Qazirgi álemdegi eń belsendi de bedeldi sammıttiń biri – G20 («Úlken jıyrmalyq»). Odan da myqtysy ári qýattysy – G7 («Úlken jetilik»). Kerek deseńiz, bul topqa sońǵy kezderi Reseıdiń ózi de kirmeı qalǵan...
Qytaı qazir tek qana ekonomıkalyq qýatty memleket qana emes, ishki jıyntyq ónimderdiń kórsetkishinen Jer planetasynda birinshi, ekinshi oryndarda kele jatqan damý qarqyny óte tez el bolyp sanalady. Osydan birneshe jyl buryn ǵana joǵarydaǵy kórsetkishteri boıynsha jyldyq damýy 9 paıyz edi, keıin 7,5 paıyz, qazir 6,9 paıyzdyń ústinde tur. Bir sarapshylarymyz osyǵan qarap Qytaıdyń ekonomıkalyq ósimi baıaýlap keledi deıdi, olaı emes, óıtkeni, bazalyq kórsetkish kóterilip, ósip keledi.
Sońǵy biz meńzegen sıfr – qazirgi tańda fantastıkalyq kórsetkish bolyp sanalatynyn bilesiz be? Qytaıda jumys qoly kóp bolyp eseptelgenmen de eń joǵary kásibı tehnologııasy damyǵan memleket bolyp sanalady. Qytaı – dúnıe júzine úlgi memleket. Elbasymyz Nursultan Nazarbaev Qytaıda ótken G20 sammıtine Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınniń shaqyrýymen bardy. Bul – biz úshin, bizdiń jas memleketimiz úshin óte úlken abyroı.
Úlken sammıtte ekonomıkalyq damýǵa qandaı sharttar kerek degen keleli áńgime qozǵaldy. Áńgimeniń toqeterinde bizdiń Prezıdentimiz «Alǵa damý úshin memleketter bir-birine bóget jasamaýy kerek» degen kókeıkesti oı tastady. Bul týraly Nursultan Nazarbaev Polshaǵa saparynda da batyl túrde atap aıtqan. Prezıdenttiń meńzegeni bir memlekettiń ekinshi bir memleketke shekaradan taýar ótkizerde qoldan jasalǵan kedergilerdiń joıylýy edi. Naryqtyq prınsıpterdi damytý úshin memleketter birine biri qolushyn berýi kerektigin eske saldy. Bul minberde qaýipsizdik máselesi de qamtyldy.
Qazirgi Shyǵys Qytaı aımaǵynyń tez damýy jaǵynan kúlli álemge úlgi ekenin taǵy bir qaıtalap qoıaıyn. Qytaı ekonomıkasy ártaraptandyrýdan ótken, munaı men gazy bolmasa da satyp alǵan sýtegi qorymen-aq ekonomıkasyn qalypty túrde damytyp keledi.
Túrikmenniń gazy Qazaqstan arqyly Qytaı asyp otyr. Qazaqstan arqyly jahandyq «Jibek joly» jobasynyń baǵdarlamalary oryndalýda. Qazaqstan eshqandaı da lańkestik toptardy qoldamaıdy. Onyń ústine, ózin álemge Ortalyq Azııadaǵy birden-bir tirek memleket retinde tanytyp úlgerdi de. Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine eki jyl múshe bolýy da bizdiń elimizge zor senim júkteıdi. Osynyń ózi bizdiń memleketimiz úshin óte úlken abyroı.
Árıne, buǵan Qazaqstannyń sońǵy 25 jylda, Táýelsizdik alǵaly bergi kezeńdegi tirnektep jınaǵan bedelin qosyńyz! Nursultan Nazarbaevtyń jahandyq jıynǵa qurmetpen shaqyrylyp, sóz sóıleýiniń túpki máni de osynda jatyr.
Ázimbaı ǴALI,
saıasattanýshy, tarıh ǵylymdarynyń doktory
ALMATY