2016 jylǵy 19 qańtar,Astana qalasy
Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphanalar qoryn qalyptastyrý,
paıdalaný jáne saqtaý boıynsha qaǵıdalardy bekitý týraly
«Bilim týraly» 2007 jylǵy 27 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-babynyń 19-3) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphanalar qoryn qalyptastyrý, qoldaný jáne saqtaý boıynsha qaǵıdalary bekitilsin.
2. Mektepke deıingi jáne orta bilim aqparattyq tehnologııalar departamenti (J.A. Jontaeva) zańnamada belgilengen tártippen:
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryqtyń kóshirmesin Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden ótkennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankinde ornalastyrý úshin «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna joldaýdy;
3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda ornalastyrýdy;
4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden ótkennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Zań departamentine osy buıryqtyń 2-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri E.N. Imanǵalıevke júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstri A.SÁRINJIPOV
Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń
2016 jylǵy 19 qańtardaǵy №44 buıryǵymen bekitilgen
Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphanalar qoryn qalyptastyrý,
paıdalaný jáne saqtaý jónindegi qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphanalar qoryn qalyptastyrý, paıdalaný jáne saqtaý jónindegi qaǵıdalar (budan ári - Qaǵıdalar) «Bilim týraly» 2007 jylǵy 27 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-babynyń 19-3) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi.
2. Qaǵıdalar oqý-tárbıe prosesin jáne ǵylymı zertteýlerdi barynsha tolyq aqparatpen qamtamasyz etý maqsatynda jalpy bilim beretin mektepter (bastaýysh, negizgi orta jáne jalpy orta bilim berý), tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdary kitaphanalarynyń aqparattyq resýrstardy jáne kitaphana qorlaryn qalyptastyrý salasyndaǵy jumysynyń mazmunyn belgileıdi.
3. Qaǵıdalardyń Erejelerin memlekettik bilim berý uıymdary qoldanady.
4. Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar qoldanylady:
1) aýystyrylatyn qor – kitaphanalarmen, aqparat ortalyqtarymen qujattar almasýǵa, aqysyz berýge jáne/nemese olardy uıymdarǵa jáne jeke tulǵalarǵa satýǵa arnalǵan qor;
2) jeke (saralanǵan) esep – qorǵa túsken nemese odan shyǵarylatyn qujattyń árbir bólek danasyn nemese qujattyń árbir ataýyn esepke alý nysanyna tirkeý prosesi;
3) jıyntyq (yqpaldastyrylǵan) esep – kitaphana qoryna bir ilespe qujat: shot-faktýra, júkqujat, akt boıynsha toppen, lekpen túsetin nemese odan shyǵarylatyn kitaphana qoryn esepke alý túri;
4) qor – kitaphananyń, aqparat ortalyǵynyń mindetterine jáne beıinine sáıkes paıdalanýǵa jáne saqtaýǵa arnalǵan qujattardyń rettelgen jıyntyǵy;
5) qordy qalyptastyrý – qordy jınaqtaý, esepke alý, uıymdastyrý, qujattardy alyp tastaý, sondaı-aq qorlardy basqarý prosesteriniń jıyntyǵy;
6) qordy uıymdastyrý – qujattardy qabyldaý, esepke alý, tehnıkalyq óńdeý, ornalastyrý jáne saqtaý prosesteriniń jıyntyǵy;
7) qordy jınaqtaý – kitaphananyń, aqparat ortalyǵynyń mindetterine sáıkes keletin qujattardy anyqtaý, irikteý, tapsyrys berý, satyp alý, alý jáne tirkeý prosesteriniń jıyntyǵy;
8) qordy paıdalaný – paıdalanýshylardyń kitaphana qorynda bar qujattardy paıdalaný dárejesiniń jalpylanǵan sıpattamasy;
9) qordy saqtaý – qorda saqtalatyn qujattardyń tutastyǵy men normatıvtik fızıkalyq kúıin qamtamasyz etý;
10) qosalqy qor – asa jıi suralatyn qujattardan turatyn, oqyrman suranystaryn tezirek qanaǵattandyrý úshin kitaphananyń, aqparat ortalyǵynyń qyzmet kórsetý bólimderine jaqyndatylǵan qor;
11) qujat (ádebıet) – saqtaý jáne qoǵamdyq paıdalaný maqsatynda ýaqytta jáne keńistikte berýge arnalǵan mátin, dybys jazý nemese keskindeme túrindegi aqparat tirkelgen materıaldyq obekt;
12) negizgi qor – kitaphananyń, aqparat ortalyǵynyń beıini boıynsha qujattardyń negizgi kólemi engizilgen, paıdalanýǵa jáne saqtaýǵa arnalǵan qor;
13) oqýlyqtar qory – oqý prosesin qamtamasyz etý úshin usynylǵan, quramyna basylymdardy túri men danalylyǵyna qaramastan qamtıtyn mamandandyrylǵan qosalqy qor. Oqýlyqtar qory memlekettik bilim berý uıymdarynyń oqý josparlary men baǵdarlamalaryna sáıkes qalyptastyrylady.
