Kásibı biliktilik pen tájirıbe – eń sheshýshi faktorlar

Bıylǵy Joldaýda «Baq bererde elge yrys qonady, ustan­ǵan joly durys bolady» degen danalyq sóz bar. Al yrys-be­reke, yntymaq bar jerde ǵana turaqtaıtyndyǵy sózsiz. Búgin­gi tańda ekonomıkasy qarqyndy damyǵan keń baıtaq elimizdiń úlken tabystary eń aldymen, qazaqstandyqtardyń tatý-tátti tirshiligine, yntymaqtastyǵy­na tyǵyz baılanysty ekendigi aıdaı aqıqat. Qalyptasqan turaq­tylyq pen kelisimdi odan ári nyǵaıtý da, jas urpaq boıynda týǵan Otanǵa degen súıis­penshi­likti qalyptas­ty­rý­da ustazdar qaýymyna júkte­letin mindet pen jaýapkershilik mol ekendigi aıtpasa da túsinikti. Sonymen qatar, Joldaýda «Endi on jyldan keıin mektep bitirýshilerdiń 100 paıyzy mem­le­kettik tildi bilip shyǵatyn bolady», dep atap kórsetilýiniń mańyzy zor. Soǵan oraı, Alma­ty qalasyndaǵy №45 orys orta mektebiniń ustazdar ujymy bul baǵyttaǵy jumysty odan ári jetildire túsýde. Mektep oqý­shylarynyń memlekettik til – qazaq tilin meńgerý, oǵan degen qurmeti men qushtarlyǵyn art­ty­rý maqsatynda birqatar is-sha­ralar júzege asyrylýda. Oqý­shylar arasynda, ásirese, pat­rıottyq taqyrypqa arnal­ǵan án baıqaýlaryn uıymdastyrý óz nátıjesin berýde. Memlekettik tilde án shyrqaý olardyń qazaq tilin múmkindiginshe tez ýaqyt­ta úırenýine kómektesýde. Má­se­len, Táýelsizdik kúnine arna­lyp ótkizilgen án baıqaýyna jo­ǵa­ry synyptaǵylar ǵana emes, birinshi synyp oqýshylary da qa­tysyp, synnan súrinbeı ótken­digi quptarlyq jáıt. Bul oraıda óz shákirtterin án baıqaýyna daı­yndaýda erekshe belsendilik ta­nyt­qan ustazdar da az emes. Sóz reti kelgende atap aı­tarlyǵy, ońtústik astanadaǵy №45 orys orta mektebinde qazirgi kezeńde 508 oqýshy bilim alýda. Olardyń arasynda 75 oqýshy balalar úıinde tárbıelenetin, ata-anasy joq jetimder. Sonymen qatar, psıhologııalyq damýy kidiriske ushyraǵan, tejelgen bas­taýysh synyp oqýshylary da bar. Bir quptarlyǵy – olardyń bar­ly­ǵy memleket qamqorlyǵyna alynǵan, mektep oqýshylaryna Al­maty qalalyq ákimdigi, qala­lyq bilim berý basqarmasy da kó­mek qolyn sozyp keledi. Degenmen, «jetim qozy tasbaýyr» demekshi, ustazdar ujymy da taǵ­dyr qatygezdigine tap bolǵan shákirtteriniń bolashaqta eline adal qyzmet etetin azamat bolyp ósýine yqpal etýde. Bilim uıasynda Almaty qala­lyq bilim berý basqarmasynyń buıryǵymen tańerteńgilik júıe­li túrde dene shynyqtyrý saǵaty ótkiziledi. Sodan soń mindetti túrde Qazaqstan Res­pýblıkasy­nyń Ánurany shyr­qalady. Memlekettik ánurandy jattap alyp qana qoımaı, onyń maǵynasyn túsinýge talpyný­shylar qatary az emes. Bilim berý júıesindegi jas urpaqqa sapaly bilim, sana­ly tárbıe berý eń basty qajet­tilik desek, bul oraıda ustaz­dardyń kásibı biliktiligi men jınaqtaǵan mol tájirıbesi sheshýshi faktor ekendigi talas tý­dyrmaıdy. Son­dyqtan da, mun­da mektep muǵalimderiniń óz isine degen jaýapkershiligin, kási­bı biliktiligin jetildirýge bas­ty nazar aýdarylǵan. Sol sebepten de, keıbir tájirıbeli ma­mandar jas mamandarǵa aqyl-keńesin aıtyp, oı bólisedi. Bıylǵy jyly ujym úshin erekshe jyl, óıtkeni bıyl №45 orys orta mektebiniń qu­ryl­ǵanyna otyz jyl tolmaq. Alǵashqy kezde bul mektep qala boıynsha oqýshylardyń bilim sapasy jaǵynan joǵary oryn­dardan kórinip kelse, ókinishke qaraı, arada biraz ýaqyt óte kele sol bıik meje tómendep ketti. Sondyqtan da, keleshekte sol mártebege qaıta kóterilý úshin ujym músheleri – muǵa­limder búginde izdenis pen isker­liktiń úlgisin kórsetýge umtylýda. Baǵıla JOLTAEVA, №45 orta mekteptiń dırektory. Almaty.