Keshe Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıteti elimizdegi «Qylmystyq, qylmystyq-prosestik zańnamasyn odan ári jańǵyrtý» taqyrybynda parlamenttik tyńdaý ótkizdi. Sharaǵa Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın, Bas prokýror J.Asanov, Ishki ister mınıstri Q.Qasymov Joǵarǵy sottyń Qylmystyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy A.Rahmetýlın men qos palata depýtattary jáne múddeli memlekettik organdardyń, parlamenttik emes partııalar men úkimettik emes uıymdardyń ókilderi de qatysty.
Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy N.Ábdirov jetekshilik etken otyrysta quttyqtaý sóz sóılegen Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın 467 baptan turatyn Qylmystyq kodekstiń jańa redaksııasynyń kóterer júgi aýqymdy bolatyndyǵyn atap ótti. «Táýelsizdigimizdiń shırek ǵasyrynda Memleket basshysynyń eren eńbek, kóregen saıasatynyń arqasynda Qazaqstannyń quqyq salasy birizdendirilip, bıik belesterdi baǵyndyrdy. Ony álemge áıgili halyqaralyq uıymdar da óte joǵary baǵalaýda. Bul bizdiń elde adam quqy qorǵalatyndyǵyn jáne ony qoldanystaǵy zańdarymyz qamtamasyz ete alatyndyǵyn aıqyn kórsetedi. Desek te, qoǵamymyzdyń ósip-órkendep, damyp jatqany sekildi, zańdarymyzdyń da ýaqyt talabymen úndesýi úshin jetildirip, tolyqtyryp otyrýymyz qajet. Sondyqtan da biz búgin qylmystyq-prosestik zańnamamyzdy jetildirip, jańǵyrtý maqsatynda osyndaı parlamenttik tyńdaý ótkizip otyrmyz», – dedi Nurlan Zaırollauly.
Májilis Tóraǵasynan keıin sóz alǵan Bas prokýror Jaqyp Asanov zań jobasynyń eski nusqasy men jańa redaksııadaǵy Qylmystyq kodekstiń bes negizgi ereksheligin ekshep aıtyp, aıyrmashylyqtaryn túsindirip berdi. Onyń aıtýynsha, elimizdiń zańnamasyn izgilendirýdiń nátıjesinde qol jetkizilgen oń kórsetkishter az emes kórinedi. «Sonyń biri – jalpy qylmys jasaǵany úshin jaza taǵaıyndaý kólemi búgingi tańda 30 paıyzǵa tómendedi. Máselen, buryndary usaq urlyǵy úshin qamaýǵa otyrǵyzylatyn bolsa, qazir onyń balamaly jazalaý túrleri kóp. Iаǵnı, usaq-túıek ári asa qaýipti emes dep tanylǵan qylmyskerge qoǵam men otbasynan oqshaýlanbaı-aq, túzelý múmkindigi beriledi. Mine, zańnyń izgilendirilýi bizge osyndaı jaǵdaılar jasaýda», – dedi Jaqyp Qajmanuly.
Sondaı-aq, Bas prokýrordyń málimetinshe, Qazaqstanda «túrmedegilerdiń sanyn qysqartý boıynsha 10 qadam» jobasy aıasynda elimizde temir torǵa toǵytylǵandardyń sany 30 paıyzǵa deıin azaıypty. Nátıjesinde, álemdik túrme reıtınginde Qazaqstan 30-shy orynnan 62-shi orynǵa tómendegen.
Parlamenttik tyńdaýda baıandama jasaǵan Ishki ister mınıstri Qalmuhambet Qasymov bolsa, Qylmystyq kodekstiń zaman talabyna saı jetildirilip, izgilendirilýin áńgimege arqaý etti. Onyń sózinshe, keıbir zańdardyń gýmanıstik mańyzdylyǵy joǵarylaǵanymen, quqyq qorǵaýshylar qaýymy tájirıbe júzinde kereǵar jaǵdaılarǵa tap bolyp jatatyn kórinedi. Máselen, jańa normaǵa sáıkes, otbasynyń mazasyn alǵan janjalqoı adamdy polıseıler úsh saǵattan artyq ustaı almaıdy. Al ishimdikke toıǵan ol, polıseılerdiń úsh saǵattyq «qamaýynan» keıin óziniń «baıaǵy áýenine» qaıta basýy bek múmkin. Sol sııaqty, otbasyndaǵy soqqyǵa jyǵý men urys-keris syndy turmystyq janjaldardy qylmystyq «astarynan» ajyratý, zań mazmunyn adamgershilikke jaqyndatqanymen, oqıǵa saldarynan kisi óliminiń kóbeıgendigi rastalǵan.
Osylaısha, zań jobalarynyń astaryn búge-shigesine deıin ashyq talqylaǵan parlamenttik tyńdaýdyń maqsaty – qylmystyq ádilet salasyndaǵy kodeksterdi qoldanýdyń jaı-kúıin jan-jaqty qaraý bolatyn. О́ıtkeni, atalǵan zańnamalyq aktilerdegi olqylyqtardy anyqtaý men olardy odan ári jetildirý joldary Bes ınstıtýsıonaldyq reformany iske asyrý jónindegi «100 naqty qadam» Ult josparynda atap kórsetilgen.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»