2. Kitaphana qoryn qalyptastyrý
5. Kitaphana qoryn qalyptastyrý – qordy qurý, únemi jańartý, damytý jáne ony jumys babynda ustaý; kitaphana qoryn modeldeý jónindegi barlyq tehnologııalyq prosesterdiń jıyntyq uǵymy, memlekettik bilim berý qyzmetin júzege asyrý úshin memlekettik bilim berý uıymdaryn aqparat resýrstarymen qamtamasyz etý.
6. Memlekettik bilim berý uıymdarynyń aqparat resýrstary formaldanǵan ıdeıalar men bilimderdi, sanalýan derekterdi, olardy jınastyrý, saqtaý jáne aqparat kózderi men olardy tutynýshylardyń arasynda almasý ádisteri men tásilderin bildiredi.
7. Aqparat resýrstary:
1) kez kelgen tasymaldaǵyshtardaǵy bilim berý maqsatyndaǵy: basqarýshylyq, oqý, ǵylymı, oqý-ádistemelik, tolyq mátindi, faktografııalyq jáne bıblıografııalyq derekter bazalaryn;
2) anyqtama - izdestirý júıelerin, dástúrli jáne elektrondyq kitaphana katalogtary men kartotekalaryn;
3) jergilikti qol jetkiziletin elektrondyq resýrstardy;
4) bilim berý aqparatyn qurýdy, saqtaýdy jáne paıdalanýdy qamtamasyz etetin baǵdarlama quraldaryn;
5) aqparatty taratý arnalaryn;
6) bilim berý maqsatynda paıdalanylatyn qatynas quraldaryn qamtıdy.
8. Kitaphana qory aqparat resýrstarynyń quramdas bóligi bolyp tabylady jáne oqý, oqý-ádistemelik, ǵylymı, anyqtamalyq, óndiristik-tájirıbelik ádebıetterdi, zań shyǵarýshylyq jáne normatıvtik quqyqtyq aktilerdi, sondaı-aq jeke tulǵanyń ózin-ózi damytýyna arnalǵan qosymsha ádebıetterdi qamtıdy.
9. Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphanalary qorlaryndaǵy qazaq jáne orys tilderindegi basylymdardyń sany oqytý tilderi boıynsha bilim alýshylardyń kontıngentine tepe-teń bolýy tıis.
10. Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphanalarynda:
1) bastaýysh bilim berýdiń jalpy bilim beretin baǵdarlamalaryn iske asyratyn Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jalpyǵa mindetti bilim berý standarttaryna jáne tıisti deńgeıdegi úlgilik oqý josparlaryna sáıkes tolyq oqytý kezeńinde bilim alýshylar kontıngentine qatysty, onyń ishinde oqytý tili boıynsha oqý ádebıetteri qorynyń bolýy;
2) negizgi orta jáne jalpy orta bilim berýdiń jalpy bilim beretin oqý baǵdarlamalaryn iske asyratyn Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jalpyǵa mindetti bilim berý standarttaryna jáne negizgi orta jáne jalpy orta bilim berýdiń úlgilik oqý josparlaryna sáıkes tolyq oqytý kezeńinde bilim alýshylar kontıngentine qatysty oqý ádebıeti qorynyń, onyń ishinde oqytý tili boıynsha oqý-ádistemelik keshender men sandyq bilim berý resýrstarynyń bolýy;
3) tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý baǵdarlamalaryn iske asyratyn Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jalpyǵa mindetti bilim berý standarttaryna jáne úlgilik oqý josparlaryna sáıkes tolyq oqytý kezeńinde bilim alýshylardyń kontıngentine qatysty oqý ádebıetteri qorynyń, onyń ishinde oqytý tili boıynsha oqý-ádistemelik keshender men sandyq bilim berý resýrstarynyń bolýy;
4) orta bilimnen keıingi bilim berý baǵdarlamalaryn iske asyratyn Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jalpyǵa mindetti bilim berý standarttaryna jáne úlgilik oqý josparlaryna sáıkes tolyq oqytý kezeńinde bilim alýshylardyń kontıngentine qatysty oqý ádebıeti qorynyń, onyń ishinde oqytý tilderi boıynsha oqý-ádistemelik keshender men sandyq bilim berý resýrstarynyń bolýy;
5) joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý baǵdarlamalaryn iske asyratyn mamandyqtarǵa sáıkes jumys oqý josparynyń negizgi jáne beıindi pánderin qamtamasyz etetin baspa basylymdary nusqasyndaǵy oqý jáne ǵylymı ádebıetter qorynyń bolýy qajet.
11. Memlekettik joǵary bilim berý uıymdary kitaphanalarynyń qory oqý ádebıetterin qaǵaz nusqada:
1) sońǵy bes jyl ishinde basyp shyǵarylǵan áleýmettik-gýmanıtarlyq beıindegi pánder boıynsha;
2) sońǵy on jyl ishinde basyp shyǵarylǵan jaratylystaný, tehnıkalyq, aýyl sharýashylyǵy beıindegi pánder boıynsha qamtıdy.
