Adamdy qamaý –ońaı, aqtaý – qıyn

Eki jylda eki ret sottalyp, eki márte bosatylǵan, biraq qazirgi kezde qaıtadan bultartpaý sharasy retinde «úıqamaqta» otyrǵan «Saryaǵash-Ádilet» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Amangeldi Batyrbekovtiń jubaıy jaqynda redaksııamyzǵa kelip, aıtyp berdi. Joldasynyń qorǵaýshysy bolyp júrgen Kúlzada Baımuratova kúıeýiniń úshinshi ret qamalyp ketpeýi úshin alańdaýshylyǵy baryn jasyrmady. Ol eki jylǵa sozylǵan jaǵ­daı Ońtústik Qazaqstan obly­sy­nyń prokýrory, general Ib­ra­hım Imanovty joldasynyń bu­qaralyq aqparat quraldary be­tin­de synaǵan maqalasynan ke­­ıin shıelenisip ketkendigin aı­ta­­dy. Sonyń saldarynan ol eki ret sottalyp ta úlgergen. Bi­raq Saryaǵash aýdandyq soty­nyń úkimin oblystyq sot­tyń apellıa­­­sııalyq alqasy eki ret buz­ǵan. Deı turǵanmen, qar­sy jaq óz áreketterin áli de toq­tat­pa­ǵan­­­dy­ǵyn jubaıynyń qor­ǵaý­­shy­­­sy K.Baımuratova bylaısha túsin­diredi: «Ol isteri nátıje ber­megen soń kúıeýimdi dereý abaq­tyǵa qamatyp, hat-habar al­ǵyzbady. Artynan aýladan shyǵar­maı «úıqamaqta» otyr­ǵy­zyp qylmystyq isti shıki kúıin­de aıyptaý aktisimen QPK-niń 314-babynyń 1-bóliginiń tala­­byn buzyp, ádeıi Saryaǵash aý­dan­dyq sotyna joldaǵan». Ora­ıy kelgende aıta ketý kerek, atal­­ǵan aýdandyq sot úkim­deri bu­ǵan deıin buzylǵandyǵyna qara­mastan is úshinshi ret qaıta kóterilgen. Jaqynda Bas prokýror Jaqyp Asanov sot úkimderine ne­giz bolǵan tergeýshilerdiń zań­syz qaýlylaryn buzǵyzyp, qaıta tergeýge jibergen. General men jýrnalıstiń arasyna syzat túsýiniń sebebi nede? 2014 jyldyń 5 aqpanyndaǵy Saryaǵash aýdany ákiminiń jyl­dyq esebinde bıýdjet qarjysy­nyń 90 mıllıon teńgesi zańsyz jaratylǵany aıtylady. Sonymen qatar, muǵalimderdiń Tamyz konferensııasynda aýdandyq bilim bóli­mindegi 2011-2013 jyldar ara­lyǵynda «satylǵan sanattar» saldarynan memleketimizge 1 mıl­lıard teńge zııan kelgeni de ja­ıyp salynady. Alaıda, atalǵan fakti­lerge qatysty eshqandaı da qylmystyq is tirkelmegen. Esesine 2014 jyldyń kúzinde osy zańsyzdyqtar týraly vıdeorolıkter jarııalanyp ketken. Sodan keıin A.Batyrbekovtiń Saryaǵash kýrorttyq aımaǵyndaǵy «Aı-Ǵasyr» qonaq úıine qatysty qu­qy­ǵyn qalpyna keltirý jaıy qıyn­­daı túsken. Jýrnalıst gene­raldyń bir azamattyq is boıynsha qarama-qaıshy qorytyndy ber­gen áreketin áshkerelep Bas pro­­kýrorǵa shaǵymdanýǵa máj­búr bolady. Budan basqa, 2015 jyl­dyń qańtarynda «Gene­ralǵa eki sóıleýge bola ma nemese «Aı-Ǵasyr» daýyna qaı ǵa­syr­da núkte qoıylady?» atty ma­qala shyǵady. Ne kerek, «Aı-Ǵasyr» qonaq úıiniń daýyna qatysty 5.02.2015 jylǵy kassasııalyq sot alqasynda oblys prokýrory qorytyndy berip, talapkerdiń aryzyn qanaǵat­tan­dyrýsyz qaldyrýdy suraǵan. Alaıda, Joǵarǵy Sot sol prokýra­týra­nyń qorytyndysyna qara­maı, talapkerdiń aryzyn qana­ǵat­tandyryp bergen. Biraq 2015 jyldyń 12 qazanyn­da Saryaǵash aýdandyq proký­rorynyń orynbasary Nurlan Saparovtyń aıyptaý shaǵymymen A.Batyrbekov 1 jyl 6 aıǵa bas bos­tandyǵynan aıyrylyp, qamaý­ǵa alynady. Zańnyń buljytpaı oryndalýyn qadaǵalaıtyn prokýror Nurlan Saparovtyń talap aryzy boıynsha qabyldanǵan úkimdi 29.01.2016 jyly oblystyq sottyń apellıasııalyq alqasy buzyp, jábirlenýshige ondaı shaǵym­men sotqa emes, ishki ister departamentine júginý qajet­tigin nusqaýy kim kimdi bolsa da beı-jaı qaldyrmasy anyq. Kúleıin dep kúmiljýge týra keledi. Shaǵymnyń qaıda jáne qalaı jazylatynyn bilmese, onda kimge ne degendeı. Bul ret­te N.Saparovtyń shaǵymyn qara­ǵan Ońtústik Qazaqstan oblysy ishki ister departamenti ony Saryaǵash aýdandyq ishki ister bólimine joldaǵan. Bilikti basshy, polkovnık O.Qabyshev istiń mán-jaıyn tolyq zerdelep baryp «jýrnalıst Batyrbekov­tiń is-áreketterinen qulaǵy­nan tartsan da qylmys quramy shyq­paıdy» dep isti oblysqa qaı­t­aryp jiberipti. Oblystyq sot­tyń apellıasııalyq alqasy  til­shini aqtap shyǵady. Sonymen ne kerek, oblystyq apellıasııalyq sottan OQO IID joldanǵan prokýror N.Saparovtyń shaǵymy boıynsha is eki aıdan asa jatyp, 8.04.2016 jyly A.Batyrbekovtiń ústinen qylmystyq kodekstiń «pro­kýrorǵa jala jabý» bo­ıyn­sha 411-babynyń 2-bóligimen tir­kel­gen №165100031000530 sandy qyl­mystyq iske ulasyp ketedi. Qoryta aıtqanda, tilshi kásip­kerlikpen aınalysamyn dep júrip jaı lashyq emes, quny 1 mıllıon dollar turatyn «Aı-Ǵasyr» qonaq úıinen bireýlerdiń yqtııarymen aıyrylady. Odan qalsa qolynda sharty bola tura mıkroekskovator qoldy bolyp ketedi. Jergilikti prokýrory qaı­da shaǵymdanatynyn bilmese, sottary durys úkim shyǵar­masa, onda jýrnalıstiń basyn­daǵy jaǵdaı shynymen de óte aýyr kúıinde qalatyndaǵyna kóz jet­kizý qıyn emes. Osyǵan oraı tıis­ti oryndar atalǵan máselege erekshe nazar aýdarady degen oıdamyz. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan»