Sport degen bir sıqyr

Aq Azıadaǵa deıin elimizde dál mundaı dúbirli sport dodasy bolmaǵany anyq. Sport – tek saıystardan, jan alysyp, jan berisken jarystardan ǵana tur­maı­tyndyǵyna kózimiz jetti. Kútpegen jeńister, ókinishi ózek órter jeńilister, qateligi kópke deıin qapalandyryp, endi qaıtyp aınalyp kelmes sátter... Sporttyń aty – sport eken. Máselen, Qazaqstanda ótken qysqy oıyndarda altyn men kúmis júldeniń arasy jarty sekóndke da tolmaǵan jarystarǵa kýá boldyq. Qas-qaǵym sát degen osy! Qarsylastyń qateliginen jeńiske emes, kerisinshe jeńiliske dýshar etken oqıǵalar da barshylyq. Sondaı-aq Azıada – 2011 talaı sportshynyń juldyzyn jaqty. Elimizdiń sporttyq shejiresine jańa esimder endi. Osy ýaqytqa deıin asa tanymal bolyp kórmegen jańa sport túrleri tusaýyn kesti. Tómendegi toptamada Almatyda ótken jarystardyń qyzyqty sátterin, eleń etkizer tustaryn terip aldyq. Oqyńyz!

Azıada altyny áskerden bosatady

Ońtústik Koreıa sport­shylary jalpy komandalyq esepte úshinshi orynǵa tu­raq­taǵany belgili. Quldılap syrǵanaýda qo­la alǵan osy eldiń sport­shysy Djýng Dohıon ja­rystyń alǵashqy kúnderin­de qola medaldi qolǵa tú­sirip, odan Azıadanyń al­ty­nyn jeńip almaq bol­ǵa­nyn bilemiz. 31 qańtarda koreı sportshysy: – Búgin men chempıon atana almadym. Biraq, aldaǵy jarys kún­deri bul maqsatym orynda­lady degen úmittemin. Oń­tústik Koreıa zańy boıynsha iri halyqaralyq jarystar­dyń chempıondary áskerı bo­ryshyn óteýden bosa­ty­la­dy. Bizde tipti áıgili ár­tisterge de, prezıdenttiń ulyna da mundaı jeńildik berilmeıdi. Sondyqtan je­ńiske umtylýyma sebep bar. Áskerden bosasam jattyǵý­larymdy ári qaraı jal­ǵas­tyramyn. Sáıkesinshe, óz elimniń abyroıyn qorǵap, jeńis týyn jelbiretýge múm­kindigim kóbeıedi, – degen bolatyn. Quldılap túsý jarys­tarynda qazaqstandyq Dmıtrıı Koshkın men Igor Zakýrdaev birinshi, ekinshi oryn­ǵa ıe boldy da, úshinshi orynda osy Djýng Dohıon turǵan edi. Ońtústik Koreıa Azıada­ǵa taý shańǵyshylarynan ja­saqtalǵan jańa qurama jibergeni belgili. Olar óz eliniń amanatyn aqtady desek te bolady. Sóıtip, bul eldiń sportshylary 3 al­tyn, 1 kúmis, 3 qola medaldi jeńip aldy. Kım San Djý degen qyzdary eki ret qurmet tuǵyrynyń bıik sa­tysyna kóterildi. Sondaı-aq, erler ara­synda Djýn Dohıon 1 altyn, 1 qola medaldi ıelendi. Endi áskerden bosatylatyn Djýn Dohıon alańsyz jattyǵýmen aınalysyp, talaı ret júldegerler tuǵyryna kóteri­letin bolar?!

Almatynyń aýasy da satyldy

Azıada bastalmaı turyp-aq, elimizge Azııanyń ár qıyrynan qonaqtar aǵylyp kelip jatty. Sportshylar men jattyq­tyrý­shylardy aıtpaǵannyń ózinde, sheteldik jankúıerler men jýrnalıster bir qaýym el boldy. Alystan kelgen meımandar Qazaq­stan­nan estelikke ne alyp ketti dep oılaısyz? Azıadanyń dúbiri estilgennen-aq elimizdegi kádesyı, táberik jasaýmen jáne satýmen aınalysatyn kásipkerler Olımpıadadan óz násipterin alyp qalýǵa um­tyldy. Azıada-2011 sımvoly bolǵan Irbı degen ataýǵa ıe irbizdiń balasynyń sýreti beınelgen taýarlar tıisti oryn­dardan tabyldy. Sol sııaqty Almaty men Astanadaǵy sport saraılarynyń foıesinde, jarys júrip jatqan keshenderde Azıada-2011-diń emblemalary men tańbalary bar kádesyılardy satý bastaldy. Azıada-2011 atrıbýtıkasyn satýshy­lar­dyń arasynda júrgizilgen saýalnama kórsetkendeı, sheteldik týrıster Azıada tumary – Irbı barysy beınelengen tósbelgiler men kiltbaýlarǵa qyzyqqan. Al qazaqstandyqtar, birinshi kezekte, «Qazaqstan» degen jazýy bar bas kıim men bókebaılardy satyp alýǵa tyry­sa­dy. Jerlesterimiz kóbinese Irbıdiń beınesi bar tońazytqyshqa jabystyratyn mag­nıtter, sondaı-aq qazir Qazaqstan qura­masynda oınap jatqan «Barys» klýbynyń fotosýretin satyp alǵan. Hokkeı kezdesýleri arasyndaǵy úzilis­terde muz arenalarynyń foıesinde bir-birimen tósbelgi aıyrbastaýshylardy da kórýge bolatyn edi. Erler hokkeıi týrnırine qatysýshy komandalardyń tósbelgileri eń úlken suranysqa ıe boldy. Myna qyzyqty qarańyz, Azıada-2011 oıyndarynyń bas baspasóz ortalyǵy or­na­lasqan «Almaty Taýers» Bıznes orta­ly­ǵynda Almatynyń konservilengen aýasy satyldy. Surastyryp kórgende, baǵasy – 850 teńge bolyp shyqty. Salmaǵy qansha ekenin kim bilipti, biraq, ishinde qaladaǵy qaptaǵan kólik­tiń tútini bar ma eken degen oı týdy.