12. Memlekettik joǵary oqý oryndarynyń kitaphanalaryndaǵy elektrondyq nusqadaǵy oqý jáne ǵylymı ádebıetter qory mamandyqtyń oqý josparynyń negizgi jáne beıindi pánderin qyryq paıyz qamtamasyz etedi («Áskerı is jáne qaýipsizdik» mamandyqtary tobynan basqasy).
Memlekettik joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdary basqa kitaphanalarmen jáne ǵylymı uıymdarmen, onyń ishinde Respýblıkalyq joǵary oqý oryndary arasyndaǵy elektrondyq kitaphanamen sharttarǵa qol qoıady.
13. Elektrondyq tasymaldaǵyshtardaǵy (CD-ROM túrinde) jáne magnıtti tasymaldaǵyshtardaǵy (floppı dısketterdegi) oqý jáne oqý-ádistemelik ádebıetteri retinde myna materıaldar esepteledi:
1) oqýlyqtardyń, oqý quraldarynyń mátinderi jáne baǵdarlamalyq pánderde mindetti pánder retinde qaralǵan oqý aqparaty túrinde olarǵa teńestirilgen oqý-ádistemelik ádebıet;
2) bilimdi kompıýter tehnıkasymen dıalogtyq rejımde meńgerýge arnalǵan baǵdarlamalyq oqytý quraldar jáne elektrondyq oqýlyqtar;
3) mamandyq pánderi boıynsha stýdentterdiń bilimderin aralyq jáne qorytyndy baqylaýǵa arnalǵan baǵdarlamalyq testileý quraldary;
4) oqytýdyń elektrondyq tehnıkalyq quraldaryn paıdalanyp, jazylǵan jáne kórsetetin beınefılmder men basqa da oqý materıaldary oqý jáne oqý-ádistemelik ádebıetter.
14. Memlekettik bilim berý uıymdary kitaphanalarynyń biryńǵaı qory túrli tasymaldaǵyshtardaǵy dástúrli qaǵaz jáne elektrondyq qujattardan quralady jáne bilim berý uıymy kitaphanasy jumysynyń baǵyttaryna qaraı saralanady.
15. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń biryńǵaı kitaphana qory negizgi jáne oqýlyqtar qorynan quralady.
16. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepter kitaphanalarynyń negizgi qoryna:
1) qosymsha oqý-ádistemelik ádebıetter, anyqtamalyq basylymdar, ensıklopedııalar, sózdikter, bıblıografııalyq quraldar;
2) bilimniń barlyq salalary boıynsha ǵylymı-kópshilik, ǵylymı-tanymdyq basylymdardy, baǵdarlamalyq jáne sholyp zerdeleýge, synyptan tys oqýǵa arnalǵan kórkem ádebıetter qoryn, sondaı-aq oqý baǵdarlamalaryna engizilmegen klassıkter men qazirgi zamanǵy jazýshylar shyǵarmalaryn qamtıtyn tulǵanyń ózdiginen damýyna arnalǵan ádebıetter;
3) muǵalimderge arnalǵan pedagogıkalyq jáne ádistemelik basylymdardyń qory enedi.
Uıǵyr, ózbek jáne basqa da tilderde oqytatyn mektepterdiń ulttyq memlekettik jalpy bilim beretin kitaphanasynyń negizgi qory oqytý tilindegi ulttyq baspa ónimderinen quralady.
17. Oqý ádebıetteri qory degenimiz oqýlyq jáne oqý quraly sanatyndaǵy basylymdar tizbesi bolyp tabylady.
18. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń oqýlyqtar qoryna negizgi usynbaly oqý ádebıeti: bazalyq, eksperımenttik jáne synaq oqýlyqtary, mektep orfografııalyq sózdikteri, matematıkalyq kesteler, esepter, jattyǵýlar jınaqtary jáne oqýshylarǵa arnalǵan praktıkýmdar, dıdaktıkalyq materıaldar enedi.
19. Kórý qabileti buzylǵan balalarǵa arnalǵan memlekettik arnaıy mektepter kitaphanalarynyń qorynda kórmeıtinderge arnalǵan bederli-keskindi jalpaq baspa qarpimen, nashar kóretinderge arnalǵan iri qarippen basyp shyǵarylǵan bazalyq oqýlyqtar tolyǵymen usynylady.
20. Memlekettik tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdary kitaphanalarynyń qory oqýlyqtar, oqý-ádistemelik, ǵylymı ádebıetter, jeke tulǵanyń ózdiginen damýyna arnalǵan ádebıetter qorlarynan quralady.
21. Memlekettik joǵary bilim berý uıymdarynyń oqýlyqtar ádebıetteri qory memlekettik bilim berý uıymynyń jalpy kitaphana qorynyń keminde alpys bir paıyzyn quraıdy.
22. Menshikti baspahanalarda, ne bolmasa basqa baspalarda basyp shyǵarylǵan oqý ádebıetteriniń menshikti basylymdaryna kólemi keminde bes baspa paraqtyq oqý, oqý-ádistemelik quraldar enedi. Sonymen qatar oqý ádebıetteriniń (oqýlyqtar, oqý quraldary) menshikti basylymdarynda Halyqaralyq standartty kitap nómiri bolady.
