Terrorızmge qarsy zań jobasy talqylandy

Keshe Parlament Májilisinde ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyldardy jetildirýge baǵyttalǵan zań jobasynyń tusaýkeseri boldy. Osyndaı zańnyń qajettiligi týraly Elbasy N.Nazarbaev ústimizdegi jyldyń 10 maýsymynda ótken Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysynda aıtyp, naqty tapsyrmalar bergen edi. Búgingi kúnniń ózekti máselesine aınalǵan problemaǵa arnalǵan sol zań jobasy qysqa merzimde ázirlenip, endi Májilistiń qaraýyna aıaq basty. Tusaýkeser rásimin ashqan Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýip­sizdik komıtetiniń tóraǵasy Máý­len Áshimbaev zań jobasyn Ulttyq qaýip­sizdik komıteti basqa da tıisti organ­darmen birlesip daıyndaǵanyn aıta kelip, baıandama jasaý úshin alǵash­qy sózdi Ulttyq qaýipsizdik komıteti tór­aǵasynyń orynbasary Marat Qol­qa­baevqa berdi. Ol zań jobasynyń qan­sha zańnamalyq aktilerge qandaı ózge­rister engizetinine qysqasha toqtaldy. Joba boıynsha barlyǵy 5 kodeks pen 19 zańǵa tolyq­tyrýlar qosylatyn bolypty. Máselen, Qylmystyq kodekske terrorıstik qylmys úshin jazalaý qatańdatylady. Sonyń ishinde ekstremızm men terrorızm qylmysy úshin sottalǵandardyń bar­lyq múlki mindetti túrde tár­kilenedi. Ákimshilik quqyq bu­zýshylyq kodeksine de bir­neshe qatańdatylǵan normalar engizilgen. Ásirese, qarý-jaraq aınalymy men kóshi-qon salasyndaǵy ister qatań baqylaýǵa alynbaq eken. Máselen, úı ıesi tirkelmegen azamattardy páterge jibergeni úshin ákimshilik jazaǵa tartylatyn kórinedi. Bul úı qojaıyndaryn pátershiler alýdan jappaı saqtandyratyn norma bolmaq. Odan ári M.Qolqabaev qarý-jaraq saýdalaý bıznesimen aınalysýshylarǵa jasalatyn shekteýler týraly baıandady. Dúkenderdi qaı jerde ashý tártibi engiziletin bolypty, sondaı-aq, oqtaýly myltyqty satýǵa bolmaıdy eken. О́ıtkeni, bizde sondaı jaǵdaılar da oryn alypty. Onyń mysalyna Qolqabaev Aqtóbedegi qandy oqıǵany kel­tir­di. Onda dúkenshiniń ózi myl­tyqty oqtap beripti... Biraq mun­daı tártipti zańǵa engiz­beı-aq, dúkenshiniń nus­qaý­­lyǵynda eskerse de bola­dy emes pe? Jekemenshik kúzet uıym­daryna qoıylatyn talaptar da aıryqsha qatańdatylatyn kó­rinedi. Ásirese, qaraýynda qarý-jaraq bolatyn nysan­­dardyń kúzetine jalda­na­tyn jekemenshik kúzet uıym­daryna degen talap kú­sheıedi eken. Sonyń ishinde je­kemen­­shik kúzet uıymdaryna alýǵa bolmaıtyn adamdar naq­­ty­­la­nypty. Osy normany ózi­niń baıandamasynda Ishki ister mınıstriniń orynba­sary Ra­shıd Jaqypov tolyq­tyryp, kúzetke bir jylǵa jetpegen mezgilde ákimshi­lik quqyq buzý­shylyq­qa tar­tylǵan adam­dar­dyń alyn­baıtynyn aıtty. Keıbireý­ler kóshege te­me­kiniń tuqy­lyn laqtyrǵany úshin de ákim­shilik jazaǵa tartylyp jatady. Son­daılar endi kú­zetke bir jyl boıy jaramaıtyn bolǵany ma? Terrorızm men ekstremızmge onyń qan­daı qatysy bar degen oıǵa qaldyq. Sondaı-aq, «Týrıstik qyz­met týraly» Zańǵa dinı týrızm máselesi boıynsha jańa normalar engiziletindigi aıtyldy. Memlekettik qyzmet kórsetý salasynda da keıbir tyıym sharalary engiziletin bolypty. Máselen, qyzmet kórsetýshi kelgen jerine nemese turaqty turatyn jerine tirkelmegen azamattarǵa keıbir qujattardy bermeıdi eken. M.Qolqabaevtyń sózderine qaraǵanda, tirkelimge degen talap baıaǵy keńes zamanynan da asyp ketken sııaqty. Tipti, ýaqytsha toqtaǵan jerge de tirkelý mindetteledi eken... Joǵaryda aıtqanymyzdaı, zań jobasy boıynsha qosym­sha baıandamany Ishki ister mınıstriniń orynbasary Rashıd Jaqypov jasap, kóp­tegen normaǵa molyraq tú­sinik berdi. Sonyń ishin­de, ol da qarý-jaraq satý máse­lesine kóp toqtaldy. Buryn myltyǵy bolyp, alaıda, ony saqtaýda ákimshilik-quqyqtyq buzýshylyq jasaǵan adamdarǵa qarý tek ony saqtaýdyń tár­tibin biletindigi jóninde bi­limin teksertkennen keıin ǵana beriletin bolypty. Bilimin teksertpese, myltyǵy tartyp alynady eken... Jalpy, zań jobasynda shıki tustar bar ekeni anyq baıqaldy. Muny tusaýkeserge qatysqan adamdar aıtty. Máselen, talqylaýǵa qa­tysqan saıasattanýshy Do­sym Sátpaev zań jobasynda ákimdikterdiń janynan qu­rylǵan terrorızmge qarsy komıssııalardyń mindetteri týraly eshteńe aıtylmaǵanyn jetkizdi. Sonymen qatar, ol zań jobasynyń 149-babynda shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine terrorızmge qarsy áreketterdi jasamaǵany nemese jetkilikti dárejede jasamaǵany úshin aıyppuldar salynatyndyǵy týraly aıtylǵanyn kórsete otyryp, bul shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine qosymsha qysym bolatynyn eskertti. Terrorızm men ekstremızmge qarsy kúres degen jeleý­men taǵy da qosymsha tekserýler jasalyp, sybaılas jemqorlyqqa jol beretin faktorlardyń bári osy jerde týatyn sııaqty, dedi ol. Zań jobasyn jasaýshy­lar joq olaı emes, tek terro­rıstik jáne ekstremıstik is­terge yńǵaıy bar ShOB-tar ǵana tekseriledi degenimen, D.Sátpaevtyń aıtqan qaýpi oryndy sekildi kórindi. Ony zańdy jetildirýshi depýtattar da eskerer degen úmit bar. Jalpy, zańdy ázirleý­shi­lerge kóptegen suraq qoıyldy. Májilistiń qorjy­­nyna túsken zań jobasy­­nyń tusaýkeserinde osynsha­­lyqty belsendilik buryn-sońdy bolmaǵan edi. Tusaýke­serge depýtattardan bólek, Qazaqstanda tirkelgen barlyq saıası partııa men qoǵamdyq birlestik, ÚEU, dinı konfessııalar, sarapshylar men BAQ ókilderi belsene qatysty. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan»