıta tirkeý) ornalasqan jerine qaramastan Astana qalasyndaǵy QR Ádiletmıni TQD-de júzege asyrylady. Osy jaǵdaıda Astana qalasynyń SD Tirkelimder basqarmasy habarlamalardy óńdeý rásimin júrgizgennen keıin tirkeletin zańdy tulǵa, fılıaldar men ókildikterdiń zańdy mekenjaıyna sáıkes SBT-da ıegerdiń oblysyn túzetedi jáne bul týraly tıisti oblystyq SD-niń tirkelimder basqarmasyn habardar etedi.
57. Qazaqstan Respýblıkasy zańdy tulǵasynyń fılıaldary men ókildikterin tirkeý kezinde olarǵa basty zańdy tulǵanyń UQNS, MNJ jáne ESJ kodtary avtomatty túrde beriledi. Fılıaldar men ókildikterdiń EQJJ jáne KMJ kodtary basty zańdy tulǵanyń EQJJ jáne KMJ kodtarymen árqashan sáıkes kele bermeıdi.
58. DK memlekettik tirkeýdi iske asyrý sheńberinde kún saıyn onlaın rejımde SBT memlekettik tirkeýden ótken, esepten shyǵarylǵan jáne qyzmetin ýaqytsha toqtatqan DK týraly málimettermen ózektendiriledi.
59. Alynǵan barlyq aqparat SBT-ǵa engiziledi, memlekettik tirkeýden ótken DK boıynsha biregeı sáıkestendirý jáne basqa da júıelik-eseptik kodtar beriledi.
60. SBT sýbektileriniń ahýaldyq kodtaryn ózektendirýdiń qosymsha kózderi retinde QR Qarjymıni MKK-niń áreketsiz salyq tóleýshileri týraly derekteri qoldanylady.
Aqparatty tirkelimderdi júrgizý jónindegi jaýapty basqarma qyzmetkerleri taldaıdy, ahýaldyq kodty ózektendirý boıynsha faıl qalyptastyrylady jáne SD-niń tirkelimder basqarmasyna joldanady. SD-niń tirkelimder basqarmasy SD-niń salalyq basqarmalarymen birlese otyryp alynǵan málimetterdi taldaıdy jáne 30 kún ishinde SBT-ǵa qajet ózgeristerdi engizedi.
Alynǵan málimetter negizinde SBT-ǵa kelesi ózgerister engiziledi:
1) eger SBT-daǵy ahýaldyq kodtar = «0», «1», «2» (jumys istep turǵan), bul rette ahýaldyq kodty ózektendirý kúni 180 kúnnen asa jańartylmasa, al QR Qarjymıni MKK derekteri boıynsha bul birlikte «Áreketsiz» mártebesi tursa, onda bul tizimder SD salalyq basqarmalarǵa óńdeý úshin jiberiledi, sodan keıin ahýaldyq kod «4»-ke ózgertilýi múmkin;
2) eger SBT-daǵy ahýaldyq kod = «4», al QR Qarjymıni MKK áreketsizder jónindegi derekterinde birlik joq bolsa, onda bul tizimder SD salalyq basqarmalaryna óńdeý úshin jáne ahýaldyq kodty «1» nemese «2»-ge ózgertý úshin joldanady;
3) eger SBT-daǵy ahýaldyq kod = «4» jáne QR Qarjymıni MKK áreketsizder jónindegi derekterinde birlik bolsa, al ózektendirý kúni 1 jyldan asa jańartylmasa, onda ahýaldyq kodty ózgertpeı ózektendirý kúni men kózin jańalaý kerek.
61. QR Qarjymıni MKK alynǵan, taratý satysynda turǵan salyq tóleýshilerdiń tizbesi negizinde ózektendirý: bul málimetter SBT sýbektileriniń ahýaldyq kodyn ózektendirýdiń qosymsha kózi retinde qoldanylady. Osy derekterdiń negizinde SBT-daǵy sýbektilerdiń ahýaldyq kody «9»-ǵa ózektendirilip, ózektendirý kózi retinde «SK» kórsetiledi.
62. QR Qarjymıni MKK-dan basqa da qosymshalar arqyly alynǵan aqparatty, respýblıkalyq deńgeıde tirkelimderdi júrgizý jónindegi jaýapty basqarma taldaıdy, ahýaldyq kodty ózektendirý boıynsha faıl qalyptastyrylyp, SD Tirkelimder basqarmasyna joldanady.
63. Toqsan saıyn DSÁDM mindetti zeınetaqy tólemderin aýdarǵan sýbektiler týraly aqparatty aýdarymdar somasy men aýdarymdar júrgizilgen adamdar sanyn kórsete otyryp usynylǵan sýbektiler tizbesi negizinde SBT ózektendiriledi. Bul málimetter SBT-da ahýaldyq kod pen jumyspen qamtylǵandar sanyn ózektendirý úshin qosymsha kóz retinde qoldanylady. Esepti jylǵy 1 toqsanda alynǵan málimetter ahýaldyq kod, jumyspen qamtylǵandar sany jáne KMJ ózektendirý úshin, esepti jylǵy 2-4 toqsandarda alynǵan málimetter ahýaldyq kodty ózektendirý úshin qoldanylady.
64. DSÁDM-nen alynǵan aqparaty tirkelimdi júrgizý jónindegi jaýapty basqarma qyzmetkerlerimen taldanyp, ahýaldyq kodty ózektendirý boıynsha faıl qalyptastyrylady jáne SD Tirkelimder basqarmalaryna joldanady. Tirkelimder basqarmasy SD-ny salalyq basqarmalarymen birlesip alynǵan málimetterdi taldaıdy jáne qajet bolǵan jaǵdaıda SBT-ǵa mynadaı ózgeristerdi engizedi:
1) eger SBT-daǵy ahýaldyq kod = «0» bolsa, al DSÁDM derekteri boıynsha birlik boıynsha toqsan ishinde zeınetaqy aýdarymdary júrgizilgen, munyń ózinde SBT-daǵy jumys isteıtinder sany (shaǵyn, orta jáne iri synyptary boıynsha) DSÁDM sanymen birdeı bolsa, onda osy birlikke SBT-da «1» ahýaldyq kody qoıylady, sodan keıin ahýaldyq kod «2» ózgerýi múmkin;
2) eger SBT-daǵy ahýaldyq kod = «1» bolsa, al DSÁDM derekteri boıynsha birlik boıynsha toqsan ishindegi zeınetaqy aýdarymdary júrgizilgen, munyń ózinde SBT-daǵy jumys isteıtinder sany (shaǵyn, orta jáne iri synyptary boıynsha) DSÁDM sanymen birdeı bolsa, onda osy birlikke, eger ahýaldyq kodty ózektendirý kúni bir jyldan asa ózgertilmese, SBT-daǵy ahýaldyq kodty ózektendirý kúni jańartylady;
3) eger SBT-daǵy ahýaldyq kod = «2» bolsa, al DSÁDM derekteri boıynsha birlik boıynsha toqsan ishindegi zeınetaqy aýdarymdary júrgizilgen, munyń ózinde SBT-daǵy jumys isteıtinder sany (shaǵyn, orta jáne iri synyptary boıynsha) DSÁDM sanymen birdeı bolsa, onda osy birlikke, eger ahýaldyq kodty ózektendirý kúni bir jyldan asa ózgertilmese, SBT-daǵy ahýaldyq kodtyń ózek