Shyǵys óńirindegi tumsa tabıǵattyń taǵy bir injý-marjany – Sibe kólderi. Bul kólder Ertistiń sol jaǵalaýynan asa qashyq emes, Qalba taýlarynyń qatpar-qatpar quıma tastarynan qalanǵandaı jotalarynyń arasynda ornalasqan. Taý tabanyndaǵy tostaǵandardaı bes kól kimdi bolsa da tańdandyrmaı qoımaıdy. Tereńindegi malta tas kórinetin tunyqtyǵy, jelmen jeńil dirildeıtin kerimsal kórki – Sibeniń sáni men saltanaty.
Qalmaqtyń «sebyn» sózinen shyqqan kól ataýynyń túp-tórkini «sabyndy kól» degendi bildiredi. Shynynda Sibeniń sýy sabyndaı jumsaq tıip, tán men jandy sergitedi. Oblys ortalyǵyna jaqyn ornalasqan bul kólderdiń jaǵalaýlary bos bolǵan emes. Soǵan sáıkes, kásipkerlerdiń tabys oshaǵyna aınalǵan kólderge sońǵy jyldary halyqtyń emin-erkin kirýi muń bolǵan. Attap basqanyńyz – aqsha. Álekedeı jalanǵan demalys bazalarynyń qyzmetshileri kók qaǵazsyz mańaıyna jolatpaıdy. Barlyq jaǵalaýlarda – shlagbaýmdar. Bul beıbastaq áreketter endi ótken kúnniń enshisi bolyp qalmaq. Oblys ákimi Danıal Ahmetov Sibe kólderiniń halyqqa qoljetimdi demalys ornyna aınalýyna kóńil bólip, tıisti mekemelerge keshendi tapsyrma júktedi. Aıtalyq bıyl óńir basshysynyń qoldaýymen О́skemen qalasynan Sibe kólderi men Samar aýyly baǵytyndaǵy joldarǵa 2 mıllıard teńge bólinip, kúrdeli jóndeý júrgizildi.
Árıne bul joldar jaǵalaýdy jalǵa berip júrgen kásipkerler úshin salynǵan joq. Qarapaıym óńir turǵyndarynyń demalysyna jáne týrıstik áleýetti damytýǵa qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda jóndeldi. Jýyrda Ulan aýdanynyń ákimdigi Sibe kólderine baspasóz týryn uıymdastyryp, aýdan ákiminiń orynbasary Dýlat Qajanov jaǵalaýdyń qazirgi jaǵdaıy men keleshegi týraly áńgimelep bergen bolatyn.
Sibe kólderiniń rettik sany hám jekelegen ataýlary bar. Máselen, №1 kól Sadyrkól atalady. Qazirgi kezde oblys ákimdigi osy kólmen attas kondomınıýmmen birlesken jumys tobyn quryp, zań talaptaryna sáıkes kelmeıtin demalys úılerin aıqyndady. Sadyrkóldiń sýdy qorǵaý aımaǵynda 26 úıdiń zańsyz ornalasqany anyqtaldy. Bul úılerdiń zańdy óreskel buzǵany jóninde arnaıy hattama toltyryldy. Demalys úıleriniń qojaıyndary hattama talaptaryn oryndaýy qajet. Taıaýda oblys ákimdiginiń keńeıtilgen keńesinde óńir basshysy D.Ahmetov kól jaǵalaýyndaǵy jer telimderin 20 jyl buryn áldekimder alyp alǵanyn, olardyń zańdy óreskel buzyp qana qoımaı, kóldi de menshiktep alýǵa tyrysqandaryn, eń aldymen jaǵalaýǵa baratyn joldaǵy shlagbaýmdardy alyp tastaý qajettigin qatań eskertti.
№2 – Tórtqara kóliniń jaǵajaıyna tıesili 40 gektar jer telimi bar. Onyń 8 gektaryna «Úlbi metallýrgııalyq zaýyty» AQ, «Kazsınk» JShS kásiporyndarynyń demalys bazalary ornalasqan. Ázirge bul demalys keshenderiniń kóriktendirilýi men abattandyrylýy jáne qyzmet sapasy kóńilge qonymdy. Sondaı-aq Tórtqara jaǵalaýynan jeke tulǵalarǵa aýdan ákimdiginiń qaýlysymen 81 jer telimi berilipti. Alaıda bul telimderdiń bireýine ǵana ǵımarat salynǵan. Osy másele jóninde aýdan ákimdigi tarapynan tekseris júrgizilip, jer ınspeksııasyna aldyn ala hat jiberildi.
№ 3 kól – Shalqar kóli. Munda kelesi jyly mýnısıpaldy jaǵalaý ashylmaq. Shalqarda buǵan deıin aýdan ákimdiginiń ruqsatymen saıajaıǵa arnalǵan jer telimderi berilgen. Kólge jaqyn aýmaqta 342 saıajaı ornalasqan. Onyń tórteýine jerdi maqsatsyz paıdalanǵany úshin aldyn ala eskertý haty jiberildi. Budan basqa Asýbulaq orman sharýashylyǵy qorynan alǵan eki jer teliminde jeke kásipkerlerdiń demalys bazalary oryn teýipti. Bir qýanarlyǵy, Shalqar kóli jaǵalaýynyń basym bóligi jeke menshikke berilmegen. Endi jaǵalaýdaǵy bos turǵan alańqaıǵa eshqandaı demalys úıleri salynbaıdy. Mýnısıpaldy jaǵalaý jobasynyń jalpy somasy – 220 mıllıon teńge. Munda medısınalyq beket, qutqarýshylar qosyny, túrli as máziri men kádesyılar usynatyn etnoaýyl bolady.
№4 kóldiń ataýy – Qorjynkól. Búginde onyń jaǵasynda jergilikti kásipkerdiń jeke ınvestısııasy arqyly iri týrıstik joba júzege asyrylýda. Biz barǵanda, jaǵalaýda qurylys jumystary qyzý júrip jatty. «Jibek joly» atalatyn demalys kesheninde zamanaýı qonaq úı, meıramhana men kottedjder boı kóteredi. Ulan aýdanynyń týmasy, kásipker Bolat Baǵadaev atalǵan nysanǵa 1 mıllıard teńge qarajat quıyp otyr. 2015 jyly bastalǵan qurylysty keler jyly aıaqtap, paıdalanýǵa berý kózdelgen.
Al №5 – Qarakólde S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń ǵylymı-zertteý bazasy oryn tepken. Onda ǵylym salasyndaǵy izdenýshiler men stýdentter ózderiniń tabıǵat ortasyndaǵy zertteýlerin júzege asyrady.
– Týrızm – aýdanymyzdyń ekonomıkalyq damýynyń negizgi baǵyttarynyń biri. Osy oraıda aýdanda týrızmdi damytý boıynsha arnaıy jospar jasaldy. Bıyl Sibe kólderine 15 myńnan astam týrıst keldi. Onyń jartysyna jýyǵy – kórshi Reseıden kelgen týrıster. Bul birinshiden, óńirimiz tabıǵatynyń sulýlyǵy bolsa, ekinshiden, týrıstik salanyń jyl ótken saıyn ilgerilep, damyp kele jatqanyn kórsetedi. Sondyqtan Sibe kólderiniń sáni men saltanaty artar kún alda, – dedi Ulan aýdany ákiminiń orynbasary Dýlat Qajanov.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Ulan aýdany