2016 jylǵy 29 maýsym, Astana qalasy
«Ulttyq muraǵat qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Baılanys jáne aqparat mınıstriniń 2011 jylǵy
16 qarashadaǵy №349 buıryǵyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly
«Ulttyq arhıv qory jáne arhıvter týraly» 1998 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 18-baby 2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. «Ulttyq muraǵat qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Baılanys jáne aqparat mınıstriniń 2011 jylǵy 16 qarashadaǵy № 349 buıryǵyna (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 7342 bolyp tirkelgen, 2012 jylǵy 20 qazandaǵy № 689-693 (27765) «Egemen Qazaqstan» gazetinde, 2012 jylǵy 20 qazandaǵy № 362-363 (27181-27182) «Kazahstanskaıa pravda» gazetinde jarııalanǵan) mynadaı ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin:
kórsetilgen buıryqtyń taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Ulttyq arhıv qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý qaǵıdalaryn bekitý týraly»;
kórsetilgen buıryqtyń kirispesi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Ulttyq arhıv qory jáne arhıvter týraly» 1998 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 18-baby 2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:»;
kórsetilgen buıryqtyń 1-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«1. Qosa berilip otyrǵan Ulttyq arhıv qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý qaǵıdalary bekitilsin.»;
kórsetilgen buıryqpen bekitilgen Ulttyq muraǵat qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý qaǵıdalarynda:
taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Ulttyq arhıv qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý qaǵıdalary»;
1 jáne 2-tarmaqtar mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«1. Osy Ulttyq arhıv qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Ulttyq arhıv qory jáne arhıvter týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1998 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy Zańynyń 18-babynyń 2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyna sáıkes daıyndaldy jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq arhıv qorynyń qujattaryn basyp shyǵarý tártibin anyqtaıdy.
2. Qaǵıdalar «Ulttyq arhıv qory jáne arhıvter týraly» 1998 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańyna sáıkes Ulttyq arhıv qorynyń qujattaryn (budan ári – qujattar) jınaqtaý (satyp alý), turaqty saqtaý jáne paıdalanýdy uıymdastyrý quqyǵy berilgen memlekettik, arnaýly memlekettik arhıvterde (budan ári – arhıvter) qoldanylady.»;
6-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«6. Ǵylymı-kópshilik tıptegi basylymdar tarıhı bilimderdi taratý jáne tarıhı qujattardy oqyrman qaýym arasynda keńinen taratý úshin arnalǵan. Mundaı basylymdardyń ǵylymı-anyqtamalyq apparaty kirispeden, eskertpelerden, kórsetkishterden turady.»;
8-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«8. Basylym túrleri jarııalanǵan qujattardyń quramymen anyqtalady. Basylymdar ár qor boıynsha jáne taqyryptyq bolady. Ár qor boıynsha basylymdar ǵylymı maqsatta daıyndalady. Qujattardyń taqyryptyq basylymdary ǵylymı, ǵylymı-tanymdyq jáne basylymdardyń oqýlyq túrlerimen usynylady.»;
9-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«9. Ár qor boıynsha basylymdar bir qordyń (kolleksııanyń) nemese qurylymdyq bólimniń qujattaryn qamtıdy. Basqa qorlardyń jáne basqa qor qurýshylardyń qujattary ár qor boıynsha basylymdarǵa qordyń qujattary nashar saqtalǵan nemese tolyq bolmaǵan jaǵdaıda engiziledi.»;
13-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«13. Qujattardy basyp shyǵarý nysany (materıaldyq konstrýksııasy jáne qurylymy) boıynsha: korpýs (jınaq), serııa, jınaq, monobasylym (bir jazba eskertkishtiń nemese derektiń basylymy), albom, býklet, plakat, sondaı-aq merzimdi jáne jalǵasatyn basylymdardaǵy, ǵylymı-zertteý nemese ǵylymı-kópshilik eńbekterdiń qosymshalaryndaǵy jáne olardyń mátinderindegi jarııalanym bolady.»;
15-tarmaqtyń birinshi jáne ekinshi bólikteri mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«15. Túpnusqany qaıta basyp shyǵarýdyń dálme-dáldiginiń dárejesi boıynsha faksımıldigi asa joǵary dárejedegi basylymdar («shyn máninde faksımıldik») jáne faksımıldigi joǵary jáne orta dárejedegi basylym (basylymnyń «faksımıldik tıpi») bolyp erekshelenedi.
Faksımıldigi asa joǵary dárejedegi basylymnyń dál mólsherin, qaǵazdyń jáne muqabanyń syrtqy túri men ózgesheligin, mátinniń kózge kórinetin barlyq ereksheligin, bezendirilýin, ýaqyt paıdalaný izderin jáne taǵy sol sııaqtylardy qosa eń joǵarǵy deńgeıdegi uqsastyqpen túpnusqa kóshirmesin qaıta basyp shyǵarady. Ejelgi jazba eskertkishterin faksımıldik basyp shyǵarý, sol qoljazbanyń shrıftik (árip terý) qaıta basyp shyǵarylǵan tutas mátinin sózderge bólip, sondaı-aq ǵylymı-anyqtamalyq apparatpen qosa beriledi.»;
3-taraýdyń taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«3 taraý. Jarııalaý úshin qujattardy aıqyndaý jáne irikteý»;
16-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«16. Qujattardy aıqyndaý aldynda mynadaı jumystar júrgiziledi.»;
17 jáne 18-tarmaqtar mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«17. Qujattardy aıqyndaýdyń derekterkózderi aıasy basylymnyń taqyrybymen, tıpimen, túrimen jáne maqsatymen anyqtalady.
