Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev «Astana klýbynyń» Eýrazııa damýynyń basty máselelerin talqylaýǵa arnalǵan halyqaralyq sarapshylyq alańy otyrysynda sóz sóıledi, dep habarlady Senattyń baspasóz qyzmeti.
Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń Qory uıymdastyrǵan is-sharaǵa álemniń túrli elderiniń ekonomıka, saıasat jáne halyqaralyq qatynastar salasyndaǵy 50-den astam jetekshi sarapshylary qatysty.
Q.Toqaev Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qarsańynda halyqaralyq jaǵdaıdyń negizgi úrdisterine qatysty óz oıymen bólisti. Senat spıkeri iri derjavalardyń ulttyq strategııalyq múddeleriniń burynǵy qyrǵı-qabaq soǵys kezindegi eki saıası júıe men ıdeologııalyq bloktar arasyndaǵy básekelestikti aýystyrǵanyn atap ótti.
«Kóppolıarlylyq qaıtarymsyz úrdiske aınaldy», dedi Q.Toqaev. Qytaı kedeı memleketten «shyn máninde jahandyq álemde taǵy bir ekonomıkalyq jáne saıası polıýske aınaldy». BRIKS, ShYU, ASEAN sııaqty óńirlik uıymdardyń róli aıtarlyqtaı ósti.
Q.Toqaev joǵary tehnologııanyń qarqyndy damýy turǵysynan kıber qaýipsizdiktiń jaı-kúıi týraly alańdaýshylyq bildire kelip: «Táýelsizdigimizdiń alǵashqy kúnderinde biz Facebook, Twitter jáne basqa da áleýmettik jelilerdiń qanshalyqty taralymda bolatynyn elestete de almaýshy edik», – dedi. – Al «arab kókteminen» keıin «ınternet-revolıýsııa» túsinigi paıda boldy. AQSh-taǵy D.Tramptyń prezıdenttik saılaýdaǵy kútpegen jeńisi dástúrli BAQ-tan áleýmettik jelilerdiń artyqshylyqtaryn anyqtap berdi».
Senat Tóraǵasynyń aıtýynsha, AQSh prezıdentin saılaý osy kúzdiń basty saıası oqıǵasy boldy. «D.Tramptyń jeńisi – ultshyldyq memleketterdiń ishki saıasatyndaǵy ústem jańa qubylys retinde halyqaralyq qatynastar jolyna shyqqanyn kórsetti degen qorytyndy jasaýǵa múmkindik beredi», – dedi Q.Toqaev.
Álemdegi kúshterdiń qaıta bólinýin taldaı otyryp, Q.Toqaev Sırııa, Lıvııa, Iemen jáne Iraktyń negizgi shıelenis oshaqtary retinde jahandyq kún tártibindegi basty máselege aınalǵanyn atap ótti. «Osy jaǵdaıda, Sırııaǵa óz áskerin engizý arqyly Taıaý Shyǵystaǵy strategııalyq bastamany qolǵa alǵan Reseıdiń geosaıası róli aıtarlyqtaı artty. Bul aımaqqa Iran da óz yqpalyn kúsheıtti», – dedi Qazaqstan Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy.
Tóraǵa BUU-ny reformalaý perspektıvalaryna erekshe nazar aýdara kelip, jańa Bas hatshy A.Gýterreshtiń aldynda BUU Qaýipsizdik Keńesiniń úılestirilgen jumysyn qamtamasyz etý mindeti tur dep sanaıtynyn bildirdi. О́ıtkeni, Keńes, Sırııa men Ýkraınaǵa qatysty belgili kelispeýshilikterge baılanysty «ujymdyq sana» rólin atqarýdy toqtatqan bolatyn.
Tóraǵa: «Qazaqstan aldaǵy eki jylda Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolady. Bul BUU-nyń negizgi organyndaǵy bizdiń kún tártibimizdi ilgeriletýge múmkindik beredi. Qazaqstan, Sırııa men Ýkraınany qosa alǵanda, álemdegi qazirgi zamandaǵy negizgi máseleler boıynsha BUU Qaýipsizdik Keńesinde daýys beretin bolady», dedi.
Keıingi shırek ǵasyrdaǵy úsh qarjy daǵdarysyn týyndatqan álemdik naryqtaǵy silkinister týraly aıta kelip, Q.Toqaev ekonomıkalyq máselelerdi saıasattan tysqary etetin múlde jańa, shyn mánindegi ınnovasııalyq qadamdardy paıdalanýǵa shaqyrdy.
Ǵylymı-tehnıkalyq salaǵa qatysty boljamymen bólisken Tóraǵa: «Taıaýdaǵy shırek ǵasyrda búkil álem tolyqtaı ózgeriske ushyraıdy. Adamdardyń tek turmysy ǵana emes, olardyń dúnıetanymy da ózgeredi. Tehnologııalyq turǵydan lokomotıv retinde eń damyǵan az ǵana memleketter alǵa ozyp ketedi. Onyń artynan ǵylymı-tehnıkalyq jetistikterdi kóshirýge jáne ıgerýge qabiletti ortasha damyǵan elder ilesedi. Biraq memleketterdiń negizgi bóligi álemge qaýip týdyratyn barlyq zardaptarymen birge jol jıegine shyǵyp qalýy yqtımal», dedi.
Keleshegi zor ıntegrasııalyq jobalardyń ishinen Q.Toqaev Qytaıdyń 2013 jyly QHR Tóraǵasy Sı Szınpın Astanada alǵash ret jarııa etken «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýin» bólip aıtty. «Qazaqstan óziniń aýmaǵynda osy strategııalyq jobany tabysty iske asyrýǵa barynsha kúsh-jigerin jumsaıtyn bolady. Dál osy maqsatqa qol jetkizý úshin aýqymy mol «Nurly jol» baǵdarlamasy qolǵa alynyp otyr», dep atap ótti Parlamenttiń joǵarǵy palatasynyń basshysy.