23. Kitaphanalardyń ǵylymı qoryna mamandar daıarlaýdyń baǵyttaryna jáne mamandyqtaryna sáıkes keletin zertteýler salasyn qamtıtyn monografııalyq, ǵylymı jáne ǵylymı-óndiristik sıpattaǵy basylymdar enedi.
24. Ǵylymı qorǵa, sondaı-aq, ensıklopedııalar, sózdikter, anyqtamalyqtar, túsiniktemeler, baǵdarlama boıynsha oqytylatyn ádebı týyndylar, mamandar daıarlaý beıinine sáıkes keletin salalyq merzimdi basylymdar, onyń ishinde memlekettik bilim berý uıymynyń habarshylary, ǵylymı eńbekter, halyqaralyq konferensııalar jınaqtary enedi.
25. Jeke tulǵanyń ózdiginen damýyna arnalǵan ádebıetterge bilim alýshylardyń mádenı jáne rýhanı qajettilikterin damytýǵa arnalǵan ǵylymı-kópshilik basylymdar jáne kórkem ádebıetter enedi.
26. Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphana qorynda ulttyq baspa ónimderi tolyǵymen usynylady.
27. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterde áleýmettik mártebesine qaramastan barlyq oqýshylardy tegin oqýlyqtarmen, oqý-ádistemelik keshendermen qamsyzdandyrý memlekettik bıýdjet qarajattary esebinen júzege asyrylady.
28. Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 8890 bolyp tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2013 jylǵy 27 qyrkúıektegi № 400 buıryǵymen Memlekettik bilim beretin mektepterdiń, jalpy bilim beretin mektepter janyndaǵy erekshe bilim berýge qajettiligi bar balalarǵa arnalǵan arnaıy mektepter men arnaıy synyptardyń oqýshylary men tárbıelenýshilerin qamtamasyz etý úshin oqýlyqtardy, oqý-ádistemelik keshenderdi, quraldardy jáne basqa da qosymsha ádebıetterdi, onyń ishinde mindetti tizbege enetin ataýlar boıynsha elektrondyq tasymaldaǵyshtardaǵy oqýlyqtardy, oqý-ádistemelik keshenderdi, quraldardy jáne basqa da qosymsha ádebıetterdi satyp alý tórt jylda bir márte tolyq taralymmen, mektep kitaphanalaryn qorlandyrý sıkli boıynsha oqý ádebıetiniń qajetti kólemin keıinnen qosymsha satyp ala otyryp júrgiziledi.
Qajetti oqýlyqtardy qosymsha satyp alý bilim alýshylardyń boljaldy kontıngentiniń jıyrma prosentinen aspaıtyn kólemde tórt jyldyq sıkldyń eki jyly aıaqtalǵannan keıin júrgiziledi.
29. Oqýshylar men tárbıelenýshilerdi memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń, jalpy bilim beretin mektepter janyndaǵy erekshe bilim berýge qajettiligi bar balalarǵa arnalǵan arnaıy mektepter men arnaıy synyptar kitaphanalarynyń qorlary arqyly kezekti qarjy jylyna danalar sany, ataýlar, oqytý synyptary men tilderi boıynsha oqýlyqtarmen qamsyzdandyrý qajettiligin jergilikti atqarýshy organdar belgileıdi jáne jergilikti bıýdjetter qarajattary esebinen qamtamasyz etiledi. Respýblıkalyq memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń bilim alýshylary men tárbıelenýshilerin, sondaı-aq shetelde turatyn otandastarymyzdy oqýlyqtarmen jáne oqý-ádistemelik keshendermen qamsyzdandyrý qajettiligin Mınıstrlik belgileıdi jáne respýblıkalyq bıýdjet esebinen qamtamasyz etiledi.
Memlekettik emes jalpy bilim beretin mektepterdiń bilim alýshylary men tárbıelenýshilerin oqýlyqtarmen jáne oqý-ádistemelik keshendermen qamsyzdandyrý qajettiligin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes bilim berý uıymdary derbes belgileıdi.
30. Memlekettik bilim berý uıymdarynyń kitaphanalaryna túsetin jańa túsimderdiń kólemi:
1) memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń kitaphanasy úshin:
jyl saıyn qolda bar biryńǵaı kitaphana qorynyń keminde úsh paıyzy;
sońǵy bes-on jylda búkil oqýlyq kitaphana qorynyń keminde jıyrma bes paıyzy.
2) memlekettik tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynyń kitaphanalary úshin:
jyl saıyn qolda bar biryńǵaı kitaphana qorynyń keminde úsh-bes paıyzy;
sońǵy bes-on jylda búkil oqýlyq kitaphana qorynyń keminde jıyrma bes paıyzy.
3) memlekettik joǵary bilim berý uıymdarynyń kitaphanalary:
jyl saıyn qolda bar biryńǵaı kitaphana qorynyń keminde úsh-bes paıyzy;
sońǵy bes-on jylda búkil oqýlyq kitaphana qorynyń keminde jıyrma bes paıyzy normatıvterge sáıkes bolýy tıis.