Jarııalanǵan qujattardy aıqyndaý derekkózi memlekettik organdardyń (revolıýsııaǵa deıingi, keńestik kezeńder jáne táýelsizdik kezeń) resmı basylymdary, qoǵamdyq uıymdardyń basylymdary, statıstıkalyq basylymdar, merzimdi baspasóz (ortalyq, jergilikti, vedomstvolyq, kóptırajdy, sheteldik baspasóz), qujattar jınaqtary, memýarlar, zertteýler, tehnıkalyq ádebıetter bolyp tabylady.
Jarııalanbaǵan qujattar memlekettik, arnaýly memlekettik, vedomstvolyq jáne jeke arhıvterde, mýzeıler men kitaphanalardyń qoljazba jınaqtarynda, sheteldik memlekettik jáne jeke menshiktegi qoımalardan anyqtalady.
18. Ádebıetterdi zerdeleý jáne derekkózder aıasyn belgileý negizinde basylymnyń jospar jobasy jasalady. Derekti jarııalanymnyń jospar jobasy – qujattar jınaǵynda túsindirýge jatatyn máseleler men oqıǵalar keń túrde kórsetiletin qujat bolyp tabylady; qujattardy aıqyndaý, irikteý, mátindi jetkizý jáne arheografııalyq rásimdeý ádistemesiniń erekshelikteri belgilenedi; derekkózderdi júıeleý tásili, daıyndaýǵa josparlanǵan ǵylymı-anyqtamalyq apparat anyqtalady; jarııalanym taqyryby boıynsha jumystardyń (qujattar jınaǵy, negizgi monografııalar, eńbekter jáne basqa baspa basylymdar, onyń ishinde merzimdik) bıblıografııasy nemese jınaqta kóteriletin máseleler boıynsha qujattar men materıaldar keltiriledi, múmkindiginshe jarııalanym taqyryby boıynsha qorlardyń nómirleri jáne ataýlary kórsetilgen arhıvter jáne basqa derekkózder qoımasynyń (mýzeıler, kitaphanalar, jeke menshiktegi qoımalar) aıasy aıqyndalady.
Jumys barysynda jospar jobasy túzetiledi jáne tolyqtyrylady.
Izdestirýdi jeńildetý jáne arhıvterden qujattardy aıqyndaýdyń sapasyn arttyrý maqsatynda jospar jobasyna merzimdi baspasóz materıaldary, jarııalanǵan jumystar (monografııalar, maqalalar), arhıvtik anyqtamalyqtar boıynsha daıyndalǵan oqıǵalar hronıkasyn qosa berý qajet.
Qujattyq serııalar úshin serııanyń baǵdarlamasy men qurylymy, ony daıyndaýdyń ǵylymı-ádistemelik prınsıpteri jáne aıqyndaýdyń, irikteýdiń, mátindi jetkizýdiń jáne qujattardy basyp shyǵarýǵa arheografııalyq rásimdeý erekshelikteri, serııanyń jınaqtaryna ǵylymı-anyqtamalyq apparattyń quramy men mazmuny baıandalatyn arnaıy ádistemelik usynymdar ázirlenedi.
Jospar joba qujattardy aıqyndaý jónindegi jumystar bastalǵanǵa deıin qurastyrylyp, basylymnyń redaksııalyq alqasymen bekitiledi.»;
3-taraýdyń 2-paragrafynyń taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«2 paragraf. Qujattardy aıqyndaý»;
21-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«21. Qarap shyǵýǵa belgilengen merzimdi basylymdarda jarııalanymnyń taqyrybyna qatysty jáne onyń hronologııalyq sheńberine sáıkes qujattar aıqyndalady. Múmkindiginshe arhıvterden qujattardyń túpnusqalaryn nemese olardyń resmı jarııalanymdarynyń mátinin izdeý kerek.»;
22-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«22. Merzimdi baspasóz materıaldaryn tolyq jáne jan-jaqty aıqyndaýǵa tıisti hronologııalyq kezeńdegi merzimdi baspasózdiń jáne kóp taralymdardyń ortalyq, jergilikti, salalyq organdaryn durys tańdaýmen, olardyń baǵytyn, mindetin, qatystylyǵyn anyqtaýmen qol jetkiziledi.
Basylymnyń taqyryby men maqsatyna baılanysty aqparattyq materıaldar (jazbalar, suhbattar, reportajdar), analıtıkalyq materıaldar (korrespondensııalar, sholýlar, maqalalar, resenzııalar), kórkem-pýblısıstıkalyq materıaldar (ocherkter, sýrettemeler, feletondar, pamfletter) aıqyndalady.
Qandaı da bir oqıǵa, fakti týraly málimetter aıqyndalǵan jaǵdaıda, oqıǵa bolǵan jerde shyǵatyn merzimdi basylymdy paıdalaný kerek.
Arhıvterde, múmkindiginshe merzimdi basylymdardyń óz málimetteriniń túpnusqalary aıqyndalady.»;
23, 24, 25, 26, 27, 28 jáne 29-tarmaqtar mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«23. Arhıvtik qujattardy aıqyndaý, arhıvterdiń ǵylymı-anyqtamalyq apparatynyń júıesimen tanysýdan jáne olarda áli sıpattalmaǵan jańa túsimder týraly málimetterdi zertteýden bastalady. Qorlardyń tolyqtyrylý tarıhy, qor qurýshylardyń is júrgizý júıesi, olardyń qujattarynyń saqtalýy anyqtalady, negizgi jáne shektes qorlardyń tizimdemelerin qarap shyǵý kózdeledi.
Tizimdemelerdi zertteý jáne qaraý úshin isterdi iriktegende, taqyryptarda isterdiń mazmunynyń ashylý dárejesi eskeriledi. Bul máselelerge tikeleı qatysty ister ǵana emes, sonymen birge qujattardyń taqyryby boıynsha jaqyn ister tańdap alynady.