Jarysty tamashalaýǵa májbúr bolǵan túlki

Bıylǵy Azıada jarystary adamdarmen qatar, jan-janýarlardy da qyzyq­tyr­ǵa­nyn baıandaý tipti qyzyq. Bul áńgime oıyn­dardyń tumary bolyp otyrǵan Irbizdiń balasy týraly aıtylyp otyrǵan joq. Almatydaǵy halyqaralyq tramplınder keshenindegi K-125 tramplıniniń astynda túlki turyp jatqany saıystyń sońǵy kúnderinde ǵana belgili boldy. Qanat jolynyń bıiginen qaraǵanda, onyń izderi jaqsy kórinedi eken. Ol bul jerden ótken jazda ózine in qazyp alǵan. – Bul óte batyl túlki. Sekirýler bas­tal­ǵanda ol tyǵylyp qalǵan, alaıda, birinshi kúnnen keıin qarańǵy batqanda shyǵa bastady. «Ash bolsań – innen shyǵasyń» deıdi. Qarny ashqan janýar adamdardan qorqýyn umytty, biz ony arasynda tamaqtandyryp qoıamyz», – dep kúledi tramplınniń tehnıkalyq qyzmetkerleri. Azıada jarystaryna amalsyz jan­kúıer bolǵan túlki osylaısha adamdarǵa da úırene bastapty.

Frıstaıl joly 10 kúnde salynǵan

Azıada tusaýyn kespeı turyp, «Ta­baǵan» sport kesheninde ótken frıs­taıl­shylardyń beıresmı jattyǵýynan keıin joldyń sheıper-arhıtektory jarystyń tehnıkalyq delegatymen birge sońǵy synaqtardy ótkizgen edi. Sheıper-arhıtektor Valentın Kotlıa­rov­tyń aıtýynsha, frıstaılǵa arnalǵan joldy salýǵa nebári 10 kún ketken. Alaıda, bul jolda ótken jyldyń jazynan bastap kúrdeli jumystar júrgizilgen. – Biz joldardy eýropalyq stan­dart­tarǵa saı daıyndadyq. 3 akrobatıka tram­plınin saldyq, mogýlǵa arnalǵan jotalar jasadyq. Joldardyń tehnıkalyq jaǵ­daıyn Azıada tehnıkalyq delegaty qabyldap, bekitken, – dedi Kotlıarov. Al frıstaıl saıysynda óner kór­set­ken sportshylar frıstaıl trassasynyń 10 kúnde salynǵanyna senbeıdi. Sapasy jaǵynan sóz keltirmeıtin jarys joly álimsaqtan beri solaı kele jatqandaı, saqadaı saı edi. Dmıtrıı Reıherd:

«Telefon qońyraýy maǵan kúsh-jiger berdi»

Sonymen «Tabaǵan» sport kesheninde Qa­zaq­stannyń frıstaıl quramasynyń kóshbasshysy Dmıtrıı Reıherd 31 qań­tarda jankúıerlerdiń úmitin aqtap, Azııa oıyn­darynda mogýl saıysynyń jeńim­pazy atan­dy. Olımpıada oıyndaryna qa­ty­sýshy, Álem Kýbogy men Eýropa kýbok­tarynyń túrli kezeńderinde aldyna jan salmaǵan Dmıtrıı 23,63 upaı jınap, ja­pondyq Ýeno Osamýdy artta qaldyrdy. Jattyǵýlar barysynda trassany tekserip kórgennen keıin, Dmıtrıı qandaı ele­ment­terdi oryndaıtynyna sheshim qabyldap: – Tańdaǵan baǵdarlamamdy jeńil dep aıta almaımyn, Alaıda, Azıadada men keremet bir nárse kórsetýdi josparlaǵan da joqpyn – tek ózimniń ádettegi oryndap júrgen elementterim, – degen edi. Mogýldyń altynyn asynǵan Reıherd: – Men týǵan elime taǵy bir altyn júlde alyp kelgenime qýanyshtymyn! Alaıda, alda áli qatar mogýl boıynsha saıystar bar. Sondyqtan, ázirshe «ýh» deıtin ýaqyt kelgen joq, – degen bolatyn. – Jarys bastalar aldynda ne jaıly oıladyńyz? – Bul qyzyqty oqıǵa: dál sóre kezinde, meniń shyǵatynym habarlanyp qoı­ǵan, jarysqa daıyn turmyn. Tap osy ýaqytta telefonym shyryldady. Odan shyqqan kóńildi áýen maǵan kúsh-jiger berdi! – Sońǵy Olımpıadadaǵy sátsiz nátı­jelerińiz Azıadada bar kúshińdi salýǵa ynta bergen joq pa? – Joq, men bir nárseni oıymnan shyǵarmaı, sátsizdikterden keıin toqyrap qalatyn adam emespin. Árqashan alǵa qaraý kerek, aldyńa jańa maqsattardy qoıyp, sol maqsattarǵa jetý kerek.