31. Oqý basylymdary men qujattar memlekettik bilim berý uıymdarynyń qurylymdyq bólimsheleriniń jazbasha ótinimi boıynsha, sondaı-aq pánderdiń ataýy men ony oqyp-úırenetin bilim alýshylardyń sanyn kórsete otyryp, aqparattyń bıblıografııalyq kózderinen sholý jáne irikteý jolymen ázirlenetin aldyn ala tapsyrys negizinde satyp alynady. Kitaphana pánniń qamsyzdandyrylýyna súıene otyryp, tapsyrys beriletin basylymnyń danalylyǵyn túzetýge quqyly.
32. Memlekettik bilim berý uıymdary kitaphanalarynyń oqýlyqtar qory «Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ruqsat bergen» belgisi bar oqý basylymdarynan quralýy tıis.
33. Oqý basylymdary árbir bilim alýshynyń bilim berý baǵdarlamalary pánderdiń barlyq sıklderi boıynsha jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik jalpyǵa mindetti bilim berý standartymen bekitilgen tıisti deńgeıdegi oqý baǵdarlamalaryna súıenip, saraly túrde satyp alynady.
34. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepter janyndaǵy erekshe bilim berýge qajettiligi bar balalarǵa arnalǵan arnaıy mektepter men arnaıy synyptarǵa arnalǵan oqý basylymdary pánderdiń barlyq sıklderi boıynsha memlekettik arnaıy bilim berý uıymdarynyń (mektepter) túrine qaraı bilim berý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik jalpyǵa mindetti bilim berý standartymen bekitilgen tıisti deńgeıdegi oqý baǵdarlamalaryna súıenip, saraly túrde satyp alynady.
35. Ǵylymı basylymdar jáne qujattardyń basqa da túrleri oqý zaldarynda, abonementte, oqý korpýstaryndaǵy kitap berý pýnktterinde oqyrman suranystaryn qanaǵattandyrý qaǵıdatyna súıenip satyp alynady.
36. Merzimdi basylymdarǵa jyl saıyn jazylý memlekettik bilim berý uıymynyń árbir bólek kitaphanasynyń qajettilikterin esepke ala otyryp, biraq keminde on bes-jıyrma bes ataý bolyp belgilenedi. Bilim alýshylarǵa arnalǵan merzimdi basylymdardyń ataýy olardyń aqparat qajettilikterine sáıkes kelýi tıis.
37. Joǵary jáne joǵary bilimnen keıin bilim berý uıymdarynyń redaksııalyq-baspa bóliminde basyp shyǵarylatyn barlyq oqýlyqtar, oqý-ádistemelik quraldar, oqytýshylardyń quraldary, ǵylymı eńbekter naqty joǵary oqý ornynyń kitaphanasyna keminde on danamen mindetti túrde tegin beriledi.
38. Bilim berý uıymdarynyń kitaphanalary oqý prosesin qamtamasyz etý úshin oqytý beıini boıynsha oqý ádebıetiniń bir ataýynyń qajetti danalar kólemin satyp alady.
Memlekettik jalpy bilim beretin mektepter kitaphana qoryna enetin mynadaı oqýlyqtar men quraldardy satyp alady:
1) bazalyq;
2) eksperımenttik;
3) mektep orfografııalyq sózdikterin;
4) matematıkalyq kesteler;
5) esepter, jattyǵýlar jınaqtaryn;
6) oqýshylarǵa arnalǵan praktıkýmdar;
7) dıdaktıkalyq materıaldar.
39. Kitaphana qoryna túsetin turaqty, uzaq, ýaqytsha saqtalatyn barlyq qujattar jáne aqparat tasymaldaǵyshynyń túrine jáne saqtaý merzimderine qaramastan kitaphana qorynan shyǵarylatyn barlyq qujattar esepke alynýy tıis.
40. Qujattar kitaphanaǵa satyp alý, jazylý, aıyrbastaý, syıǵa tartý, joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynyń kitaphanalaryna atalǵan memlekettik joǵary oqý oryndary baspa ortalyqtary basylymdarynyń mindetti danasyn jetkizip berý nátıjesinde kitaphana qoryna túsedi jáne engiziledi.
41. Kitaphana qoryna túsken qujattardy esepke alý olardy turaqty, uzaq jáne ýaqytsha saqtaý qujattaryna bólý jolymen saraly túrde júzege asyrylady.
42. Qyzmettik maqsattaǵy materıaldar: nusqaýlyqtar, kitaphanashylar men baǵdarlamashylardyń jumysyna qajetti baǵdarlamalyq ónimder; kitaphanany bezendirý, kitaphana qoryn jınaqtaýǵa baılanysty emes basqa da qosalqy jumystar úshin satyp alynǵan materıaldar esepke alynbaıdy jáne kitaphana paıdalanýshylarynyń suranystaryn qanaǵattandyrýǵa arnalǵan qorǵa qosylmaıdy.
43. Erekshe jaǵdaıdy «Kitaphana-bıblıografııalyq jikteý», «Ámbebap ondyq jikteý kesteleri», «Kitaphana jáne zań», Avtorlyq kesteler sekildi qujattar quraıdy.