Aıqyndaý kezinde bastamashylyq, oryndaýshylyq jáne qorytyndy sıpattaǵy qujattardyń sebep-saldarlyq baılanysyn eskerý kerek.
Aıqyndaýdy qujattary qyzmetin barynsha tolyq sıpattaıtyn mekemeniń negizgi qurylymdyq bólimderinen bastaý kerek.
Qujattardy izdeý úshin málimetterdi oryndaý nemese tanysý úshin basqa qurylymdyq bólimshelerge nemese mekemelerge berilgeni týraly belgiler, kiris jáne shyǵys qujattardy tirkeý jýrnaldary, tirkeý-baqylaý kartotekalary, onyń ishinde elektrondyq málimetter bazasy paıdalanylady.
Qujattyń derbes maǵynasy bar barlyq mátinderi aıqyndaýǵa jatady. Birinshi kezekte qoltańbalar jáne tólnusqalar, sodan keıin ekinshi danalar, tizimder, kýálandyrylǵan jáne kýálandyrylmaǵan kóshirmeler aıqyndalady.
24. Jeke tektik qujattardy aıqyndaý úshin múmkindiginshe qyzmeti jarııalanym taqyrybymen baıandalatyn máselelerge baılanysty tulǵalardyń tizimi qurastyrylady. Arhıvterde bul tulǵalardyń qorlarynyń bolýy-bolmaýy jeke tektik qordyń ǵylymı-anyqtamalyq apparatynyń kómegimen anyqtalady. Qorlarynda jeke tektik qujattar jınaqtalýy múmkin tulǵalardyń, mekemeler men qoǵamdyq uıymdardyń aıasy jáne olardy saqtaý oryndary anyqtalady.
Hattardy aıqyndaý kezinde jarııalanǵan hattardyń avtorynyń adresattary men korrespondentteriniń aıasy jáne olardyń qorlarynyń ornalasqan jeri anyqtalady. Bul úshin jarııalanatyn hattardyń avtorlarynyń týystyq, dostyq, iskerlik baılanystary, olardyń turatyn oryndary, jiberilgen jáne jiberilmegen hattardyń mátinderi túsken kúndelikter, jazý kitapshalary, estelikter, korrespondentterge jibergen jaýap hattary, merzimdi basylymdar zertteledi, sonymen birge korrespondentterdiń jáne adresattardyń tekteri anyqtalady. Ári qaraı izdestirý úshin joǵalǵan jáne tabylmaǵan hattardyń tizimderi qurastyrylady.
25. Zertteletin qubylystardyń dınamıkasyn kórsetý úshin, statıstıkalyq aqparattardy aıqyndaý, jarııalanym qamtıtyn barlyq hronologııalyq kezeń boıynda júrgiziledi. Birinshi kezekte resmı jarııalanymdardaǵy statıstıkalyq derekkózderdiń qujattary jáne statıstıkalyq aqparatty paıdalanatyn basylymdardaǵy qujattar aıqyndalady.
Arhıvterde jarııalaý kezinde salystyrmaly málimetter qolda bolý múmkindigi eskerilip statıstıkalyq qujattardyń aqyrǵy mátinderi aıqyndalady. Bul úshin statıstıkalyq qujattarmen tanysý kezinde: statıstıkalyq málimetterdi zertteý jáne ázirleý ádisteriniń; baıqaý sátiniń; baıqaý birlikteriniń; statıstıkalyq tekserý aýmaǵynyń; statıstıkalyq tekserýdi ótkizý ýaqytynyń birligine nazar aýdarylady.
26. Kartografııalyq qujattardy aıqyndaý kezinde eki jaǵdaı erekshelenedi: karta – zertteýdiń negizgi nysany; karta – kómekshi qujat.
Aıqyndaý kartografııalyq qujattarǵa (katalogtar, anyqtamalar, grafıkalyq jáne taqyryptyq kolleksııalardyń sıpattamasy, qorlar), ǵylymı-anyqtamalyq apparatty zertteýden bastalady. Kartografııalyq qujattardy aıqyndaý olardy uıymdastyrýdyń túrine táýeldi bolady: kolleksııalarda tizimdemeniń negizinde isterdiń barlyq jıyntyǵy anyqtalady; qorlarda, ǵylymı-anyqtamalyq apparattyń ereksheligine baılanysty, bastapqysynda qarap shyǵý úshin isterdiń jıyntyǵy anyqtalady, sodan keıin kartografııalyq qujattardyń ózi aıqyndalady.
27. Áskerı qujattardy aıqyndaǵan kezde áskerı apparattyń barlyq zvenolarynyń qatań dáıekti baǵyný júıesin eskerý qajet. Bir shtabtyń jetispeıtin qujattary qor qurýshydan bir-eki saty joǵary nemese tómen turatyn shtabtardyń qorlarynda, sonymen birge áskerı is-qımyl jýrnaldarynda, vahtalyq jáne radıotelegraftyq jýrnaldarda, kiris jáne shyǵys qujattar jýrnaldarynda, kúnderi jáne shyǵys nómirleri kórsetilgen qujattar nemese olardyń baıandamalary keltirilgen tarıhı formýlıarlarda aıqyndalady. Sonymen birge óńirge jáne bolǵan oqıǵanyń kezeńine, áskerı qujattardy qurastyrǵan kezde paıdalanylǵan kartanyń masshtabyna sáıkes keletin kartografııalyq derekkózder aıqyndalady.
Tikeleı sym arqyly sóılesýlerdiń jazbalaryn aıqyndaý kezinde, sóılesýdi qaıta basyp shyǵarǵanda tehnıkalyq qatelikter bolýyna baılanysty, sóılesken eki jaqtyń qorlarynan izdeý júrgiziledi. Bul tásil baılanys quraldary arqyly jiberilgen qujattarǵa da qatysty.