Bireýdiń qateligine qýanamyn dep altyn júldeden aıyrylyp qaldy

Azııa oıyndarynyń chem­pıony, Qazaq­stan bıatlon­shy­sy Aleksandr Chervıakov jarys kúnderinde jan­kú­ıer­lerin qýantý­dan jalyq­pady-aý. Altyn medal alý jos­paryn da to­lyq­taı oryn­da­dy. 1 aqpanda ol bıatlon­dy sprınt ja­ry­synda altyn alsa, kelesi kúni de 12,5 shaqy­rymdyq izge-túsý ja­rysyn­da sol jetistigin qaı­talady. Aıtqandaı, osy joly Chervıakov jarysqa birinshi bolyp shyqty. 6 sekóndten keıin sport saıysyn qy­taı­lyq Ren Long jalǵastyrdy. 33,5 sekónd ótken soń ja­rys alańyna Japonııa sport­shy­sy Djýndjı Nagaı shyqty. Jol boıynda osy Nagaı Qy­taı bıat­lon­shysynan ozyp ketip, Cher­vıakovtyń sońyna tús­ti. Bi­raq qazaqstandyq sport­shy­ny bir jaıt qut­qa­ryp qal­dy. Chervıakovtyń ny­sanaǵa atqan oqtary tımeı jat­qa­nyn kórgen Japonııa sport­shysy qýanǵany sonsha­lyq óziniń nysanalarynan kóńi­li aýyp ketip, muqııat bol­ǵan joq. Munysyn japon­dyq sportshy oıyn aıaqtal­ǵan soń ózi málimdedi. – Chervıakov – óte táji­rıbeli bıatlonshy. Degenmen, búgin onyń joly bol­maǵan sııaqty. Atys shebine men Chervıakovtan keıin kelip jetip, onyń kózdeı al­maǵan nysandaryn kórdim. Ja­sy­ra­tyn nesi bar, qarsyla­sym­nyń múlt ketkenin kórip, qatty qýandym. Oryn­syz bolǵan qýanysh ózimdi tyǵy­ryq­qa aparyp tyqty. Buryn mende nysa­na dáldeýde eshqandaı kemshilik ketpeıtin edi. Deı turǵanmen, naǵyz bıatlon­nyń qandaı bolýy kerek ekendigin barsha­ǵa kórsettik. Jarys tartysqa toly boldy. Oıyn aıaq­talǵansha júregimiz jıi qaǵyp, qobal­jy­dyq. Mende Aleksandrmen kezdesetin sát­ter áli bolady. Biz estafe­tada jeke jarys kezinde baq synasamyz. Esemdi qaıtara­myn dep oılaımyn, – degen bolatyn. Sol joly Aleksandr Chervıakovtyń aıtýynsha, kerisinshe onyń joly bolǵan, sonyń arqasynda ol jeńiske jetti. – Izge túsý jarysy aldynda es jınaýǵa bir táýlikten az ýaqyt berildi. Trassada sharshaǵanymyz bilinip turdy. Eger japondyqtar meniń qalaı atqanyma emes, ózderiniń oıynyna jiti kóńil bólgende, nátıje basqasha bolar edi. Bul joly meniń jolym boldy. Sprıntte kúmis medal alǵan Qytaı bıatlonshysy Ren Long alǵan qola júldesi jaıly bylaı dep oı bólisedi: – Chervıakov degende birden shapshań bıatlon degen oı túsedi. Ol mergendigimen bolmasa da, shapshańdyǵymen jeńisti kez kelgen adamnyń ýysynan sýyryp ala ala­dy. Jarysqa shyqqan sátten bastap qazaq­stan­dyq sportshynyń sońynan júgirdim. Atys shebine deıin ony ozyp ketem be dep edim. Biraq men óte baıaý attym. Atys shebinde ýaqytymdy óltirip aldym. Bul Azıadada endi jarysqa shyqpaımyn. Bapker­ler­diń úmitin aqtama­ǵanyma qynjylamyn. Osylaısha, Djýndjı Nagaı qazaq­stan­dyq sportshynyń qateligine qýana­myn dep bo­sań­syp, altyn júldeden aıy­rylyp qalǵan. Aınash ESALI.