44. Jıyntyq esep nysany dástúrli nemese mashınada oqylatyn túrdegi kitap, kitaphana qoryn jıyntyq esepke alý paraqtary bolyp tabylady. Kitaphana qoryn jıyntyq esepke alý kitabyndaǵy jazba birligi kitaphana qoryna bir ilespe qujatpen:
1) shot-faktýra;
2) júkqujat;
3) aktimen túsetin nemese odan shyǵarylatyn árbir lek bolyp tabylady.
45. Esepke alý nysanynyń materıaldyq tasymaldaǵyshynyń sıpatyna qaramastan qordyń qozǵalysy týraly málimetter «Kitaphana qoryn jıyntyq esepke alý kitabynyń» úsh bóliminde nemese jıyntyq esepke alýdyń basqa nysanynda tirkeledi:
1) birinshi bólim – «Qorǵa túsken túsim»;
2) ekinshi bólim – «Qordan shyǵarý»;
3) úshinshi bólim – «Qordyń qozǵalysynyń qorytyndylary».
46. Túrleri, mazmuny jáne tilderi boıynsha qujattardyń bólinýin kórsetetin kórsetkishterdiń jınaǵy Kitaphana qoryn jıyntyq esepke alý kitabynyń barlyq úsh bóliginde nemese jıyntyq esepke alýdyń basqa nysanynda birdeı.
47. Kitaphana qoryn jıyntyq esepke alý kitabyndaǵy jazba kitaphanaǵa qujattardyń birinshi legi kelip túsken sátten bastap júrgiziledi.
48. Jeke esepke alý nysandary kitap (túgendeý kitaby), kartochkaly (esep katalogynyń kartochkasy), paraqtyq (aktimen esepke alý paraǵy), elektrondyq nemese kórý, tyńdaý qujattarynyń tirkeý kartochkasy bolyp tabylady. Avtomattandyrylǵan tehnologııa kezinde jeke esepke alý nysandarynyń kez kelgenin qurýǵa arnalǵan barlyq qajetti aqparaty bar faıldar ázirlenedi.
49. Turaqty nemese ýaqytsha saqtalýǵa jatatyn qujattardy bólý tutynýshylyq jáne naqty mańyzdylyǵyn, qujattyń túrine, kólemine, taqyrybyna qaramastan búgingi jáne yqtımal oqyrmandardyń qajetsinýin eskere otyryp, aıqyndalady.
50. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynyń kitaphanalarynda qordy jıyntyq jáne jeke esepke alýdy kitaphana meńgerýshisi (eki jáne odan kóp adamdyq shtaty bar), kitaphanashy (bir adamdyq shtaty bar) júrgizedi.
51. Memlekettik joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynyń kitaphanasynda qordy jıyntyq jáne jeke esepke alýdy kitaphananyń jalpy qoryna túsetin qujattardy jınaqtaýmen, esepke alýmen jáne óńdeýmen shuǵyldanatyn qurylymdyq bólimshe júrgizedi.
52. Memlekettik bilim berý uıymdary zańnamada belgilengen tártippen teńgerimnen basylymdardy jáne kitaphana qorlarynan materıaldardy esepten shyǵarady.
53. Qujattar kitaphana qorynyń esebinen fızıkalyq joǵalýyna nemese tutynýshylyq qasıetterin ishinara nemese tolyq joǵaltýyna baılanysty shyǵarylady.
54. Kitaphana qorlarynan alyp tastaý úshin qujattardy anyqtaý jáne irikteý qorlardy josparly túrde zerdeleý jáne qordy paıdalaný negizinde jylyna bir márteden sırek emes júrgiziledi.
55. Esepten shyǵarylatyn qujattar kitaphana qorynan alynady jáne odan ári basqa kitaphanalarǵa aqysyz berý ne bolmasa satý múmkindigimen esepten shyǵarylady.
56. Qujattardy kitaphana qorynyń esebinen shyǵarýǵa myna sebepter boıynsha ruqsat etiledi:
1) beıinsizdigi;
2) basy artyq dýblettiligi;
3) tozyǵy jetkendigi;
4) aqaýlylyǵy;
5) joǵalǵandyǵy;
6) mazmuny jaǵynan eskirgendigi.
57. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń kitaphanalarynda mektep oqýlyqtary qory negizgi kitap qorynan bólek esepke alynady jáne saqtalady. Mektep oqýlyqtary kitaphana qorynyń qun esebin osy mektepke qyzmet kórsetetin býhgalterııa júrgizedi.
58. Jaramsyz kúıge jetken oqýlyqtar komıssııa aktisimen esepten shyǵarylady. Komıssııa quramyna:
1) memlekettik bilim berý uıymy ákimshiliginiń ókilderi;
2) kitaphana qyzmetkerleri;
3) memlekettik bilim berý uıymynyń býhgalteri enedi.
59. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterde oqýlyqtar kitaphana qorynan qorlandyrý sıkline saı esepten tolyǵymen shyǵarylady.
60. Túgendeý nómiri taǵaıyndalǵan kórip-tyńdaý qujattaryn, elektrondyq basylymdardy qosa alǵanda qujattardyń barlyq túrleri mindetti josparly tekserýge jatady.