28. Ǵylymı-tehnıkalyq qujattardy (budan ári – ǴTQ) aıqyndaý, ártúrli hronologııalyq kezeńderde qujattardyń quramyn nysandardy (buıymdardy) ázirleý satylary boıynsha esepke ala otyryp, sondaı-aq basqarý qujattary men tehnıkalyq ádebıetter boıynsha júrgiziledi. Qorytyndy, jalpylama aqparaty bar qujattarǵa erekshe kóńil aýdarý kerek.
Jobalaý qujattarynda bul: bas jospar, jobaǵa túsinikteme jazba, jobalaýǵa tehnıkalyq sharttar, qasbettiń syzbalary, jobanyń tólqujaty;
konstrýktorlyq qujattarda: tehnıkalyq jobaǵa esepteýler jáne túsinikteme jazba, materıaldardy daıyndaýǵa tehnıkalyq sharttar, jalpy kórinistiń syzbalary, materıaldar úlgilerin synaý jónindegi qujattar;
ǵylymı-zertteý qujattarynda: aıaqtalǵan ǵylymı-zertteý, tájirıbe-konstrýktorlyq, tájirıbe-tehnologııalyq jumystar boıynsha esepter, tehnıka-ekonomıkalyq negizdemeler (baıandamalar);
tehnologııalyq qujattarda: marshrýttyq kartalar, negizgi tehnologııalyq prosestiń kartasy.
29. Dybys-beınelik qujattardy aıqyndaý iriktelgen (derekti jınaqtarda, monografııalarda, merzimdi basylymdardaǵy jarııalanymdarda) jáne tolyq (taqyryby beıneleý tiliniń jáne dybys pýblısıstıkasynyń, quraldarymen ashylatyn basylymdarda) túrde bolady.
Dybys-beınelik qujattardy aıqyndaý, birinshi kezekte, arnaýly arhıvterde, odan keıin dybys-beınelik qujattarmen tolyqtyrylatyn jáne olar qorlar nemese kolleksııalarynyń quramynda bar bolatyn jalpy baǵdardaǵy arhıvterde, jáne qujattardyń bul túrleri jasalynatyn mekemelerde, atap aıtqanda buqaralyq aqparat quraldary mekemelerinde júzege asyrylady.
Mátindik ilespe qujattamany aıqyndaý jáne aıqyndaýdyń qosymsha derekkózderin anyqtaý úshin ártúrli ýaqyttarda buqaralyq aqparat quraldaryna basshylyq jasaǵan mekemeler men uıymdardyń qorlary jáne aqparattyq-anyqtamalyq basylymdarǵa (fılmografııalyq, dıskografııalyq, fılmder men gramplastınkalardyń katalogtary, radıo jáne telehabarlardyń jarııalanǵan jáne jarııalanbaǵan (dıspetcherlik) baǵdarlamalary) zertteledi.»;
30-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«30. Árbir aıqyndalǵan qujatqa taqyryptyq nemese ataýly kartochka jasalady. Sıpattaý derektemeleriniń quramy Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 10127 bolyp tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2014 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy № 145 buıryǵymen bekitilgen Ulttyq muraǵat qorynyń qujattaryn, basqa muraǵattyq qujattardy memlekettik jáne arnaýly memlekettik muraǵattarda tolyqtyrýy, saqtaýy, esepke alýy jáne paıdalanýy erejeleriniń 373 jáne 376-tarmaqtarynda baıandalǵan.
Qujattardy aıqyndaǵan kezde, ásirese basylym taqyryby boıynsha jarııalanǵan derekter men ádebıetterdi zertteýge baılanysty aldyn-ala jumys júrgizý kezinde jarııalanǵan qujattar kartotekasyn (1-qosymsha) jáne taqyryp boıynsha ádebıetterde atap ótiletin faktilerdiń kartotekasyn (2-qosymsha) júrgizgen maqsatqa saı keledi.»;
41-tarmaqtyń úshinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Arhıvterde aıqyndalǵan merzimdi baspasózdegi óz málimetteriniń túpnusqasy bolǵan jaǵdaıda mátinderdi salystyrý qajet. Basylymǵa merzimdi baspasózde jarııalanǵan mátin qosylady.»;
46-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«46. Ár qor boıynsha ǵylymı basylymdar úshin qujattardy iriktegen kezde jarııalanatyn qordyń nemese onyń bóliginiń qujattarynyń quramynyń barynsha tolyq bolýyn qamtamasyz etý qajet, ol úshin qor qurýshynyń qyzmeti boıynsha basqa qorlardan jáne arhıvterden tabylǵan qujattar tańdap alynady. Bul rette qujattyń jarııalanatyn qorǵa jatatyndyǵyn anyqtaýǵa erekshe kóńil bólinedi. Igerilgen, buryn jarııalanǵan, qaıtalanatyn aqparaty jáne bolmashy mańyzy bar, málimet úshin jiberilgen qujattar mátinge qosylmaıdy, ǵylymı-anyqtamalyq apparatta (eskertpelerde, tizbelerde, kestelerde) paıdalanylady.»;
56-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«56. Basylatyn qujattyń negizgi mátinin tańdaǵanda osy qujattyń arhıvterde qoljazba nemese mashınamen basylǵan túrdegi (alǵashqy jáne taza jazylǵan tólnusqalar, tizimder, ekinshi danalar, kýálandyrylǵan jáne kýálandyrylmaǵan kóshirmeler) nemese ártúrli tehnıkalyq quraldarmen (gektograf, mıkrosýretkóshirmeler, sıfrlyq kóshirmeler) júzege asyrylǵan, sonymen birge baspa basylymdarynda (derekti túzetimdi bederler alǵashqy tolyq jáne dál jarııalaý shartymen gazetterde, jýrnaldarda, monografııalarda jáne jınaqtarda) saqtalǵan derbes maǵynasy bar mátinder derekkózder retinde paıdalanylady.»;
61-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«61. Dıplomatııalyq qujattar resmı basylymdar boıynsha, al olar bolmaǵan jaǵdaıda – tólnusqasy boıynsha jáne qol qoıylǵan nemese bekitilgen mátin boıynsha jarııalanady. Basylymnyń mindetterine baılanysty mundaı qujattardyń mátinderi qujatqa qol qoıǵan barlyq memleketterdiń tilderinde nemese qujattyń mátini qaı tilde jáne qaı arhıvte bar ekendigin legendada kórsete otyryp bir tilde jarııalanady.»;
64-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«64. Stenogrammalardy basyp shyǵarý kezinde tańdaý múmkindigi bolǵan jaǵdaıda bastapqy qujattyń mazmunyn ózgertpeý shartymen, avtor túzetken jáne kýálandyrǵan mátin tańdalady. Stenogrammanyń avtorlandyrylǵan mátinderi bolmaǵan jaǵdaıda, mátindik eskertpelerde tıisti negizderi bar túzetilmegen mátinder jarııalanady.»;
70-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«70. Ǵylymı túrdegi basylymda qujattyń negizgi mátinin jarııalaǵan kezde mátindik eskertpelerde arheograftyń ıeliginde bar osy qujat mátininiń derekkózderiniń barlyq maǵynalyq jáne redaksııalyq ártúrli oqylýlary keltiriledi.»;
71-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn:
«71. Jekelegen sózder men sóılemderdi qosý qujat mátininiń tıisti jerinde júzege asyrylady jáne mátindik eskertpelerde eskertiledi. Ǵylymı tıptegi basylymdarda mátindik eskertpelerde bir qujatta ártúrli sııalarmen nemese qaryndashpen jazylǵan kiristirmeler eskertiledi, bolǵan jaǵdaıda kiristirmeniń avtory kórsetiledi.»;
74-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn:
«74. Qujat avtorynyń jolma-jolǵy eskertpelerine jaqshada mynalar qosylady: (Avtordyń esk.), (Qujat. esk.), al qurastyrýshynyń (jarııalaýshynyń) eskertpelerine – (Qurast. esk.)»;
79-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«79. HVI-HVII ǵasyrlardaǵy qujattardaǵy rastaýlar mátini men belgiler, qujattardyń negizgi mátinin berý erejesi boıynsha olardyń jazylýynyń hronologııalyq retimen beriledi.»;
93-tarmaqtyń ekinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Joq bolǵan nemese sózdermen belgilengen tynys belgileri mátinde qoıylady. Qyzmettik belgiler (kúnin belgileý, jiberilgen orny jáne nómirdi alý) qujattyń taqyrybynda jáne mátindik eskertpelerde paıdalanylady.»;
100-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«100. Septik jalǵaýlar kúnderdi belgilegen kezde san aısyz nemese aı sońynan keıin berilgen jaǵdaılardan basqa ýaqytta saqtalmaıdy.»;
146-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn:
«146. Mátindi qysqartyp berýmen qatar maqsaty basylymnyń az kóleminde ǵylymı aınalymǵa derekkózderdiń barynsha keń kólemin engizý bolyp tabylatyn qujattardyń mazmunyn qysqartyp berý múmkin (regestter, annotasııalar, kesteler). Qujat mazmunyn qysqartyp berýdi qoldanýdyń maqsatqa saı keletindigi basylymnyń sıpatymen, maqsattarymen, mindetterimen jáne taqyrybymen anyqtalady. Mazmunyn qysqartyp berý tásilderin qoldaný týraly másele qujattardy aıqyndaý jáne tańdaý máselesimen, sonymen birge olardy qaıtalap jarııalaýmen tyǵyz baılanysta qaralady. Regestter, annotasııalar jáne tablısalar jarııalanatyn qujattarmen úılese otyryp taqyrypty barynsha tolyq túsindirýdi, tek qujattarda beınelengen tıptik oqıǵalar men faktilerdi ǵana emes, sonymen birge detaldardy salystyrýdy qamtamasyz etedi.»;
148-tarmaqqa orys tilinde ózgeris engiziledi, qazaq tilindegi mátin ózgermeıdi;
161-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«161. Basyp shyǵarylǵan kezde árbir qujattyń mátinine qujatqa jalpy sıpattama beretin redaksııalyq taqyryp qoıylady.
Taqyrypta qujattyń rettik nómiri, túri, avtory, mekenjaıy, qysqasha maǵynasy, qujattyń kúni, qujatta kórsetilgen jaǵdaıda is júrgizý nómiri, jazylǵan orny kórsetiledi.
Ǵylymı túrdegi basylymdarda taqyryptarǵa joǵaryda kórsetilgen elementterdiń barlyǵyn qosady. Taqyryptyń qujatta bolmaǵan elementteri qujattarǵa derektanýshylyq taldaý jasaý jáne qosymsha derekkózderin tartý arqyly anyqtalady jáne tórt buryshty jaqshaǵa alynady. Taqyryptyń arheografpen anyqtalǵan elementteriniń negizdemeleri mátindik eskertpelerde aqparattyń derekkózderin kórsete otyryp keltiriledi. Taqyryptyń anyqtalmaǵan elementteri de mátindik eskertpelerde túsindiriledi.
Ǵylymı-kópshilik jáne oqý basylymdarynda, sondaı-aq qujattardyń merzimdi basylymdarynda qysqasha jáne naqty formada tek qana qujattyń mazmunyn beıneleıtin gazettik ataýlardy qurastyrýǵa bolady. Mundaı jaǵdaıda ataý elementteri taqyrypshada nemese eskertpelerde keltiriledi.
