Jáńgir mektebiniń tálimi

1841 jyldan beri sabaqtastyǵyn úzbeı keledi Sonaý on toǵyzynshy ǵa­syr­­dyń birinshi jartysynda, dálirek aıtqanda, 1841 jyly Orda to­pyraǵynda qazaq da­la­syndaǵy tuńǵysh mektep ashylǵanyn búginde bireý bil­se, bireý bile bermeıdi. Onyń esesine qazaq topyraǵyndaǵy alǵashqy mekteptiń paıda bolýy pedagog-aǵartýshy Ybyraı Altynsarınniń esimimen baılanystyrylyp keldi.  Al 1841 jyly Orda jerinde boı kótergen mektepti óz qolymen qu­r­ǵan qa­zaq handarynyń sońǵy tuıaǵy Jáńgir ekeni arhıvtik derek­terden belgili. Al sol jyly Yby­raı Al­tyn­sarınnyń dúnıege ja­ńadan kelgen kezi edi. О́tken aptada Bókeı ordasy aýdanynda osy mekteptiń 175 jyl­dyǵy saltanatty túrde ata­lyp ótti. Tarıhı derekter atal­ǵan mekteptiń sol kezde kórneki ári eńseli ǵımarattardyń biri bol­ǵanyn aıǵaqtaıdy. Mun­da­ǵy eki synyptyq mektep 1905 jy­ly tórt synyptyq qala­lyq mek­tepke aınalǵan. Kóp keshik­peı osy qalalyq mekteptiń janynan muǵalimder daıarlaıtyn pedagogıkalyq kýrs ashylǵan. Jáńgir han mektebi sol kezde qazaq dalasyn mekendeıtin aǵaıyn­darymyzdyń óńi túgil túsine ki­rip kórmegen shekti aspaptar or­kestrimen, horymen, sondaı-aq baı kitaphanasymen erekshelengen. 1826 jyly Ordany ný or­manǵa aınaldyrý maqsatynda tal-terekter shanshyǵan kezden-aq Jáńgir han mektep ashýdy oılastyra bastaǵan eken. Bul ól­ke tuńǵyshtar mekeni dep tekke aıtylmaǵan. Jáńgir mektebinde Sháńgereı Bókeev, Ǵumar Qarash, segiz tildi erkin meńgergen polıg­lot Ǵabdolǵazız Musaǵalıev, Reseı geografııalyq qoǵamynyń medalimen marapattalǵan tuń­ǵysh qazaq Muhamedsalyq Ba­bajanov, sondaı-aq Maqash pra­vıtel, Baq­tygereı Qulmanov sekildi tulǵalar tárbıelengen. Budan beridegi Taıyr Jarokov, Qaı­rat Jumaǵalıev, Janǵalı Na­bıýllın, Ǵaısaǵalı Seıtaq syndy qazaqtyń belgili aqyn-jazý­shylary oqyǵan mektepten áli de talaı talanttar dúnıege kele beretinine eshqandaı kúmán joq. Osy arada Jáńgir han mekte­bine tuńǵysh ret ustazdyq etken kim boldy eken degen zańdy saýal týyndaıdy. Bul tarıhı tulǵa Jáńgir han mektebiniń tuńǵysh mu­ǵalimi ári meńgerýshisi, ulty orys Konstantın Oldekop bolyp shyq­ty. Ol Bókeı ordasyndaǵy qazaq balalaryna orys tilin úıretken. Jáńgir han mektebiniń 175 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty sharalar aıasynda Jáńgir mektebiniń qabyrǵasyna oǵan eskert­kish taqta ornatyldy. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» Batys Qazaqstan oblysy, Bókeı ordasy aýdany, Han ordasy aýyly