61. Kitaphana qoryndaǵy qujattardyń bar-joǵyn tekserý myna jaǵdaıda:
1) qordy saqtaýǵa materıaldyq jaýapty adam aýysqanda;
2) qujattardyń joǵalý, asyra paıdalaný nemese búliný faktileri anyqtalǵanda;
3) stıhııalyq apat, órt jaǵdaıynda nemese oqys jaǵdaılardan týyndaǵan basqa da tótenshe jaǵdaılarda;
4) kitaphana qaıta qurylǵanda nemese taratylǵanda mindetti túrde júrgiziledi.
62. Tekseristerdi júrgizý úshin memlekettik bilim berý uıymynyń basshysy komıssııa taǵaıyndaıdy, onyń quramyna býhgalterııanyń ókili kiredi.
63. Qordy tekserýdiń merzimdiligi kitaphananyń mártebesine, qorynyń kólemine, maqsaty men qurylymyna baılanysty:
1) seıfterde saqtalatyn asa qundy qorlar – jyl saıyn;
2) asa sırek qorlar – úsh jylda bir márte;
3) qundy qorlar – bes jylda bir márte;
4) júz myń eseptik birlikke deıingi kitaphana qorlary – bes jylda bir márte;
5) bir júz myńnan eki júz myń eseptik birlikke deıingi kitaphana qorlary – jeti jylda bir márte;
6) eki júz myńnan bir mıllıon eseptik birlikke deıingi kitaphana qorlary – on jylda bir márte;
7) eseptik birlikteri bir mıllıonnan joǵary kitaphana qorlary – kezeńimen, búkil qordy tekserýdi on bes jyl ishinde aıaqtaı otyryp, tańdaý tártibinde bolady.
64. Kitaphana qoryn josparly tekserý josparlanǵan jumys merzimderi men kólemin belgileı otyryp, búkil qordy nemese onyń bir bóligin (onyń ishinde sırek jáne qundy kitaptar) tekserý kestesine sáıkes kezeńimen iske asyrylady.
65. Kóshirý tasymaldaǵyshtardaǵy elektrondyq qujattar úshin tekseristi esepke alý jáne saqtaý birlikteri boıynsha, sondaı-aq, basylymnyń paıdalanýǵa jaramdylyǵyn saqtaýy turǵysynda iske asyrylady. CD-ROM úshin kóbinese qolmen tekserý qoldanylady, baqylaý somalary boıynsha tekserý de múmkin.
66. Jelilik jergilikti elektrondyq qujattardy tekserý sandyq kórsetkishteri (faıldar sany) boıynsha, sondaı-aq, qujattaǵy ózgeristerdi anyqtaýǵa múmkindik beretin baqylaý somalary boıynsha júzege asyrylady.
67. Esepke alýdy sáıkestendirý úshin faıldar túrleriniń múmkindiginshe kóbin qamtıtyn tekserýdiń standartty baǵdarlamalary qabyldanýy tıis.
68. Qashyqtaǵy jelilik elektrondyq qujattardyń qoljetimdiligin tekserý jeke esepke alý tirkeliminde kórsetilgen kirý adresterinen júzege asyrylady.
69. Shuǵyl ótkizý jaǵdaılarynda asa qundy ári sırek, qymbat ári tapshy basylymdardy iriktemeli tekserý júrgiziledi. Kitaphana nemese kitaphana qorlary bar qurylymdyq bólimsheniń (qor ustaýshy) meńgerýshisi aýysqan kezde búkil kitaphana qoryn nemese onyń bir bóligin tekserý kezekti tekseriske teńestiriledi. О́tkizý tapsyrý-qabyldaý aktisimen resimdeledi.
70. Búkil kitaphana qoryn nemese onyń bir bóligin tekserý kitaphana qorynda qujattardyń bar-joǵyn tekserýdi ótkizý nátıjeleri týraly aktini ázirleýmen jáne oǵan belgisiz sebepter boıynsha joq qujattardyń tizimin tirkeı otyryp, aıaqtalady.
71. Aktide:
esepke alý derekteri boıynsha kitaphana qorynyń qujattary;
qolda bar qujattar;
belgisiz sebepter boıynsha kitaphana qorynda joq qujattardyń sany týraly málimetter tirkeledi.
Aktide aldyńǵy tekseristi ótkizý týraly aktiniń nómiri men kúni kórsetiledi.
72. Qordy tekserý barysynda joq qujattar anyqtalǵan jáne kináli tulǵalardy anyqtaý múmkin bolmaǵan kezde jetispeýshilikter boıynsha zalaldar Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamasyna sáıkes esepten shyǵarylady.
3. Kitaphana qoryn paıdalaný
73. Memlekettik bilim berý uıymdary árbir bilim alýshynyń kitaphana qorlaryna jáne aqparattyq bilim berý resýrstaryna erkin qol jetkizýin qamtamasyz etedi.
74. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń kitaphanalarynda oqýlyqtar jyl saıyn birinshi tamyzdan oqý sabaqtary bastalǵanǵa deıin keshiktirilmeı beriledi. Oqýlyqtar tıisti pándi zerdeleý merzimine – oqý jylynyń sońynda mindetti túrde qaıta tirkelý kezinde oqý jylyna nemese birneshe jylǵa beriledi.
75. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń kitaphanalarynda birinshi-tórtinshi synyptardyń oqýshylary muǵalimder arqyly, besinshi-on birinshi synyptar oqýshylary synyp jetekshileri nemese tıisti pán muǵalimderi arqyly oqýlyqtardy ýaqtyly alady jáne qaıtarady.
Alynǵan árbir oqýlyq úshin orta jáne eresek jastaǵy oqýshy kitap formýlıaryna qol qoıady, ony kitaphanashyǵa ótkizedi. Berilgen oqýlyqtar jazbasy bar kitap formýlıarlary oqýshylardyń oqyrman formýlıarlarynda saqtalady. Oqýlyqtyń birinshi nemese sońǵy betine arnaýly jerine oqýlyqtyń berilgen jyly, sondaı-aq oqýlyqty paıdalanǵan oqýshynyń tegi men esimi belgilenedi.
76. Oqý jylynyń sońynda oqýlyqtar mektep kitaphanasyna qaıtarylǵan kezde kitaphanashylar synyp jetekshilerimen jáne pán muǵalimderimen birlesip, qaıtarylatyn oqýlyqty qarap shyǵady, onyń kúıin baǵalaıdy, oqýlyqtyń osyǵan arnalǵan jerine tıisti belgi jasaıdy. Qajet bolǵan jaǵdaıda oqýshylardy qatystyra otyryp, oqýlyqtardy jóndeý jáne oqýlyqtardyń kitaphana qoryn kezekti berýge daıyndaý jumysyn uıymdastyrady.
77. Jalpy bilim beretin mekteptiń oqýshysyn basqa mektepke aýystyrǵan kezde negizgi qordan alynǵan oqýlyqtar men basqa da ádebıetter osy bilim berý mekemesiniń kitaphanasynda qalady. Oqýshy basqa mektepte rezerv qorynan oqýlyqtarmen qamtylady.
78. Memlekettik tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynyń kitaphanalary qorynan oqý ádebıetteri kýrstyń uzaqtyǵyna qaraı – oqý josparlaryna, baǵdarlamalaryna sáıkes belgilengen kólemmen bir semestrden bir akademııalyq jylǵa deıin beriledi. Basqa ádebıetter kitaphana ákimshiligi belgilegen merzimge beriledi.
79. Memlekettik tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynda oqý aıaqtalǵanda, oqýdan shyǵarylǵanda, bir oqý túrinen ekinshisine aýysqanda, bir fakýltetten ekinshisine aýysqanda, akademııalyq demalys resimdegende bilim alýshy kitaphanaǵa ózine jazylǵan basylymdardy qaıtarýy, oqyrman bıletin alǵan jerine ótkizýi jáne kitaphananyń jaýapty tulǵasynan ketý paraǵyna tıisti belgini alýy tıis.
4. Kitaphana qoryn saqtaý
80. Qordyń fızıkalyq jaǵdaıyn jáne durys ornalasý tártibin baqylaý únemi, ishki jumys saǵattarynda jáne sanıtarııalyq kúnderde júrgiziledi.
81. Kitaphananyń kitap qorynyń saqtalýyn qamtamasyz etý maqsatynda qujattardy jıyntyq jáne jeke esepke alý júzege asyrylady.
82. Qor ustaýshy bólimderine bógde adamdardyń kirýine ruqsat etilmeıdi.
83. Memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý, orta bilimnen keıingi bilim berý, joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynyń kitaphanasyna oqyrmandar tek qyzmet kórsetý ýaqytynda jáne kitaphanashynyń qatysýymen kirgiziledi.
84. Memlekettik tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý, orta bilimnen keıingi bilim berý, joǵary jáne joǵary bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynda qujattardy syrtqa shyǵarý úshin kitaphanalar baqylaý-ótkizý rejımimen qamtamasyz etiledi.
85. Kitaphana qujattardy qalpyna keltirý jáne aǵymdy jóndeý jumystaryn uıymdastyrýdy qamtamasyz etedi.
86. Qujattarǵa taǵaıyndalǵan túgendeý nómirlerin ózgertýge jáne túzetýge tyıym salynady.
87. Kitaphana qorlarynyń saqtalýyna materıaldyq jaýapty tulǵa aýysqan, qujattardyń jetkiliksizdigi faktileri anyqtalǵan, kitaphana qaıta qurylǵan jáne taratylǵan jaǵdaılarda kitaphana qoryn salystyrý júrgiziledi.
88. Kitaphana qyzmetkerleri belgilengen qordy esepke alý, saqtaý jáne paıdalaný erejelerin saqtaýǵa mindetti jáne osy erejelerdi buzǵany úshin jaýap beredi.
89. Memlekettik bilim berý uıymdary basshylarynyń jáne kitaphanashylardyń materıaldyq jaýapkershiligi qoldanystaǵy zańnamamen retteledi.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 15 aqpanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №13070 bolyp engizildi.