qundy qazynasymen qýantty
Bıyl ala jazdaı Tarbaǵataı, Mańyraq jáne Saýyr taýlarynyń túıisken alqymynda jatqan Shilikti jazyǵynda arheologııalyq qazba jumystary júrgizildi. Shyǵys óńiriniń arheologııa salasyndaǵy ǵylymı-zertteý jumystaryn damytý jospary sheńberinde patsha obalary kóptep ornalasqan bul jazyqtaǵy eń iri qorǵandy qazý jumystary bıylǵy jyldyń mamyr aıynda bastaldy.
Arheologtar men stýdentterdiń kúnge kúıip, jaýyn-shashynǵa sý bolyp júrip atqarǵan eńbegi nátıjesiz bolǵan joq. Jýyrda obada eki adamnyń jerlengeni belgili boldy. Sonymen birge sarkofagtan baǵaly zattar tabyldy. Bul bizdiń babalarymyzdyń zergerlik sheberligine taǵy da tánti etken altyn buıymdar edi.
Oblys ákimi Danıal Ahmetov Zaısan aýdanyndaǵy jumys sapary aıasynda atalǵan qazba jumystarymen tanysty. №16 qorǵandaǵy qazba jumystarynyń nátıjesin kórgennen keıin aımaq basshysy jaýapty tulǵalarǵa qorǵandy ústinen jaýyp turatyn jáne kóne jerleý ǵurpyn týrısterdiń kórýine múmkindik beretin kúmbez qurylysy jobasyn ázirleýdi tapsyrdy.
– Qorǵannan tabylǵan zattar óte erekshe. Bul buıymdar babalarymyzdyń zergerlik ónerdi óte bıik dárejede meńgergenin kórsetedi. Sondyqtan óz áleýetimizdi paıdalanyp, etnotýrızmdi damytý ınfraqurylymdaryn qolǵa alamyz. Dál osy ispetti qurylym Berelde de turǵyzylýda, – dedi D.Ahmetov.
Qazba jumystary shegine jetip qalǵan eskertkishtiń bıiktigi 8,5 metr, dıametri 88 metrdi quraıdy. Oba bizdiń zamanymyzǵa deıingi VII ǵasyrǵa tán. Arheologııalyq zertteý jumystarynyń nátıjesi boıynsha, topyraq úıindisi men shymmen qalanǵan qabattan tas úıindisi shyǵyp, onyń astynan aǵash bórenelermen qorǵalǵan tabytqa eki adam jerlengeni anyqtaldy. Tonalǵanyna qaramastan, obadan ata-babalarymyzdyń úzdik zergerlik sheberlikterin aıǵaqtaıtyn qundy buıymdar tabyldy. Ásirese, saq taıpalarynyń dástúrli janýarlar beınesinde jasalǵan altyn áshekeıleri men tary dánindeı kishkentaı altyn túıindikteri erekshe áserge bóleıdi. Kishkene túıindikterge usaq qulaqshalar japsyrylǵan. Altyn áshekeılerdi kıimge qadaǵan eken. Bul sol zamannyń ózinde-aq babalarymyzdyń ónerdi sheberlik deńgeıine kótergenin, zergerliktiń qupııasyna jetik bolǵanyn ári shaǵyn dánekerleý tehnıkasyn paıdalanǵanyn kórsetedi.
Sarkofag-pavılon daıyn bolǵannan keıin, Shilikti aýyldyq okrýginde týrısterdi qabyldaıtyn ınfraqurylymdy damytý jumystary bastalmaq. Osy aıada taýdyń saı-salasyn qýalap keletin joldyń jaǵdaıy da túzelip qalýy múmkin.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Zaısan aýdany