Resmı qujattarǵa (deklarasııalarǵa, zańnamalyq aktilerge, qaýlylarǵa, buıryqtarǵa, ótinishterge) gazettik ataýlar qurastyrý maqsatqa saı kelmeıdi.»;
167-tarmaqtyń úshinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Birqatar hattarǵa toptyq taqyryp bolǵan jaǵdaıda árbir hattyń taqyrybynda tek qujattyń nómiri men kúni kórsetiledi. Qujattardy arheografııalyq rásimdeýdiń bul erekshelikteri alǵysózdiń arheografııalyq bóliginde eskertiledi.»;
168-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«168. Qujattyń óz taqyryby tolyǵymen nemese ishinara redaksııalyq taqyrypta qoldanylady. Dekretterdiń, qaýlylardyń, jarǵylardyń, erejelerdiń, reglamentterdiń, nusqaýlyqtardyń, tezısterdiń, dırektıvalardyń, sırkýlıarlardyń, normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń, sondaı-aq úndeýlerdiń, ótinishterdiń, paraqshalardyń jáne avtorlyq shyǵarmalardyń ózindik taqyryptary onyń qujat mátininde jazylýyna qaramastan redaksııalyq ataýda keltiriledi. Olardyń túsiniktemeleri (bekitý ýaqyty, jarııalanǵan qujat habarlanǵan nemese engizilgen quqyqtyq qujat týraly málimetter, habarlanǵan orny) mátindik eskertpelerde keltiriledi.»;
171-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«171. Eger tolyǵymen basqa qujattyń quramyna engen qujat jarııalansa, taqyryp jarııalanatyn qujatqa qurylady, al ol quramyna engen qujattyń ataýy jolma-jol eskertpelerde beriledi. Silteme belgisi taqyrypqa qoıylady. Núkteler qujat mátininiń ne basynda ne aıaǵynda qoıylmaıdy.»;
185-tarmaqtyń úshinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Tómengi zvenolardan jiberilgen (jedel málimet, barlaý málimeti, saıası aqpar, aqparattyq bıýlleten, málimetterdiń jıyntyǵy jáne taǵy sol sııaqty) bastapqy aqparat negizinde qurastyrylǵan jáne kóptegen mekemelerge jáne bólimderge taratylatyn eseptik-aqparattyq sıpattaǵy áskerı qujattar taqyrybynda jalpylama qujat shyqqan mekeme, áskerı birlestik shtaby kórsetiledi. Qujatqa qol qoıǵan tulǵanyń laýazymy jáne tegi, sondaı-aq adresaty taqyrypqa engizilmeıdi. Qajet bolǵan jaǵdaıda mundaı málimetter mátindik eskertpelerde kórsetiledi. Bul erekshelikter arheografııalyq alǵysózde belgilenedi.»;
196-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«196. Qujatta kúni kórsetilmegen jaǵdaıda ony arheograf derektanýlyq taldaý negizinde: mazmuny boıynsha, derekkózderdi tartý, jaýap hat boıynsha, qabyldaý jáne jiberý ýaqyty boıynsha, poshta shtempeli jáne taǵy basqalary boıynsha belgileıdi. Qujat kúnin dálme-dál anyqtaı almaǵan jaǵdaıda kúni shamalap kórsetiledi: «erte», «erte emes», «kesh», «kesh emes», «jýyq (shamamen)», «erte emes – kesh emes». Kúnin belgileýdiń negizdemesi mátindik eskertpede keltiriledi, keıde kúndi anyqtaý úshin paıdalanylǵan qujattardyń izdestirý málimetterin kórsete otyryp, mazmuny boıynsha eskertpelerde kórsetiledi.
Qujattyń kúni onyń mazmuny boıynsha belgilengen kezde eskertpede mazmunda oǵan naqty neniń sebep bolǵandyǵyn kórsetý kerek.
Kúni qoıylmaǵan paraqshalar olardyń taratylý ýaqyty boıynsha nemese tıisti organdar tapqan kúnimen belgilenedi.»;
200-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«200. Izdestirý málimetterinde jarııalanyp otyrǵan qujat mátini derekkóziniń ornalasqan orny kórsetiledi:
1) arhıvtik qujattar úshin arhıv (mýzeı, kitaphana, mekeme) ataýy jáne onda qabyldanǵan shıfrlar júıesi (qordyń nómiri nemese ataýy, tizimdemeniń, istiń, paraqtardyń nómiri).
Legendada tek qorlardyń nómirleri kórsetilgen jaǵdaıda olardyń ǵylymı tıptegi basylymdardǵy tolyq ataýy paıdalanylǵan qorlar tizbesinde, al ol bolmaǵan kede arheografııalyq alǵysózde beriledi.
Sheteldik arhıvterde saqtalatyn qujattardy jarııalaǵan kezde legendada osy arhıvte qabyldanǵan shıfr kórsetiledi;
2) merzimdi basylymdar boıynsha jarııalanatyn qujattar men materıaldar úshin baspa organynyń ataýy jáne shyǵarý málimetteri – basylymnyń orny, jyly (gazetter úshin – kúni), nómiri men betteri, sondaı-aq basqa da erekshelikteri, máselen birinshi, ekinshi, jedel, keshki shyǵarylymy jáne taǵy basqalary kórsetiledi.
Eger basylymnyń jaryq kórgen orny basylymnyń ataýynda bolsa (mysaly: «Almaty aqshamy») nemese mazmuny boıynsha eskertpelerde nemese paıdalanylǵan merzimdik basylymdar tizbesinde kórsetilse, onda ol legendada kórsetilmeıdi. Merzimdi basylym quryltaıshysynyń nemese menshik ıesiniń organy bolyp tabylatyny týraly nusqaý paıdalanylǵan merzimdik basylymdar tizbesinde nemese mazmuny boıynsha eskertpelerde kórsetiledi.
Qujat mátinin arhıv isinde saqtaýly gazet danasy boıynsha jarııalaǵan kezde, bul basylym sırek kezdesetin bolyp tabylsa, gazet málimetterimen qatar is shıfry da kórsetiledi;
3) mátini ózine deıingi jarııalanym boıynsha basylyp otyrǵan qujattar úshin legendada onyń ataýy, shyǵý derekteri jáne jarııalanyp otyrǵan mátinniń qaı betterde ekeni kórsetiledi;
4) mıkrokóshirmeler, mıkrofılmder nemese fotokóshirmeler boıynsha jarııalanatyn qujattar úshin bul kóshirmeniń izdestirý derekteri jáne túpnusqanyń, sheteldik arhıvterdi de qosa izdestirý derekteri kórsetiledi;
5) jeke menshik arhıvter men kolleksııalardan jarııalanatyn qujattar úshin legendada arhıv ıesiniń ataýy nemese tegi kórsetiledi.»;
201-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«201. Legendada qujattyń sońǵy ne alǵashqy qoljazba, tólnusqa, ekinshi dana, kýálandyrylǵan kóshirme, kóshirme ekendigi kórsetiledi. Kóshirmeni jarııalaý kezinde, belgili bolǵan jaǵdaıda, tólnusqaǵa jaqyndyǵy kórsetilýge tıis: kóshirmeniń kóshirmesi, kýálandyrylǵan kóshirmeniń kóshirmesi.»;
202-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«202. Basylymda birneshe tildegi qujat mátinderin jarııalaǵan kezde basqa tildegi qujattar legendalarynda izdestirý derekterinen keıin tólnusqanyń tili kórsetiledi. Tólnusqamen bir ýaqytta jasalǵan aýdarma jarııalansa, bul da legendada kórsetiledi.
Tólnusqasyz jarııalanyp otyrǵan basqa tildegi qujattardy aýdarý barysynda tólnusqa tili legendada kórsetiledi.
Ǵylymı basylymdarda legendada qorda bar barlyq aýdarmalardyń, onyń ishinde jarııalanbaıtyndardyń shıfrlary kórsetiledi.»;
204-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«204. Materıal, format jáne paraqtar sany, mórtańbalar men sáýle belgileriniń bolýy, saqtalý dárejesi erte zamanǵy (HVIII ǵasyrǵa deıingi) qujattardy jáne beıresmı qujattardy jarııalaý kezinde ǵylymı tıptegi basylymdarda kórsetiledi. Basqa qujattardy jarııalaý barysynda tek syrtqy erekshe belgileri, máselen, erekshe materıaly (pergament, qabyq, mata, tusqaǵaz jáne sol sııaqty) nemese avtory men qujattyń kúnin anyqtaý qajet bolǵanda paıdalanylǵan belgiler kórsetiledi.
Mórtańbany sıpattaýda onyń materıaly, pishini, sýreti, jazbasy jáne ornalasqan orny kórsetiledi. Jańa jáne qazirgi zaman qujattarynda tek tarıhı mańyzy bolǵan jaǵdaıda ǵana mórtańbanyń bar ekendigi kórsetilip, sıpattamasy beriledi.
О́tinishterdiń eltańbalyq qaǵazy nemese is júrgizý qujattarynyń blankileri legendada kórsetilmeıdi.
Formaty, ólshemi jáne paraqtar sany (qujattyq esepteý kezinde) erte kezeńdegi qujattar, avtorlyq qoljazbalar, úgit qaǵazdary úshin kórsetiledi. Saqtalý dárejesi qujat tozǵan nemese búlingen kezde ǵana kórsetiledi. Búlinýdi sıpattaý tolyqtyǵy qujattyń sıpaty men mańyzyna baılanysty bolady.»;
205, 206, 207, 208 jáne 209-tarmaqtar mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«205. Ǵylymı tıptegi basylymdarda qujattyń barlyq aldyńǵy jarııalanymdaryn kórsetý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, birinshi nemese barynsha dál jáne tolyq jarııalanym jáne keıingi, jarııalanǵan mátinmen ártúrli oqylatyn jarııalanymdar kórsetiledi.
Ǵylymı-kópshilik basylymdarda ádette tek birinshi jarııalanym nemese barynsha belgili jáne ǵylymı aınalymǵa turaqty engender ǵana kórsetiledi. Erterek jarııalanǵan qujattardyń sany kóp bolǵan jaǵdaıda bul fakt alǵysózde eskertiledi.
Oqý basylymdarynda qujattar alǵash ret jarııalanǵan jaǵdaıda legendada «Alǵash jarııalanyp otyr» dep eskertiledi.
Basylymdardyń shet tilindegi ataýlary legendada túpnusqa tilinde keltiriledi, sonymen birge ǵylymı basylymdarda qajet bolǵan kezde aldyńǵy jarııalanymnyń tolyqtyǵy jáne sapasy kórsetiledi.
206. Jarııalanymdaǵy árbir kartografııalyq qujattyń legendasy bolady, onda mynadaı málimetter bolady:
masshtaby;
qujattyń tilin kórsetý (shet tildegi qujattar úshin);
paraqtar sany, kartografııalyq keskindemeniń ólshemi jáne kóshirmeleý kezinde kishireıý (ulǵaıý) dárejesin belgileý;
túpnusqany qaıta basyp shyǵarý ádisi (qoljazbalyq, basylǵan);
derektiń túpnusqalylyǵy nemese kóshirmeliligi (qoljazbalyq qujattar úshin);
basylym ádisi: gravıýra, lıtografııa (basylǵandar úshin);
álem elderi boıynsha baǵdar (eger qazirgi zamanǵyǵa uqsamasa);
boıaýy;
materıaly (qaǵazdan erekshelenetin);
qujattyń izdeý málimetteri (shıfr);
qujattyń aldyńǵy jarııalanymdary;
qujattyń syrtqy erekshelikteri.
207. Grafıkalyq qujattardyń legendasy mátindik qujattardyń legendasyndaǵy sııaqty elementterden turady. Basylymnyń túrine baılanysty ol syzbalar (sýretter) tiziminde keltiriledi nemese qujattyń ataýynan keıin ornalastyrylady.
208. Arheografııalyq alǵysózde qaıtalanatyn birtekti elementterdi kórsetý esebinen (bir arhıvtiń nemese qordyń qujattaryn jarııalaý kezinde – arhıvtiń, qordyń atalýy, tólnusqalyǵy, qaıta basyp shyǵarý tásilderi) legenda qysqartylady.
209. Legenda qujattyń mátininen keıin ornalasady. Ǵylymı tıptegi basylymdarda legenda qujattyń taqyrybynan keıin ornalastyrylady.
Shyǵarmashylyq jáne ómirbaıandyq materıaldardyń basylymdarynda, sonymen birge merzimdi baspasózde jáne jalǵasatyn basylymdarda birinshi basylymǵa baqylaý-anyqtamalyq málimetter men siltemeler alǵysózde, taraýlardyń kirispesinde jáne tomnyń nemese taraýdyń sońyndaǵy eskertpelerde ornalastyrylady.
Tólnusqa tilindegi qujattardy aýdarmasymen jarııalaǵanda legenda ózge tildegi mátinnen keıin ornalastyrylady.
Legendalarda jalpy qabyldanǵan jáne osy basylym úshin belgilengen qysqartýlar qoldanylady.»;
212-tarmaqtyń ekinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Ǵylymı-kópshilik jáne oqý basylymdarynda kıno, beıne, fotoskrıpterdi (uran, transparanttar, mańdaıshalar, afıshalar mátinderi, kóshe saǵatynyń kórsetkishteri, matros bas kıimindegi keme ataýy) jetkize bilý asa mańyzdy, sebebi bul kıno, beıne, fotoqujattyń tolyq ári naqty jetkizilýine, onyń emosıonaldy qabyldanýyna kómektesedi.»;
213-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«213. Basylymdardyń barlyq tıpterinde fotoqujattyń avtor bergen ataýyn ózgertpeı qoldanyp, ony ǵylymı sıpattamaǵa kirgizý kerek nemese ǵylymı-anyqtamalyq apparatta eskerý qajet.»;
215-tarmaqtyń ekinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn:
«Taqyrypty qurýǵa qajetti málimetter mátindik ilespe qujattamanyń eseptik qujattarymen, túpnusqalardyń syrtqy atrıbýttarymen jáne fonoqujattardyń mazmunymen anyqtalady. Joq málimetterdi aıqyndaý úshin arhıvtik qujattarǵa, anyqtamalyqtarǵa, ádebıetterge, memýarlarǵa tikeleı avtorlarǵa jáne fonoqujatta beınelengen oqıǵalardyń qatysýshylaryna júginý qajet.»;
226-tarmaqtyń úshinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Ýaqyty belgilengen arhıvtik qujattar boıynsha daıyndalǵan statıstıkalyq kesteler ýaqyty osy qujattardyń shetki datalary boıynsha belgilenedi jáne birinshi kúni boıynsha ornalasady.»;
230-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«230. Qujattardyń árbir basylymyna ǵylymı-anyqtamalyq apparat jasalady.
Ǵylymı tıptegi basylymnyń ǵylymı-anyqtamalyq apparatynyń negizgi mindeti – zertteýshige jarııalanǵan jáne aıqyndalǵan derekkózder týraly barlyq málimetterdi habarlaý.
Ǵylymı-kópshilik jáne oqý tıpterindegi basylymdardyń ǵylymı-anyqtamalyq apparatynyń mindeti jarııalanatyn qujattardyń mazmunyn túsindirý, sondaı-aq oqyrmandardyń bilimin keńeıtý úshin qosymsha málimetter berý.»;
237-tarmaqtyń birinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«237. Ǵylymı tıptegi serııaly basylymdardaǵy alǵysózder tolyǵymen serııaǵa jáne árbir tomǵa jasalady. Serııaǵa jalpy alǵysóz mynalardy qamtıdy:
basylymnyń mindetteri men maqsattaryn anyqtaý;
basylym taqyrybynyń negizdemesi;
qujattar aıqyndalǵan arhıvterdi túgendeý;
serııa qurylymynyń jospary;
osy basylymdy daıyndaý erekshelikterin baıandaý;
basý úshin qujattardy irikteýdiń jalpy prınsıpteriniń negizdemesi;
ǵylymı-anyqtamalyq apparattyń, ony qurý tásilderi men derekkózderiniń sıpattamasy;
basylymdy daıyndaýǵa qatysqan mekemelerdi túgendeý.»;
239-tarmaqtyń ekinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«Serııa men tomnyń alǵysózderinde bul máseleler qaralmaıdy.»;
243-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn, orys tilindegi mátin ózgermeıdi:
«243. Mátindik eskertpelerde qujat mátinine berilgen syn nátıjeleri kórinis tabady. Mátindik eskertpelerde:
mátinniń tarıhy baıandalady;
birneshe derekkózder bar bolǵanda mátinniń tańdalýy negizdeledi (eger bul alǵysózde jasalmaǵan bolsa);
ártúrli oqylýlar keltiriledi;
avtory, mekenjaıy, orny men kúni, derekkózi belgilenýi negizdeledi;
mátinniń aqaýlary (maǵynalyq burmalaý, mátinde túsip qalǵan jerleri, oqylmaǵan jerleri, mátinniń búlinýi) jáne erekshelikteri (astyn syzý, jańylys jazý) túsindiriledi;
qujattar as